गवामयुतदानेन यत्फलं तत्फलं भवेत् । तुलसीपत्रदानेन तत्फलं कार्तिके सति
दहा हजार गायींचं दान केल्याने जे फळ मिळतं, तेच फळ तुळशीच्या पानांच्या अर्पणाने, विशेषतः कार्तिक महिन्यात मिळतं.
तुलसीपत्रतोयं च मृत्युकाले च यो लभेत्। मुच्यते सर्वपापेभ्यो विष्णुलोके महीयते
मृत्यूसमयी जो तुळशीच्या पानांनी युक्त पाणी मिळवतो, तो सर्व पापांतून मुक्त होतो आणि विष्णुलोकात सन्मानित होतो.
नित्यं यस्तुलसीतोयं भुंक्ते भक्त्या च मानवः । लक्षाश्वमेधजं पुण्यं सम्प्राप्नोति स मानवः
जो मनुष्य दररोज भक्तीने तुळशीचं पाणी पितो, तो लक्ष अश्वमेध यज्ञाचं पुण्य मिळवतो.
तुलसीं स्वकरे कृत्वा धृत्वा देहे च मानवः । प्राणांस्त्यजति तीर्थेषु विष्णुलोकं स गच्छति
जो मनुष्य तुळशी हातात किंवा अंगावर ठेवून, पवित्र स्थळी प्राण सोडतो, तो विष्णुलोकात जातो.
तुलसीकाष्ठनिर्माणमालां गृह्णाति यो नरः । पदे पदेऽश्वमेधस्य लभते निश्चितं फलम्
जो मनुष्य तुळशीच्या काष्ठाची माळ धारण करतो, त्याला प्रत्येक पावलावर अश्वमेध यज्ञाचं निश्चित फळ मिळतं.
तुलसीं स्वकरे कृत्वा स्वीकारं यो न रक्षति । स याति कालसूत्रं च यावच्चन्द्रदिवाकरौ
जो मनुष्य तुळशी हातात घेऊनही आपली प्रतिज्ञा पाळत नाही, तो चंद्रसूर्य असेपर्यंत काळसूत्र यातना भोगतो.
करोति मिथ्याशपथं तुलस्या योऽत्र मानवः । स याति कुम्भीपाकं च यावदिन्द्राश्चतुर्दश
जो मनुष्य तुळशीवर खोटी शपथ घेतो, तो चौदा इंद्रांच्या काळापर्यंत कुंभिपाक नरकात जातो.
तुलसीतोयकणिकां मृत्युकाले च यो लभेत् । रत्नयानं समारुह्य वैकुण्ठे प्राप्यते ध्रुवम्
मृत्यूसमयी ज्याला तुळशीच्या पाण्याचा एक थेंबही मिळतो, तो रत्नांच्या रथात बसून नक्की वैकुंठात पोहोचतो.
पूर्णिमायाममायां च द्वादश्यां रविसंक्रमे । तैलाभ्यङ्गं च कृत्वा च मध्याह्ने निशि सन्ध्ययोः
पूर्णिमा, अमावस्या, द्वादशी आणि सूर्यसंक्रांतीच्या दिवशी, दुपारी, रात्री किंवा संध्याकाळी तेलाने अभ्यंगन करून—
अशौचेऽशुचिकाले ये रात्रिवासोऽन्विता नराः । तुलसीं ये विचिन्वन्ति ते छिन्दन्ति हरेः शिरः
जे लोक अपवित्र अवस्थेत किंवा अपवित्र काळात, रात्री तुळशी शोधतात, ते हरिचं शिरच छाटल्यासारखे पाप करतात.
त्रिरात्रं तुलसीपत्रं शुद्धं पर्युषितं सति । श्राद्धे व्रते च दाने च प्रतिष्ठायां सुरार्चने
तीन रात्रीपर्यंत शुद्ध राहिलेलं तुळशीचं पान, श्राद्ध, व्रत, दान, प्रतिष्ठा आणि देवपूजेसाठी वापरता येतं.
भूगतं तोयपतितं यद्दत्तं विष्णवे सति । शुद्धं च तुलसीपत्रं क्षालनादन्यकर्मणि
तुळशीचं पान जर जमिनीवर पडलं किंवा पाण्यात गेलं आणि ते विष्णुला अर्पण केलं, तर ते शुद्ध मानलं जातं, फक्त दुसऱ्या कामासाठी धुतलं असेल तर नाही.
वृक्षाधिष्ठातृदेवी या गोलोके च निरामये । कृष्णेन सार्धं नित्यं च नित्यक्रीडां करिष्यसि
झाडांची अधिष्ठात्री देवी, जी निर्मळ गोलोकात वसते, ती नेहमी श्रीकृष्णासोबत अखंड लीला करील.
नद्यधिष्ठातृदेवी या भारते च सुपुण्यदा । लवणोदस्य सा पत्नी मदंशस्य भविष्यति
नद्यांची अधिष्ठात्री देवी, जी भारतात मोठे पुण्य देते, ती मी दिलेल्या अंशाने खारट समुद्राची पत्नी होईल.
त्वं च स्वयं महासाध्वी वैकुण्ठे मम सन्निधौ । रमासमा च रामा च भविष्यसि न संशयः
तू स्वतः महान पतिव्रता आहेस, वैकुंठात माझ्या सान्निध्यात राहशील; तू रामासमान आणि रमेसमान होशील, यात शंका नाही.
अहं च शैलरूपेण गण्डकीतीरसन्निधौ । अधिष्ठानं करिष्यामि भारते तव शापतः
मी पर्वताच्या रूपाने गंडकी नदीच्या काठी भारतात, तुझ्या शापामुळे, वास करीन.
कोटिसंख्यास्तत्र कीटास्तीक्ष्णदंष्ट्रावरायुधैः । तच्छिलाकुहरे चक्रं करिष्यन्ति मदीयकम्
त्या ठिकाणी असंख्य कीटक, ज्यांना तीक्ष्ण दात आणि भयंकर शस्त्रे आहेत, त्या दगडाच्या गुहेत माझे चक्र तयार करतील.
एकद्वारं चतुश्चक्रं वनमालाविभूषितम् । नवीननीरदाकारं लक्ष्मीनारायणाभिधम्
एकच दरवाजा, चार चाकं, वनमाळेने सुशोभित, नव्या मेघासारखे दिसणारे, लक्ष्मी-नारायण नावाने ओळखले जाते.
एकद्वारं चतुश्चक्रं नवीननीरदोपमम् । लक्ष्मीजनार्दनो ज्ञेयो रहितो वनमालया
एकच दरवाजा, चार चाकं, नव्या मेघासारखे दिसणारे, वनमाळेशिवाय लक्ष्मी-जनार्दन म्हणून ओळखावे.
द्वारद्वये चतुश्चक्रं गोष्पदेन विराजितम् । रघुनाथाभिधं ज्ञेयं रहितं वनमालया
दोन दरवाजे, चार चाकं, गायीच्या खुराच्या ठशासारखे तेजस्वी, वनमाळेशिवाय रघुनाथ म्हणून ओळखावे.
अतिक्षुद्रं द्विचक्रं च नवीनजलदप्रभम् । तद्वामनाभिधं ज्ञेयं रहितं वनमालया
अतिशय लहान, दोन चाकं, नव्या मेघासारखे चमकणारे, ते वनमाळेशिवाय वामन म्हणून ओळखावे.
अतिक्षुद्रं द्विचक्रं च वनमालाविभूषितम् । विज्ञेयं श्रीधरं रूपं श्रीप्रदं गृहिणा सदा
अतिशय लहान, दोन चाकं, वनमाळेने सुशोभित, हे श्रीधराचे रूप समजावे, जे गृहस्थांना नेहमी श्री देते.
स्थूलं च वर्तुलाकारं रहितं वनमालया । द्विचक्रं स्फुटमत्यन्तं ज्ञेयं दामोदराभिधम्
मोठे आणि गोल आकाराचे, वनमाळेशिवाय, दोन स्पष्ट चाकांचे, ते दामोदर म्हणून ओळखावे.
मध्यमं वर्तुलाकारं द्विचक्रं बाणविक्षतम् । रणरामाभिधं ज्ञेयं शरतूणसमन्वितम्
मध्यम आकाराचे, गोल आकाराचे, दोन चाकांचे, बाणांनी चिन्हांकित, शरांचा तूण असलेले, ते रणराम म्हणून ओळखावे.
मध्यमं सप्तचक्रञ्च छत्रभूषणभूषितम् । राजराजेश्वरं ज्ञेयं राजसम्पत्प्रदं नृणाम्
मध्यम आकाराचे, सात चाकांचे, छत्राभूषणाने सुशोभित, राजाराजेश्वर म्हणून ओळखावे, जे माणसांना राजसंपत्ती देते.
द्विसप्तचक्रं स्थूलं च नवनीरदसुप्रभम् । अनन्ताख्यं च विज्ञेयं चतुर्वर्गफलप्रदम्
दोन वेळा सात चाकांचे, मोठे, नव्या मेघासारखे तेजस्वी, अनंत नावाने ओळखावे, जे चार पुरुषार्थांचे फळ देते.
चक्राकारं द्विचक्रं च सश्रीकं जलदप्रभम् । सगोष्पदं मध्यमं च विज्ञेयं मधुसूदनम्
चक्रासारखे, दोन चाकांचे, श्रीसहित, मेघासारखे चमकणारे, गायीच्या खुराच्या ठशासह, मध्यम आकाराचे, ते मधुसूदन म्हणून ओळखावे.
सुदर्शनं चैकचक्रं गुप्तचक्रं गदाधरम् । द्विचक्रं हयवक्त्राभं हयग्रीवं प्रकीर्तितम्
सुदर्शन एकच चाक असलेले, गुप्त चक्र गदाधर, दोन चाकांचे, घोड्याच्या डोक्यासारखे दिसणारे, ते हयग्रीव म्हणून प्रसिद्ध आहे.
अतीव विस्तृतास्यं च द्विचक्रं विकटं सति । नरसिंहं सुविज्ञेयं सद्यो वैराग्यदं नृणाम्
अतिशय मोठे तोंड, दोन चाकं, भयंकर रूप असलेले, नरसिंह म्हणून ओळखावे, जे माणसांना त्वरित वैराग्य देते.
द्विचक्रं विस्तृतास्यं च वनमालासमन्वितम् । लक्ष्मीनृसिंहं विज्ञेयं गृहिणां च सुखप्रदम्
दोन चाकं, मोठे तोंड, वनमाळेने सुशोभित, लक्ष्मी-नरसिंह म्हणून ओळखावे, जो गृहस्थांना सुख देतो.