इयं तनुर्नदीरूपा गण्डकीति च विश्रुता । पूता सुपुण्यदा नॄणां पुण्ये भवतु भारते
'हे तुझे शरीर नदीरूप घेईल, गंडकी म्हणून प्रसिद्ध होईल, पवित्र आणि पुण्य देणारी अशी भारतातील लोकांसाठी होईल.'
तव केशसमूहश्च पुण्यवृक्षो भविष्यति । तुलसीकेशसम्भूता तुलसीति च विश्रुता
'आणि तुझे केस पुण्यवृक्ष होतील, तुळशी म्हणून ओळखले जातील.'
त्रिषु लोकेषु पुष्पाणां पत्राणां देवपूजने । प्रधानरूपा तुलसी भविष्यति वरानने
'तीनही लोकांत, देवपूजेसाठी वापरल्या जाणाऱ्या फुलांमध्ये आणि पानांमध्ये, तुळशी सर्वात श्रेष्ठ होईल, हे सुंदरमुखी.'
स्वर्गे मर्त्ये च पाताले गोलोके मम सन्निधौ । भव त्वं तुलसी वृक्षवरा पुष्पेषु सुन्दरी
'स्वर्गात, पृथ्वीवर, पाताळात आणि गोलोकात माझ्या सान्निध्यात, तुळशी, तू वृक्षांमध्ये श्रेष्ठ आणि फुलांमध्ये सुंदर हो.'
गोलोके विरजातीरे रासे वृन्दावने वने । भाण्डीरे चम्पकवने रम्ये चन्दनकानने
गोलोकात विरजा नदीच्या काठी, रासमंडळात, वृंदावनाच्या वनात, भांडीर या वटवृक्षाच्या छायेत, रम्य चंपकवनात आणि चंदनाच्या घनदाट वनात—
माधवीकेतकीकुन्दमालिकामालतीवने । वासस्तेऽत्रैव भवतु पुण्यस्थानेषु पुण्यदः
माधवी, केतकी, कुंद, माळिका आणि मालती यांच्या सुंदर बागेत—हे पुण्यदायक स्थळे, इथेच तुझं वास नेहमी असो.
तुलसीतरुमूलेषु पुण्यदेशेषु पुण्यदम् । अधिष्ठानं च तीर्थानां सर्वेषां च भविष्यति
तुळशीच्या झाडांच्या मुळाशी, पुण्य देणाऱ्या पवित्र स्थळी आणि सर्व तीर्थक्षेत्रांमध्ये तुझं वास असो.
तत्रैव सर्वदेवानां ममाधिष्ठानमेव च । तुलसीपत्रपतनप्राप्तये च वरानने
त्या सर्व स्थळी माझं आणि सर्व देवतांचंही वास असेल, हे सुंदरमुखी, तुळशीच्या पानांच्या अर्पणासाठी.
स स्नातः सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु दीक्षितः । तुलसीपत्रतोयेन योऽभिषेकं समाचरेत्
जो कोणी सर्व तीर्थांमध्ये स्नान करून, सर्व यज्ञांत दीक्षित होऊन, तुळशीच्या पानांनी युक्त पाण्याने अभिषेक करतो—
सुधाघटसहस्राणां या तुष्टिस्तु भवेद्धरेः । सा च तुष्टिर्भवेन्नूनं तुलसीपत्रदानतः
हरिला हजार अमृतकलशांनी जेवढं समाधान मिळतं, तेवढंच समाधान तुळशीच्या पानांच्या अर्पणाने नक्की मिळतं.
गवामयुतदानेन यत्फलं तत्फलं भवेत् । तुलसीपत्रदानेन तत्फलं कार्तिके सति
दहा हजार गायींचं दान केल्याने जे फळ मिळतं, तेच फळ तुळशीच्या पानांच्या अर्पणाने, विशेषतः कार्तिक महिन्यात मिळतं.
तुलसीपत्रतोयं च मृत्युकाले च यो लभेत्। मुच्यते सर्वपापेभ्यो विष्णुलोके महीयते
मृत्यूसमयी जो तुळशीच्या पानांनी युक्त पाणी मिळवतो, तो सर्व पापांतून मुक्त होतो आणि विष्णुलोकात सन्मानित होतो.
नित्यं यस्तुलसीतोयं भुंक्ते भक्त्या च मानवः । लक्षाश्वमेधजं पुण्यं सम्प्राप्नोति स मानवः
जो मनुष्य दररोज भक्तीने तुळशीचं पाणी पितो, तो लक्ष अश्वमेध यज्ञाचं पुण्य मिळवतो.
तुलसीं स्वकरे कृत्वा धृत्वा देहे च मानवः । प्राणांस्त्यजति तीर्थेषु विष्णुलोकं स गच्छति
जो मनुष्य तुळशी हातात किंवा अंगावर ठेवून, पवित्र स्थळी प्राण सोडतो, तो विष्णुलोकात जातो.
तुलसीकाष्ठनिर्माणमालां गृह्णाति यो नरः । पदे पदेऽश्वमेधस्य लभते निश्चितं फलम्
जो मनुष्य तुळशीच्या काष्ठाची माळ धारण करतो, त्याला प्रत्येक पावलावर अश्वमेध यज्ञाचं निश्चित फळ मिळतं.
तुलसीं स्वकरे कृत्वा स्वीकारं यो न रक्षति । स याति कालसूत्रं च यावच्चन्द्रदिवाकरौ
जो मनुष्य तुळशी हातात घेऊनही आपली प्रतिज्ञा पाळत नाही, तो चंद्रसूर्य असेपर्यंत काळसूत्र यातना भोगतो.
करोति मिथ्याशपथं तुलस्या योऽत्र मानवः । स याति कुम्भीपाकं च यावदिन्द्राश्चतुर्दश
जो मनुष्य तुळशीवर खोटी शपथ घेतो, तो चौदा इंद्रांच्या काळापर्यंत कुंभिपाक नरकात जातो.
तुलसीतोयकणिकां मृत्युकाले च यो लभेत् । रत्नयानं समारुह्य वैकुण्ठे प्राप्यते ध्रुवम्
मृत्यूसमयी ज्याला तुळशीच्या पाण्याचा एक थेंबही मिळतो, तो रत्नांच्या रथात बसून नक्की वैकुंठात पोहोचतो.
पूर्णिमायाममायां च द्वादश्यां रविसंक्रमे । तैलाभ्यङ्गं च कृत्वा च मध्याह्ने निशि सन्ध्ययोः
पूर्णिमा, अमावस्या, द्वादशी आणि सूर्यसंक्रांतीच्या दिवशी, दुपारी, रात्री किंवा संध्याकाळी तेलाने अभ्यंगन करून—
अशौचेऽशुचिकाले ये रात्रिवासोऽन्विता नराः । तुलसीं ये विचिन्वन्ति ते छिन्दन्ति हरेः शिरः
जे लोक अपवित्र अवस्थेत किंवा अपवित्र काळात, रात्री तुळशी शोधतात, ते हरिचं शिरच छाटल्यासारखे पाप करतात.
त्रिरात्रं तुलसीपत्रं शुद्धं पर्युषितं सति । श्राद्धे व्रते च दाने च प्रतिष्ठायां सुरार्चने
तीन रात्रीपर्यंत शुद्ध राहिलेलं तुळशीचं पान, श्राद्ध, व्रत, दान, प्रतिष्ठा आणि देवपूजेसाठी वापरता येतं.
भूगतं तोयपतितं यद्दत्तं विष्णवे सति । शुद्धं च तुलसीपत्रं क्षालनादन्यकर्मणि
तुळशीचं पान जर जमिनीवर पडलं किंवा पाण्यात गेलं आणि ते विष्णुला अर्पण केलं, तर ते शुद्ध मानलं जातं, फक्त दुसऱ्या कामासाठी धुतलं असेल तर नाही.
वृक्षाधिष्ठातृदेवी या गोलोके च निरामये । कृष्णेन सार्धं नित्यं च नित्यक्रीडां करिष्यसि
झाडांची अधिष्ठात्री देवी, जी निर्मळ गोलोकात वसते, ती नेहमी श्रीकृष्णासोबत अखंड लीला करील.
नद्यधिष्ठातृदेवी या भारते च सुपुण्यदा । लवणोदस्य सा पत्नी मदंशस्य भविष्यति
नद्यांची अधिष्ठात्री देवी, जी भारतात मोठे पुण्य देते, ती मी दिलेल्या अंशाने खारट समुद्राची पत्नी होईल.
त्वं च स्वयं महासाध्वी वैकुण्ठे मम सन्निधौ । रमासमा च रामा च भविष्यसि न संशयः
तू स्वतः महान पतिव्रता आहेस, वैकुंठात माझ्या सान्निध्यात राहशील; तू रामासमान आणि रमेसमान होशील, यात शंका नाही.
अहं च शैलरूपेण गण्डकीतीरसन्निधौ । अधिष्ठानं करिष्यामि भारते तव शापतः
मी पर्वताच्या रूपाने गंडकी नदीच्या काठी भारतात, तुझ्या शापामुळे, वास करीन.
कोटिसंख्यास्तत्र कीटास्तीक्ष्णदंष्ट्रावरायुधैः । तच्छिलाकुहरे चक्रं करिष्यन्ति मदीयकम्
त्या ठिकाणी असंख्य कीटक, ज्यांना तीक्ष्ण दात आणि भयंकर शस्त्रे आहेत, त्या दगडाच्या गुहेत माझे चक्र तयार करतील.
एकद्वारं चतुश्चक्रं वनमालाविभूषितम् । नवीननीरदाकारं लक्ष्मीनारायणाभिधम्
एकच दरवाजा, चार चाकं, वनमाळेने सुशोभित, नव्या मेघासारखे दिसणारे, लक्ष्मी-नारायण नावाने ओळखले जाते.
एकद्वारं चतुश्चक्रं नवीननीरदोपमम् । लक्ष्मीजनार्दनो ज्ञेयो रहितो वनमालया
एकच दरवाजा, चार चाकं, नव्या मेघासारखे दिसणारे, वनमाळेशिवाय लक्ष्मी-जनार्दन म्हणून ओळखावे.
द्वारद्वये चतुश्चक्रं गोष्पदेन विराजितम् । रघुनाथाभिधं ज्ञेयं रहितं वनमालया
दोन दरवाजे, चार चाकं, गायीच्या खुराच्या ठशासारखे तेजस्वी, वनमाळेशिवाय रघुनाथ म्हणून ओळखावे.