एतद्वः सर्वमाख्यातं तस्य वंशसमुद्भवम् । व्यासेन रक्षितो वंशो भ्रातृधर्मविदानघाः
हे सर्व मी तुम्हाला सांगितले, त्या वंशाचा उद्गम; व्यासांनी, जे बंधुभावाचे आणि धर्माचे जाणकार होते, वंशाचे रक्षण केले.
मनुकृतं देवीस्तवनम् नारद उवाच नारायण धराधार सर्वपालनकारण । भवतोदीरितं देवीचरितं पापनाशनम्
नारद म्हणाले: 'हे नारायण, पृथ्वीचे आधार, सर्वांचे रक्षण करणारे, तुम्ही सांगितलेली देवीची चरित्रे पापांचा नाश करणारी आहेत.'
मन्वन्तरेषु सर्वेषु सा देवी यत्स्वरूपिणी । यदाकारेण कुरुते प्रादुर्भावं महेश्वरी
प्रत्येक मन्वंतरात ती देवी आपल्या मूळ रूपात, ज्या स्वरूपात हवे तसे, प्रकट होते.
तान्नः सर्वान्समाख्याहि देवीमाहात्म्यमिश्रितान् । यथा च येन येनेह पूजिता संस्तुतापि हि
ती देवी जिथे जिथे पूजली गेली, तिच्या महिम्याने युक्त अशा सर्व कथा आम्हाला सांगा—कोणत्या प्रकारे आणि कोणी तिला पूजले आणि स्तुती केली हेही सांगा.
मनोरथान्पूरयति भक्तानां भक्तवत्सला । तन्नः शुभूषमाणानां देवीचरितमुत्तमम्
ती भक्तवत्सल देवी आपल्या भक्तांची इच्छा पूर्ण करते; आमच्या कल्याणासाठी तिच्या उत्तम चरित्रांची कथा आम्हाला सांगा.
वर्णयस्व कृपासिन्धो येनाप्नोति सुखं महत् । श्रीनारायण उवाच आकर्णय महर्षे त्वं चरितं पापनाशनम्
हे कृपासागर, ज्यामुळे मोठे सुख मिळते अशी चरित्रे सांग. श्रीनारायण म्हणाले: 'हे महर्षे, पापांचा नाश करणारी ही चरित्रे ऐक.'
भक्तानां भक्तिजननं महासम्पत्तिकारकम् । जगद्योनिर्महातेजा ब्रह्मा लोकपितामहः
भक्तांसाठी भक्ती निर्माण करणारा, मोठ्या संपत्तीचा स्रोत, जगाचा उगम, तेजाचा महासागर — असा ब्रह्मा, सर्व लोकांचा पितामह आहे.
आविरासीन्नाभिपद्माद्देवदेवस्य चक्रिणः । स चतुर्मुख आसाद्य प्रादुर्भावं महामते
देवताधिपती, चक्रधारी यांच्या नाभीतील कमळातून तो प्रकट झाला; आणि, हे महाज्ञानी, त्याने चार तोंडे मिळवून आपली उत्पत्ती घडवली.
मनुं स्वायम्भुवं नाम जनयामास मानसात् । स मानसो मनुः पुत्रो ब्रह्मणः परमेष्ठिनः
त्याने आपल्या मनातून स्वयंभू नावाचा मनू उत्पन्न केला; तो मनातून जन्मलेला मनू हा परमेच्छ ब्रह्माचा पुत्र होता.
शतरूपां च तत्पत्नीं जज्ञे धर्मस्वरूपिणीम् । स मनुः क्षीरसिन्धोश्च तीरे परमपावने
शतरूपा नावाची, धर्ममूर्ती असलेली त्याची पत्नीही त्याने निर्माण केली; तो मनू, क्षीरसागराच्या पवित्र काठी,
देवीमाराधयामास महाभाग्यफलप्रदाम् । मूर्तिं च मृण्मयीं तस्या विधाय पृथिवीपतिः
महाभाग्य देणाऱ्या देवीची उपासना करू लागला; आणि तिची मातीची मूर्ती बनवून पृथ्वीच्या राजाने विधीपूर्वक पूजा केली.
उपासते स्म तां देवीं वाग्भवं स जपन् रहः । निराहारो जितश्वासो नियमव्रतकर्शितः
तो देवीची गुप्तपणे वाग्भव मंत्राने उपासना करत होता; उपवास करून, श्वासावर नियंत्रण ठेवून, नियम व व्रतांनी कृश झाला होता.
एकपादेन सन्तिष्ठन् धरायामनिशं स्थिरः । शतवर्षं जितः कामः क्रोधस्तेन महात्मना
एक पायावर उभा राहून, रात्रंदिवस स्थिर राहिला; शंभर वर्षे, त्या महात्म्याने इच्छा व राग जिंकले.
जे स्थावरतां देव्याश्चरणौ चिन्तयन् हृदि । तस्य तत्तपसा देवी प्रादुर्भूता जगन्मयी
देवीचे चरण मनात आठवत, तो स्थिरता साधला; त्याच्या तपामुळे जगत्स्वरूपा देवी प्रकट झाली.
उवाच वचनं दिव्यं वरं वरय भूमिप । तत आनन्दजनकं श्रुत्वा वाक्यं महीपतिः
तीने दिव्य वचन सांगितले: 'राजा, वर माग.' हे आनंद देणारे वचन ऐकून, पृथ्वीच्या राजाने
वरयामास तान् हृत्स्थान् वरानमरदुर्लभान् । मनुरुवाच जय देवि विशालाक्षि जय सर्वान्तरस्थिते
मनात असलेले, देवतांनाही दुर्मिळ असे वर मागितले; मनू म्हणाला: 'जय हो देवी, विशाल नेत्रांची, सर्वांच्या अंतर्यात राहणारी, तुझे विजय असो.'
मान्ये पूज्ये जगद्धात्रि सर्वमङ्गलमङ्गले । त्वत्कटाक्षावलोकेन पद्मभूः सृजते जगत्
माझ्या पूज्य, वंदनीय, जगाला पालन करणाऱ्या, सर्वात मंगलमय देवी, तुझ्या कृपादृष्टीने कमळातून जन्मलेला ब्रह्मा हे जग निर्माण करतो.
वैकुण्ठः पालयत्येव हरः संहरते क्षणात् । शचीपतिस्त्रिलोक्याश्च शासको भवदाज्ञया
वैकुंठ पालन करतो, हर क्षणात संहार करतो; शचीपती तुझ्या आज्ञेने त्रैलोक्याचा अधिपती आहे.
प्राणिनः शिक्षयत्येव दण्डेन च परेतराट् । यादसामधिपः पाशी पालनं मादृशामपि
यमराज दंडाने प्राण्यांना शिकवतो; जलचरांचा अधिपती, पाशधारी, माझ्यासारख्यांचाही रक्षण करतो.
कुरुते स कुबेरोऽपि निधीनां पतिरव्ययः । हुतभुङ्नैर्ऋतो वायुरीशानः शेष एव च
कुबेरसुद्धा, अमर संपत्तीचा स्वामी, तुझ्या इच्छेने कार्य करतो; अग्निहोत्र, नैरृत, वायू, ईशान, आणि शेषही तुझ्या इच्छेनेच कार्य करतात.
त्वदंशसम्भवा एव त्वच्छक्तिपरिबृंहिताः । अथापि यदि मे देवि वरो देयोऽस्ति साम्प्रतम्
हे सर्व तुझ्या अंशातून जन्मलेले, तुझ्या शक्तीने समर्थ झालेले आहेत; तरी, देवी, या क्षणी जर मला वर द्यायचा असेल,
तदा प्रह्वाः सर्गकार्ये विघ्ना नश्यन्तु मे शिवे । वाग्भवस्यापि मन्त्रस्य ये केचिदुपसेविनः
तर मग, हे शिवे, माझ्या सृष्टीच्या कार्यात येणारे विघ्न नष्ट होवोत; आणि जे वाग्भव मंत्राची उपासना करतात,
तेषां सिद्धिः सत्वरापि कार्याणां जायतामपि । ये संवादमिमं देवि पठन्ति श्रावयन्ति च
त्यांच्या सर्व कार्यात लवकर यश मिळो; आणि जे हे संभाषण वाचतात किंवा इतरांना ऐकवतात, हे देवी,
तेषां लोके भुक्तिमुक्ती सुलभे भवतां शिवे । जातिस्मरत्वं भवतु वक्तृत्वं सौष्ठवं तथा
त्यांना या जगात सुख आणि मुक्ती सहज मिळो, हे शिवे; त्यांना पूर्वजन्माची आठवण, वाक्पटुता आणि उत्तमत्व लाभो.
ज्ञानसिद्धिः कर्ममार्गसंसिद्धिरपि चास्तु हि । पुत्रपौत्रसमृद्धिश्च जायेदित्येव मे वचः
ज्ञानप्राप्ती, कर्ममार्गात यश, आणि मुलाबाळांची भरभराट — हे सर्व माझ्या इच्छेप्रमाणे घडो.
विन्ध्योपाख्यानवर्णनम् श्रीदेव्युवाच भूमिपाल महाबाहो सर्वमेतद्भविष्यति । यत्त्वया प्रार्थितं तत्ते ददामि मनुजाधिप
श्रीदेवी म्हणाली — राजन, बलाढ्य भूपती, तू जे काही मागितलेस ते नक्कीच पूर्ण होईल; मनुष्याधिपती, मी तुला तुझ्या इच्छेप्रमाणे वर देत आहे.
अहं प्रसन्ना दैत्येन्द्रनाशनामोघविक्रमा । वाग्भवस्य जपेनैव तपसा ते सुनिश्चितम्
मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे, दैत्यांचा संहार करणारा, अपराजित सामर्थ्य असलेला; तुझ्या वाग्भव जपामुळे आणि तपामुळे हे निश्चितच घडले आहे.
राज्यं निष्कण्टकं तेऽस्तु पुत्रा वंशकरा अपि । मयि भक्तिर्दृढा वत्स मोक्षान्ते सत्पदे भवेत्
तुझे राज्य कोणत्याही अडथळ्याविना असो, तुझे पुत्र वंश वाढवोत; आणि वत्सा, माझ्यावर दृढ भक्ती ठेव, जीवनाच्या शेवटी तुला परमपद मिळेल.
एवं वरान्महादेवी तस्मै दत्त्वा महात्मने । पश्यतस्तु मनोरेव जगाम विन्ध्यपर्वतम्
महादेवीने त्या महात्म्याला हे वर दिल्यावर, मनू पाहत असताना ती देवी विंध्य पर्वताकडे निघून गेली.
योऽसौ विन्ध्याचलो रुद्धः कुम्भोद्भवमहर्षिणा । भानुमार्गावरोधार्थं प्रवृत्तो गगनं स्पृशन्
तो विंध्याचल, जो कुम्भातून जन्मलेल्या ऋषीने थांबवला होता, सूर्याचा मार्ग अडवण्यासाठी आकाशाला गवसणी घालू लागला होता.