सुवेषौ सुखसम्भोगादचेष्टौ सुमनोहरौ । क्षणं सुचेतनौ तौ च कथयन्तौ रसाश्रयात्
सुंदर वस्त्रांनी सजलेले, सुखमिलनाने स्तब्ध, अत्यंत मोहक; क्षणभर दोघे पूर्ण शुद्धीने, आनंदात रमून गप्पा मारू लागले.
कथां मनोरमां दिव्यां हसन्तौ च क्षणं पुनः । क्षणं च केलिसंयुक्तौ रसभावसमन्वितौ
क्षणभर दोघे हसत रम्य आणि दिव्य कथा बोलले; पुन्हा क्षणभर खेळात मग्न झाले, प्रेमभावनेने ओतप्रोत.
सुरते विरतिर्नास्ति तौ तद्विषयपण्डितौ । सततं जययुक्तौ द्वौ क्षणं नैव पराजितौ
त्यांच्या प्रेमक्रीडेला कधीच विराम नव्हता, कारण त्या विषयात दोघेही पारंगत होते; दोघे नेहमीच विजयी, क्षणभरही पराभूत झाले नाहीत.
शङ्खचूडकृते प्रबोधवाक्यवर्णनम् श्रीनारायण उवाच श्रीकृष्णं मनसा ध्यात्वा रक्षः कृष्णपरायणः । ब्राह्मे मुहूर्ते चोत्थाय पुष्पतल्पान्मनोहरात्
शंखचूडासाठी जागृतीचे शब्द सांगितले. श्रीनारायण म्हणाले: त्या राक्षसाने मनाने श्रीकृष्णाचे ध्यान केले, कृष्णभक्तीने ओतप्रोत, आणि ब्राह्ममुहूर्ताला तो सुंदर फुलांच्या पलंगावरून उठला.
रात्रिवासः परित्यज्य स्नात्वा मङ्गलवारिणा । धौते च वाससी धृत्वा कृत्वा तिलकमुज्ज्वलम्
रात्रीचे निवासस्थान सोडून, शुभ पाण्याने स्नान केले; धुतलेले वस्त्र परिधान केले आणि कपाळावर तेजस्वी टिळा लावला.
चकाराह्निकमावश्यमभीष्टदेववन्दनम् । दध्याज्यमधुलाजांश्च ददर्श वस्तु मङ्गलम्
त्याने आपली नित्य पूजा केली, आवडत्या देवतेचे वंदन केले; दही, तूप, मध आणि धान्य ही शुभ वस्तू पाहिली.
रत्नश्रेष्ठं मणिश्रेष्ठं वस्त्रश्रेष्ठं च काञ्चनम् । ब्राह्मणेभ्यो ददौ भक्त्या यथा नित्यं च नारद
त्याने उत्तम रत्न, सर्वोत्तम मणी, उत्कृष्ट वस्त्रे आणि सोने भक्तीभावाने ब्राह्मणांना दिले, नेहमीप्रमाणे, हे नारद.
अमूल्यरत्नं यत्किञ्चिन्मुक्तामाणिक्यहीरकम् । ददौ विप्राय गुरवे यात्रामङ्गलहेतवे
मूल्यवान मोती, माणिक, हिरा असे जे काही अमूल्य रत्न होते, ते सर्व त्याने आपल्या गुरु असलेल्या ब्राह्मणाला शुभयात्रेसाठी दिले.
गजरत्नमश्वरत्नं धनरत्नं मनोहरम् । ददौ सर्वं दरिद्राय विप्राय मङ्गलाय च
त्याने सर्व सुंदर हत्ती, घोडे आणि मोहक धन गरीब आणि शुभ ब्राह्मणाला दिले.
भाण्डाराणां सहस्राणि नगराणां द्विलक्षकम् । ग्रामाणां शतकोटिं च ब्राह्मणाय ददौ मुदा
त्याने आनंदाने त्या ब्राह्मणाला हजारो कोठारे, दोन लक्ष नगरे आणि शंभर कोटी गावे दिली.
पुत्रं कृत्वा तु राजेन्द्रं सर्वेषु दानवेषु च । पुत्रं समर्प्य भार्यां तां राज्यं च सर्वसम्पदम्
त्याने आपल्या मुलाला सर्व दानवांचा राजा बनवले आणि त्याच्याकडे पत्नी, राज्य आणि सर्व संपत्ती सोपवली.
प्रजानुचरसङ्घं च भाण्डारं वाहनादिकम् । स्वयं सन्नाहयुक्तश्च धनुष्पाणिर्बभूव ह
त्याने प्रजा, सेवक, कोठारे, वाहने आणि इतर सर्व काही सोपवले आणि स्वतः युद्धासाठी सज्ज होऊन धनुष्य हातात घेतले.
भृत्यद्वारा क्रमेणैव चकार सैन्यसञ्चयम् । अश्वानां च त्रिलक्षेण लक्षेण वरहस्तिनाम्
त्याने आपल्या नोकरांमार्फत हळूहळू सैन्य गोळा केले—तीन लक्ष घोडे आणि एक लक्ष उत्तम हत्ती जमवले.
रथानामयुतेनैव धानुष्काणां त्रिकोटिभिः । त्रिकोटिभिर्वर्मिणां च शूलिनां च त्रिकोटिभिः
त्याने दहा हजार रथ, तीस कोटी धनुर्धारी, तीस कोटी कवचधारी आणि तीस कोटी भालेधारी गोळा केले.
कृता सेनापरिमिता दानवेन्द्रेण नारद । तस्यां सेनापतिश्चैव युद्धशास्त्रविशारदः
नारद, त्या दानवांच्या राजाने अमाप सैन्य उभे केले आणि त्याचा सेनापती म्हणून युद्धविद्येत निपुण असलेला एक वीर नेमला.
महारथः स विज्ञेयो रथिनां प्रवरो रणे । त्रिलक्षाक्षौहिणीसेनापतिं कृत्वा नराधिपः
तो सेनापती मोठा रथी, लढवय्यांमध्ये श्रेष्ठ होता; राजाने त्याला तीन लक्ष अक्षौहिणी सैन्याचा सेनापती केले.
त्रिंशदक्षौहिणीबाधं भाण्डौघं च चकार ह । बहिर्बभूव शिविरान्मनसा श्रीहरिं स्मरन्
त्याने तीस अक्षौहिणी सैन्यासाठी भरपूर साठा केला आणि शहराबाहेर छावण्या उभारल्या; मनात श्रीहरिचे स्मरण करत राहिला.
रत्नेन्द्रसारनिर्माणविमानमारुरोह सः । गुरुवर्गान्पुरस्कृत्य प्रययौ शङ्करान्तिकम्
तो रत्नांच्या सारांशाने बनवलेल्या विमानात बसला आणि गुरुजनांना वंदन करून शंकराकडे निघाला.
पुष्पभद्रानदीतीरे यत्राक्षयवटः शुभः । सिद्धाश्रमं च सिद्धानां सिद्धिक्षेत्रं च नारद
नारद, तो पुष्पभद्रा नदीच्या काठी गेला, जिथे शुभ, अजर वटवृक्ष आणि सिद्धांची तपोभूमी, सिद्ध क्षेत्र आहे.
कपिलस्य तपःस्थानं पुण्यक्षेत्रे च भारते । पश्चिमोदधिपूर्वे च मलयस्य च पश्चिमे
तेथे कपिलाचे तपस्थान आहे, भारतातील पवित्र भूमी, पश्चिम समुद्राच्या पूर्वेला आणि मलय पर्वताच्या पश्चिमेला.
श्रीशैलोत्तरभागे च गन्धमादनदक्षिणे । पञ्चयोजनविस्तीर्णा दैर्घ्ये शतगुणा तथा
श्रीशैलाच्या उत्तरेला आणि गंधमादनाच्या दक्षिणेला, ती भूमी पाच योजन रुंद आणि शंभर पट लांब आहे.
शुद्धस्फटिकसङ्काशा भारते च सुपुण्यदा । शाश्वती जलपूर्णा च पुष्पभद्रा नदी शुभा
भारतभूमीत, शुभ पुष्पभद्रा नदी नेहमी स्वच्छ, पाण्याने भरलेली, स्फटिकासारखी चमकणारी आणि पुण्यदायिनी आहे.
लवणाब्धिप्रिया भार्या शश्वत्सौभाग्यसंयुता । शरावतीमिश्रिता च निर्गता सा हिमालयात्
ती लवणसागराची प्रिय पत्नी, नेहमी सौभाग्यवती, शरावतीशी मिसळलेली आणि हिमालयातून उगम पावणारी आहे.
गोमतीं वामतः कृत्वा प्रविष्टा पश्चिमोदधौ । तत्र गत्वा शङ्खचूडो ददर्श चन्द्रशेखरम्
ती गोमतीला डावीकडे ठेवून पश्चिम समुद्रात मिळते; तिथे शंखचूड गेला आणि चंद्रशेखराचे दर्शन घेतले.
वटमूले समासीनं सूर्यकोटिसमप्रभम् । कृत्वा योगासनं दृष्ट्वा मुद्रायुक्तं च सस्मितम्
त्याने पाहिले की तो वटवृक्षाच्या मुळाशी बसला आहे, कोटी सूर्यांसारखा तेजस्वी, योगासनात, मुद्रा धारण करून हसत आहे.
शुद्धस्फटिकसङ्काशं ज्वलन्तं ब्रह्मतेजसा । त्रिशलपट्टिशधरं व्याघ्रचर्माम्बरं वरम्
तो शुद्ध स्फटिकासारखा, ब्रह्मतेजाने प्रज्वलित, त्रिशूल आणि पट्टिश धारण केलेला, व्याघ्रचर्म परिधान केलेला दिसत होता.
भक्तमृत्युहरं शान्तं गौरीकान्तं मनोहरम् । तपसां फलदातारं दातारं सर्वसम्पदाम्
जो भक्तांचे मृत्यू दूर करतो, शांत आहे, गौरीचा प्रिय आहे, मनाला भरणारा आहे, तपस्येचे फळ देणारा आहे आणि सर्व संपत्ती देणारा आहे.
आशुतोषं प्रसन्नास्यं भक्तानुग्रहकातरम् । विश्वनाथं विश्वबीजं विश्वरूपं च विश्वजम्
जो सहज प्रसन्न होतो, ज्याच्या चेहऱ्यावर नेहमीच प्रसन्नता असते, भक्तांवर कृपा करण्यास आतुर असतो, जगाचा स्वामी आहे, जगाचा मूळ आहे, जगाचे रूप आहे आणि जगातूनच जन्मलेला आहे.
विश्वम्भरं विश्ववरं विश्वसंहारकारकम् । कारणं कारणानां च नरकार्णवतारणम्
जो जगाला आधार देतो, जगात सर्वोत्तम आहे, जगाचा संहार करणारा आहे, सर्व कारणांचा कारण आहे आणि नरकाच्या समुद्रातून पार नेणारा आहे.
ज्ञानप्रदं ज्ञानबीजं ज्ञानानन्दं सनातनम् । अवरुह्य विमानाच्च तं दृष्ट्वा दानवेश्वरः
जो ज्ञान देतो, ज्ञानाचे मूळ आहे, ज्ञानाचा शाश्वत आनंद आहे — अशा त्या परमेश्वराला, आपल्या विमानातून खाली उतरून, दानवांचा स्वामी पाहतो.