दुर्लभा मानुषी जातिः सर्वजातिषु भारते । सर्वेभ्यो ब्राह्मणः श्रेष्ठः प्रशस्तः सर्वकर्मसु
सर्व जन्मांतून भारतात मानवी जन्म मिळणं फार कठीण आहे; आणि सर्वांत ब्राह्मण श्रेष्ठ मानला जातो, सर्व कर्मांत त्याचं कौतुक केलं जातं.
ब्रह्मनिष्ठो द्विजश्चैव गरीयान् भारते सति । निष्कामश्च सकामश्च ब्राह्मणो द्विविधः सति
भारतभूमीत जो द्विज ब्रह्मनिष्ठ असतो तो सर्वांत मोठा मानला जातो; आणि ब्राह्मण दोन प्रकारचे असतात—एक इच्छाशील आणि एक निष्कामी.
सकामाज्ज प्रधानश्च निष्कामो भक्त एव च । कर्मभोगी सकामश्च निष्कामो निरुपद्रवः
त्यांत इच्छाशील ब्राह्मण प्रधान असतो, पण निष्कामी खरा भक्त असतो; इच्छाशील ब्राह्मण कर्माचे फळ भोगतो, निष्कामी मात्र सर्व त्रासांपासून मुक्त असतो.
स याति देहं त्यक्त्वा च पदं यत्तन्निरामयम् । पुनरागमनं नास्ति तेषां निष्कामिनां सति
जो निष्कामी असतो तो देह सोडल्यावर रोगरहित पदाला पोहोचतो; अशा निष्कामी लोकांना पुन्हा जन्म घ्यावा लागत नाही.
सेवन्ते द्विभुजं कृष्णं परमात्मानमीश्वरम् । गोलोकं प्रति ते भक्ता दिव्यरूपविधारिणः
ते भक्त दोन हात असलेल्या कृष्णाची, परमात्म्याची सेवा करतात; हे भक्त दिव्य रूप धारण करून गोलोकात जातात.
सकामिनो वैष्णवाश्च गत्वा वैकुण्ठमेव च । भारतं पुनरायान्ति तेषां जन्म द्विजातिषु
इच्छाशील वैष्णव वैकुंठात गेले तरी पुन्हा भारतात येतात आणि द्विजातीत जन्म घेतात.
काले गते च निष्कामा भवन्त्येव ्क्रमेण च । भक्तिं च निर्मलां तेभ्यो दास्यामि निश्चितं पुनः
काळ जाऊन ते हळूहळू निष्कामी होतात; त्यांना मी नक्कीच पुन्हा निर्मळ भक्ती देईन.
ब्राह्मणा वैष्णवाश्चैव सकामाः सर्वजन्मसु । न तेषां निर्मला बुद्धिर्विष्णुभक्तिविवर्जिताः
इच्छाशील ब्राह्मण आणि वैष्णव सर्व जन्मांत निर्मळ बुद्धी मिळवत नाहीत, कारण त्यांच्यात विष्णूभक्ती नसते.
तीर्थाश्रिता द्विजा ये च तपस्यानिरताः सति । ते यान्ति ब्रह्मलोकं च पुनरायान्ति भारते
जे द्विज तीर्थक्षेत्री राहतात आणि तपश्चर्येत मग्न असतात, ते ब्रह्मलोकात जातात, पण पुन्हा भारतात परत येतात.
स्वधर्मनिरता ये च तीर्थान्यत्रनिवासिनः । व्रजन्ति ते सत्यलोकं पुनरायान्ति भारते
जे आपापल्या धर्मात निष्ठावान आहेत, तीर्थक्षेत्री किंवा इतरत्र राहतात, ते सत्यलोकात जातात, पण पुन्हा भारतात येतात.
स्वधर्मनिरता विप्राः सूर्यभक्ताश्च भारते । व्रजन्ति ते सूर्यलोकं पुनरायान्ति भारते
भारतामधील जे ब्राह्मण आपला धर्म पाळतात आणि सूर्याची भक्ती करतात, ते सूर्यलोकात जातात, पण पुन्हा भारतात येतात.
मूलप्रकृतिभक्ता ये निष्कामा धर्मचारिणः । मणिद्वीपं प्रयान्त्येव पुनरावृत्तिवर्जितम्
जे मूळप्रकृतीची भक्ती करतात, निष्कामी आहेत आणि धर्माचरण करतात, ते मणिद्वीपात जातात आणि तिथून पुन्हा परत येत नाहीत.
स्वधर्मे निरता भक्ताः शैवाः शाक्ताश्च गाणपाः । ते यान्ति शिवलोकं च पुनरायान्ति भारते
आपल्या कर्तव्याला निष्ठावान असलेले, शिव, शक्ती किंवा गणेश यांचे भक्त, हे सर्वजण शिवलोकात जातात आणि पुन्हा भारतात जन्म घेतात.
ये विप्रा अन्यदेवेज्याः स्वधर्मनिरताः सति । ते यान्ति सर्वलोकं च पुनरायान्ति भारते
जे ब्राह्मण इतर देवांची पूजा करतात, पण आपल्या कर्तव्याशी निष्ठावान राहतात, ते सर्व लोकांमध्ये वावरतात आणि पुन्हा भारतात येतात.
हरिभक्ताश्च निष्कामाः स्वधर्मनिरता द्विजाः । ते च यान्ति हरेर्लोकं क्रमाद्भक्तिबलादहो
हरिभक्त, इच्छारहित आणि आपल्या कर्तव्याशी निष्ठावान असलेले ब्राह्मण, भक्तीच्या बळावर हळूहळू हरिलोकात पोहोचतात.
स्वधर्मरहिता विप्रा देवान्यसेवनाः सदा । भ्रष्टाचाराश्च कामाश्च ते यान्ति नरकं ध्रुवम्
जे ब्राह्मण आपल्या कर्तव्यापासून दूर राहतात, नेहमी इतर देवांची सेवा करतात, वाईट वागणूक ठेवतात आणि इच्छेच्या मागे लागतात, ते निश्चितच नरकात जातात.
स्वधर्मनिरता एव वर्णाश्चत्वार एव च । भवन्त्येव शुभस्यैव कर्मणः फलभोगिनः
चारही वर्णांमध्ये जे आपल्या कर्तव्याशी निष्ठावान राहतात, तेच शुभ कर्मांचे फळ भोगतात.
स्वकर्मरहिता ये च नरकं यान्ति ते ध्रुवम् । भारते न भवन्त्येव कर्मणः फलभोगिनः
जे आपल्या कर्तव्याचे पालन करत नाहीत, ते निश्चितच नरकात जातात; भारतात त्यांना कर्माचे फळ मिळत नाही.
स्वधर्मनिरता एव वर्णाश्चत्वार एव च । स्वधर्मनिरता विप्राः स्वधर्मनिरताय च
चारही वर्णांमध्ये आणि ब्राह्मणांमध्ये जे आपल्या कर्तव्याशी निष्ठावान राहतात, तेच खरे आहेत.
कन्यां ददति विप्राय चन्द्रलोकं प्रयान्ति ते । वसन्ति तत्र ते साध्वि यावदिन्द्राश्चतुर्दश
जे ब्राह्मण कन्येला विवाहासाठी देतात, ते चंद्रलोकात जातात; हे साध्वी, ते तिथे चौदा इंद्रांच्या काळापर्यंत राहतात.
सालङ्कृताया दानेन द्विगुणं फलमुच्यते । सकामा यान्ति तल्लोकं न निष्कामाश्च साधवः
सुशोभित कन्येचे दान केल्याने दुहेरी फळ मिळते असे सांगितले आहे; इच्छेने करणारे त्या लोकात जातात, पण इच्छारहित साधू तिथे जात नाहीत.
ते प्रयान्ति विष्णुलोकं फलसङ्घातवर्जिताः । गव्यं च रजतं स्वर्णं वस्त्रं सर्पिः फलं जलम्
ते फळांच्या संचयापासून मुक्त होऊन विष्णुलोकात जातात; गायी, चांदी, सोनं, वस्त्र, तूप, फळं आणि पाणी यांचे दान केल्याने.
ये ददत्येव विप्रेभ्यश्चन्द्रलोकं प्रयान्ति ते । वसन्ति ते च तल्लोके यावन्मन्वन्तरं सति
जे हे सर्व ब्राह्मणांना देतात, ते चंद्रलोकात जातात; आणि त्या लोकात मन्वंतरापर्यंत राहतात.
सुचिरात्सुचिरं वासं कुर्वन्ति तेन ते जनाः । ये ददति सुवर्णांश्च गाश्च ताम्रादिकं सति
ते लोक तिथे खूप काळ किंवा फारच दीर्घकाळ राहतात; जे सोनं, गायी, तांबे आणि इतर वस्तू देतात.
ते यान्ति सूर्यलोकं च शुचये ब्राह्मणाय च । वसन्ति ते तत्र लोके वर्षाणामयुतं सति
ते शुद्धतेसाठी आणि ब्राह्मणासाठी सूर्यलोकात जातात; आणि त्या लोकात दहा हजार वर्षे राहतात.
विपुले सुचिरं वासं कुर्वन्ति च निरामयाः । ददाति भूमिं विप्रेभ्यो धनानि विपुलानि च
ते तिथे दीर्घकाळ आजारमुक्त राहतात; जे ब्राह्मणांना जमीन आणि विपुल धन देतात.
स याति विष्णुलोकं च श्वेतद्वीपं मनोहरम् । तत्रैव निवसत्येव यावच्चन्द्रदिवाकरौ
तो विष्णुलोकात, मनोहर श्वेतद्वीपात पोहोचतो; तिथे तो चंद्र आणि सूर्य अस्तित्वात असतील तोपर्यंत राहतो.
विपुले विपुलं वासं करोति पुण्यवान्मुने । गृहं ददति विप्राय ये जना भक्तिपूर्वकम्
पुण्यवान माणूस तिथे भरपूर काळ राहतो; जे लोक भक्तीने ब्राह्मणाला घर देतात.
ते यान्ति विष्णुलोकं च सुचिरं सुखदायकम् । गृहरेणुप्रमाणं च विष्णुलोके महत्तमे
ते विष्णुलोकात जातात, जेथे दीर्घकाळ सुख मिळते; घरातील धुळीच्या कणाएवढेही दान तिथे मोठे मानले जाते.
विपुले विपुलं वासं कुर्वन्ति मानवाः सति । यस्मै यस्मै च देवाय यो ददाति गृहं नरः
माणसे तिथे भरपूर काळ राहतात; जो कोणी ज्या देवतेसाठी घर देतो.