स याति तस्य लोकं च रेणुमानाब्दमेव च । सौधे चतुर्गुणं पुण्यं देशे शतगुणं फलम्
तो त्या लोकात जातो आणि तिथे ज्या प्रमाणात धुळीचे कण असतात तितकी वर्षे राहतो. राजवाड्यात केलेल्या पुण्याचे फळ चारपट मिळते आणि पवित्र भूमीत केलेल्या पुण्याचे फळ शंभरपट मिळते.
प्रकृष्टे द्विगुणं तस्मादित्याह कमलोद्भवः । यो ददाति तडागं च सर्वपापापनुत्तये
उत्तम जागेत केलेल्या पुण्याचे फळ त्याहून दुप्पट मिळते, असे कमलातून जन्मलेल्या ब्रह्मदेवांनी सांगितले आहे. जो कोणी सर्व पापांच्या नाशासाठी तळे देतो—
स याति जनलोकं च रेणुमानाब्दमेव च । वाप्यां फलं दशगुणं प्राप्नोति मानवः सदा
तो जनलोकात जातो आणि तिथे ज्या प्रमाणात धुळीचे कण असतात तितकी वर्षे राहतो. जो माणूस मोठे पाण्याचे साठवण तळ देतो, त्याला नेहमी दहा पट फळ मिळते.
स तु वापीप्रदानेन तडागस्य फलं लभेत् । धनुश्चतुःसहस्रेण दर्श्यमानेन निश्चितम्
पाण्याचे साठवण तळ दिल्याने तळ्याचे फळ मिळते; हे निश्चित, जर ते चार हजार धनुष्य लांबीचे आणि सर्वांना दिसणारे असेल.
न्यूना वा तावती प्रस्थे सा वापी परिकीर्तिता । दशवापीसमा कन्या यदि पात्रे प्रदीयते
जर ते थोडे कमी असले तरीही त्याला तळच म्हणतात. जर कन्येला योग्य पात्राला दिले, तर ती दहा तळ देण्याइतके पुण्य देते.
फलं ददाति द्विगुणं यदि सालङ्कृता भवेत् । यत्फलं च तडागे च तदुद्धारे च तत्कलम्
ती कन्या जर अलंकारांनी सजलेली असेल, तर फळ दुप्पट मिळते. तळ देण्याने जेवढे पुण्य मिळते, तळ दुरुस्त केल्यानेही तितकेच पुण्य मिळते.
वाप्याश्च पङ्कोद्धरणे वापीतुल्यफलं लभेत् । अश्वत्थवृक्षमारोप्य प्रतिष्ठां यः करोति च
तळ्यातील चिखल काढल्याने तळ देण्याइतकेच पुण्य मिळते. जो कोणी अश्वत्थ वृक्ष लावतो आणि त्याची स्थापना करतो—
स प्रयाति तपोलोकं वर्षाणामयुतं सति । पुष्पोद्यानं यो ददाति सावित्रि सर्वभूतये
तो तपोलोकात जातो आणि तिथे दहा हजार वर्षे राहतो. सावित्री, जो कोणी सर्व जीवांसाठी फुलांचे बाग देतो—
स वसेद् ध्रुवलोके च वर्षाणामयुतं धुवम् । यो ददाति विमानं च विष्णवे भारते सति
तो ध्रुवाच्या लोकात नक्कीच दहा हजार वर्षे राहतो. जो कोणी भारतभूमीत विष्णूसाठी विमान देतो—
विष्णुलोके वसेत्सोऽपि यावन्मन्वन्तरं परम् । चित्रयुक्ते च विपुले फलं तस्य चतुर्गुणम्
तो विष्णूच्या लोकात मन्वंतराएवढ्या काळासाठी राहतो. जर ते विमान सुंदर आणि सजलेले असेल, तर त्याचे फळ चारपट मिळते.
तस्यार्धं शिबिकादाने फलमेव लभेद् ध्रुवम् । यो ददाति भक्तियुक्तो हरये दोलमन्दिरम्
शिबिका दिल्यास त्याचे नक्कीच अर्धे फळ मिळते. जो भक्तीने हरिसाठी डोलमंदिर देतो—
विष्णुलोके वसेत्सोऽपि यावन्मन्वन्तरं शतम् । राजमार्गं सौधयुक्तं यः करोति पतिव्रते
तो विष्णूच्या लोकात शंभर मन्वंतरांपर्यंत राहतो. जो पतिव्रता स्त्री, राजमार्ग आणि राजवाडे बांधतो—
वर्षाणामयुतं सोऽपि शक्रलोके महीयते । ब्राह्मणेभ्योऽथ देवेभ्यो दाने समफलं लभेत्
तो इंद्राच्या लोकात दहा हजार वर्षे सन्मान मिळवतो. ब्राह्मणांना किंवा देवांना दान दिल्यास समान फळ मिळते.
यद्धि दत्तं च तद्भुङ्क्ते न दत्तं नोपतिष्ठते । भुक्त्वा स्वर्गादिजं सौख्यं पुण्यवाञ्जन्म भारते
जे काही दिले जाते तेच उपभोगता येते; जे दिले नाही ते मिळत नाही. स्वर्गातील सुख भोगून पुण्यवान भारतात जन्म घेतो.
लभेद्विप्रकुलेष्वेव क्रमेणैवोत्तमादिषु । भारते पुण्यवान्विप्रो भुक्त्वा स्वर्गादिकं फलम्
तो ब्राह्मणांच्या कुळात, उत्तम घराण्यांत क्रमाने जन्म घेतो. भारतात पुण्यवान ब्राह्मण स्वर्गादी फळे भोगून—
पुनः सोऽपि भवेद्विप्रश्चैवं च क्षत्रियादयः । क्षत्रियो वाथ वैश्यो वा कल्पकोटिशतेन च
पुन्हा ब्राह्मण होतो, तसेच क्षत्रिय वगैरेही. क्षत्रिय किंवा वैश्य असला, तरी शंभर कोटी कल्पांनंतरही—
तपसा ब्राह्मणत्वं च न प्राप्नोति श्रुतौ श्रुतम् । नाभुक्तं क्षीयते कर्म कल्पकोटिशतैरपि
तपस्येने ब्राह्मणत्व मिळत नाही, असे शास्त्रात सांगितले आहे. न भोगलेले कर्म शंभर कोटी कल्पांनीही नष्ट होत नाही.
अवश्यमेव भोक्तव्यं कृतं कर्म शुभाशुभम् । देवतीर्थसहायेन कायव्यूहेन शुध्यति । एतत्ते कथितं किञ्चित् किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
आपण केलेले शुभ किंवा अशुभ कर्म नक्कीच भोगावे लागते. देव आणि तीर्थक्षेत्रांच्या सहाय्याने शरीर शुद्ध होते. हे मी तुला थोडक्यात सांगितले, अजून काही ऐकायचे आहे का?
यमेन कर्मविपाककथनम् सावित्र्युवाच प्रयान्ति स्वर्गमन्यं च येनैव कर्मणा यम । मानवाः पुण्यवन्तश्च तन्मे व्याख्यातुमर्हसि
सावित्री म्हणाली — यमाच्या मार्गाने माणसं कोणत्या कर्मामुळे स्वर्ग किंवा इतर लोकांमध्ये जातात? विशेषतः जे पुण्यवान आहेत, त्याबद्दल मला नीट सांग.
धर्मराज उवाच अन्नदानं च विप्राय यः करोति च भारते । अन्नप्रमाणवर्षं च शिवलोके महीयते
धर्मराज म्हणाले — जो कुणी भारतात ब्राह्मणाला आपल्या ऐपतीनुसार अन्नदान करतो, त्याला जितकं अन्न दिलं तितक्या वर्षं तो शिवाच्या लोकात सन्मान मिळवतो.
अन्नदानं महादानमन्येभ्योऽपि करोति यः । अन्नदानप्रमाणं च शिवलोके महीयते
जो कुणी इतर सर्व दानांपेक्षा मोठं असं अन्नदान करतो, त्याला जितकं अन्न दिलं तितक्या वर्षं तो शिवाच्या लोकात सन्मान मिळवतो.
अन्नदानात्परं दानं न भूतं न भविष्यति । नात्र पात्रपरीक्षा स्यान्न कालनियमः क्वचित्
अन्नदानापेक्षा मोठं दान ना कधी झालं, ना कधी होईल. यात पात्राची परीक्षा नाही, आणि कोणताही काळाचा नियम नाही.
देवेभ्यो ब्राह्मणेभ्यो वा ददाति चासनं यदि । महीयते विष्णुलोके वर्षाणामयुतं सति
देवतांना किंवा ब्राह्मणाला जो आसन देतो, त्याला विष्णूच्या लोकात दहा हजार वर्षं सन्मान मिळतो.
यो ददाति च विप्राय दिव्यां धेनुं पयस्विनीम् । तल्लोममानवर्षं च विष्णुलोके महीयते
जो कुणी ब्राह्मणाला दूध देणारी दिव्य गाय देतो, त्याला त्या गायीच्या केसांइतक्या वर्षं विष्णूच्या लोकात सन्मान मिळतो.
चतुर्गुणं पुण्यदिने तीर्थे शतगुणं फलम् । दानं नारायणक्षेत्रं फलं कोटिगुणं भवेत्
पुण्याच्या दिवशी दान केल्याचं फळ चारपट मिळतं; तीर्थस्थळी शंभरपट होतं; आणि नारायणाच्या क्षेत्रात दिलं तर ते फळ कोटीपट वाढतं.
गां यो ददाति विप्राय भारते भक्तिपूर्वकम् । वर्षाणामयुतं चैव चन्द्रलोके महीयते
जो कुणी भारतात भक्तीभावाने ब्राह्मणाला गाय देतो, त्याला चंद्रलोकात दहा हजार वर्षं सन्मान मिळतो.
यश्चोभयमुखीदानं करोति ब्राह्मणाय च । तल्लोममानवर्षं च विष्णुलोके महीयते
जो ब्राह्मणाला दोन्ही बाजूंनी दूध देणारी गाय देतो, त्याला त्या गायीच्या केसांइतक्या वर्षं विष्णूच्या लोकात सन्मान मिळतो.
यो ददाति ब्राह्मणाय श्वेतच्छत्रं मनोहरम् । वर्षाणामयुतं सोऽपि मोदते वरुणालये
जो ब्राह्मणाला सुंदर पांढरं छत्र देतो, तो दहा हजार वर्षं वरुणाच्या लोकात आनंदाने राहतो.
विप्राय पीडिताङ्गाय वस्त्रयुग्मं ददाति च । महीयते वायुलोके वर्षाणामयुतं सति
जो ब्राह्मणाच्या दुखावलेल्या अंगाला वस्त्राचं जोड देतो, त्याला वायुलोकात दहा हजार वर्षं सन्मान मिळतो.
यो ददाति ब्राह्मणाय शालग्रामं सवस्त्रकम् । महीयते स वैकुण्ठे यावच्चन्द्रदिवाकरौ
जो ब्राह्मणाला वस्त्रासह शाळग्राम देतो, तो चंद्र आणि सूर्य असेपर्यंत वैकुंठात सन्मान मिळवतो.