मणीन्द्रसारनिर्माणैः शोभितं लक्षमन्दिरैः । शोभितं रत्नसोपानै रत्नस्तम्भविराजितम्
सर्वोत्तम रत्नांनी बांधलेल्या लक्षोमंदिरांनी ती नगरी शोभली होती. रत्नांच्या पायऱ्या आणि रत्नांच्या खांबांनी ती अधिकच सुंदर दिसत होती.
तद् दृष्ट्वा पुष्पदन्तोऽपि वरं द्वारं ददर्श सः । द्वारे नियुक्तं पुरुषं शूलहस्तं च सस्मितम्
ते पाहून पुष्पदंतानेही त्या सुंदर दरवाजाकडे पाहिले, जिथे एक पुरुष शूळ हातात घेऊन, हसत उभा होता.
तिष्ठन्तं पिङ्गलाक्षं च ताम्रवर्णं भयङ्करम् । कथयामास वृत्तान्तं जगाम तदनुज्ञया
तेथे तांबड्या डोळ्यांचा, तांबूस रंगाचा आणि भयंकर दिसणारा पुरुष उभा होता. त्याच्याजवळ घडलेली घटना सांगून, त्याच्या परवानगीने पुढे गेला.
अतिक्रम्य च तद्द्वारं जगामाभ्यन्तरं पुनः । न कोऽपि रक्षति श्रुत्वा दूतरूपं रणस्य च
त्या दरवाजातून आत गेल्यावर, तो आणखी आत गेला. तो दूत आहे आणि युद्धाची बातमी घेऊन आला आहे हे समजल्यावर, कोणीही त्याला अडवले नाही.
गत्वा सोऽभ्यन्तरद्वारं द्वारपालमुवाच ह । रणस्य सर्ववृत्तान्तं विज्ञापयत माचिरम्
आतल्या दरवाजावर जाऊन, त्याने दरवाजावरच्या रक्षकाला सांगितले, 'लवकर युद्धाची सर्व बातमी कळवा.'
स च तं कथयित्वा च दूतो गन्तुमुवाच ह । स गत्वा शङ्खचूडं तं ददर्श सुमनोहरम्
त्याने ते सांगितल्यावर, दूताला पुढे जायला सांगितले. मग तो आत जाऊन, अत्यंत देखणा असा शंखचूडाला पाहिला.
राजमण्डलमध्यस्थं स्वर्णसिंहासने स्थितम् । मणीन्द्ररचितं दिव्यं रत्नदण्डसमन्वितम्
राज्याच्या मध्यभागी, सोन्याच्या सिंहासनावर बसलेला, रत्नांच्या राजाने घडवलेला दिव्य दंड हातात असलेला तो विराजमान होता.
रत्नकृत्रिमपुष्पैश्च प्रशस्तैः शोभितं सदा । भृत्येन मस्तकन्यस्तं स्वर्णच्छत्रं मनोहरम्
रत्नांनी बनवलेल्या सुंदर कृत्रिम फुलांनी नेहमीच शोभलेला, आणि सेवकाने डोक्यावर धरलेला मनमोहक सोन्याचा छत्र असलेला तो दिसत होता.
सेवितं पार्षदगणै रुचिरैः श्वेतचामरैः । सुवेषं सुन्दरं रम्यं रत्नभूषणभूषितम्
त्याच्या आजूबाजूला सुंदर पांढऱ्या चामरांनी सेवा करणारे दरबारी, देखणे वस्त्र, रमणीय रूप आणि रत्नांच्या दागिन्यांनी सजलेला तो शोभून दिसत होता.
माल्येन लेपनं सूक्ष्मं सुवस्त्रं दधतं मुने । दानवेन्द्रैः परिवृतं सुवेषैश्च त्रिकोटिभिः
सुंदर हार, सुगंधी लेप आणि उत्तम वस्त्र परिधान केलेला, तीन कोटी दानवांच्या प्रमुखांनी, जे देखण्या पोशाखात होते, वेढलेला तो मुनींना दिसला.
शतकोटिभिरन्यैश्च भ्रमद्भिरस्त्रपाणिभिः । एवंभूतञ्च तं दृष्ट्वा पुष्पदन्तः सविस्मयः
शंभर कोटी शस्त्रधारी, सर्वत्र फिरणारे, असे असंख्य लोक त्याच्या सभोवती होते. हे सर्व पाहून पुष्पदंत आश्चर्यचकित झाला.
उवाच स च वृत्तान्तं यदुक्तं शङ्करेण च । पुष्पदन्त उवाच राजेन्द्र शिवभृत्योऽहं पुष्पदन्ताभिधः प्रभो
त्याने शंकरांनी सांगितलेला सर्व वृत्तांत सांगितला. पुष्पदंत म्हणाला— 'राजेंद्र, मी शिवभक्त पुष्पदंत आहे, प्रभो.'
यदुक्तं शङ्करेणैव तद् ब्रवीमि निशामय । राज्यं देहि च देवानामधिकारं च साम्प्रतम्
शंकरांनी जे सांगितले ते मी सांगतो, ऐका— या वेळी देवांना राज्य आणि अधिकार द्या.
देवाश्च शरणापन्ना देवेशं श्रीहरिं परम् । हरिर्दत्त्वास्य शूलं च तेन प्रस्थापितः शिवः
देवांनी परमेश्वर श्रीहरी यांच्याकडे शरण जाऊन त्रिशूळ घेतला, आणि त्या त्रिशूळाने शिवाला पाठवले गेले.
पुष्पभद्रानदीतीरे वटमूले त्रिलोचनः । विषयं देहि तेषां च युद्धं वा कुरु निश्चितम्
पुष्पभद्रा नदीच्या काठी, वडाच्या झाडाखाली, त्रिनेत्री म्हणतो— 'त्यांना प्रदेश द्या, नाहीतर नक्कीच युद्ध करा.'
गत्वा वक्ष्यामि किं शम्भुमथ तद्वद मामपि । दूतस्य वचनं श्रुत्वा शङ्खचूडः प्रहस्य च
जा आणि शंभूला सांग, किंवा मला सांग, असेही सांग. दूताचे बोल ऐकून शंखचूड हसला.
प्रभातेऽहं गमिष्यामि त्वं च गच्छेत्युवाच ह । स गत्वोवाच तं तूर्णं वटमूलस्थमीश्वरम्
तो म्हणाला, 'मी सकाळी जाईन, तू आता जा.' मग तो दूत वडाच्या झाडाखाली असलेल्या ईश्वराकडे जाऊन सर्व सांगितले.
शङ्खचूडस्य वचनं तदीयं तन्मुखोदितम् । एतस्मिन्नन्तरे स्कन्द आजगाम शिवान्तिकम्
त्याने शंखचूडाचे शब्द तसेच सांगितले. एवढ्यात स्कंद शिवाच्या समोर आला.
वीरभद्रश्च नन्दी च महाकालः सुभद्रकः । विशालाक्षश्च बाणश्च पिङ्गलाक्षो विकम्पनः
वीरभद्र, नंदी, महाकाळ, सुभद्रक, विशालाक्ष, बाण, पिंगलाक्ष आणि विकंपन हे सर्व तिथे होते.
विरूपो विकृतिश्चैव मणिभद्रश्च बाष्कलः । कपिलाख्यो दीर्घदंष्ट्रो विकटस्ताम्रलोचनः
विरूप, विकृती, मणिभद्र, बाष्कल, कपिल, दीर्घदंष्ट्र, विकट आणि तांबड्या डोळ्यांचा ताम्रलोचन हेही तिथे होते.
कालकण्ठो बलीभद्रः कालजिह्नः कुटीचरः । बलोन्मत्तो रणश्लाघी दुर्जयो दुर्गमस्तथा
कालकंठ, बलीभद्र, कालजिह्व, कुटीचर, बलोन्मत्त, रणश्लाघी, दुर्जय आणि दुर्गम हेही उपस्थित होते.
अष्टौ च भैरवा रौद्रा रुद्राश्चैकादश स्मृताः । वसवोऽष्टौ वासवश्च आदित्या द्वादश स्मृताः
आठ भैरव, अकरा रुद्र, आठ वसु, वासव आणि बारा आदित्य हे सर्व आठवले जातात.
हुताशनश्च चन्द्रश्च विश्वकर्माश्विनौ च तौ । कुबेरश्च यमश्चैव जयन्तो नलकूबरः
अग्नी, चंद्र, विश्वकर्मा, दोन अश्विनी, कुबेर, यम, जयंत आणि नलकुबेर हेही तिथे होते.
वायुश्च वरुणश्चैव बुधश्च मङ्गलस्तथा । धर्मश्च शनिरीशानः कामदेवश्च वीर्यवान्
वायू, वरुण, बुध, मंगळ, धर्म, शनी, ईशान आणि सामर्थ्यशाली कामदेव हेही तिथे होते.
उग्रदंष्ट्रा चोग्रदण्डा कोटरा कैटभी तथा । स्वयं चाष्टभुजा देवी भद्रकाली भयङ्करी
ती देवी आठ हातांची, भयंकर दात असलेली, भीषण काठी घेऊन, मोठ्या पोकळ डोळ्यांनी, कैटभासारखी दिसणारी, स्वतः भद्रकाळी, अत्यंत भयानक आहे.
रत्नेन्द्रसारनिर्माणविमानोपरि संस्थिता । रक्तवस्त्रपरीधाना रक्तमाल्यानुलेपना
ती उत्तम रत्नांनी बनवलेल्या दिव्य विमानावर उभी आहे, लाल वस्त्र परिधान केलेली, लाल फुलांच्या माळा आणि लाल उटणे लावलेली आहे.
नृत्यन्ती च हसन्ती च गायन्ती सुस्वरं मुदा । अभयं ददाति भक्तेभ्योऽभया सा च भयं रिपुम्
ती आनंदाने नाचते, हसते आणि मधुर स्वरात गाते; भक्तांना निर्भयता देते, आणि शत्रूंना मात्र भीती देते.
बिभ्रती विकटां जिह्वां सुलोलां योजनायताम् । शङ्खचक्रगदापद्मखड्गचर्मधनुःशरान्
ती मोठी, भयंकर आणि सतत हलणारी जीभ दाखवते, जी एक योजन लांब आहे; तिच्या हातात शंख, चक्र, गदा, कमळ, तलवार, ढाल, धनुष्य आणि बाण आहेत.
खर्परं वर्तुलाकारं गम्भीरं योजनायतम् । त्रिशूलं गगनस्पर्शि शक्तिं च योजनायताम्
ती गोल आणि खोल, एक योजन लांब कवटी घेऊन आहे; आकाशाला स्पर्श करणारे त्रिशूल आणि एक योजन लांब भाला देखील तिच्या हातात आहे.
मुद्गरं मुसलं वज्रं खेटं फलकमुज्ज्वलम् । वैष्णवास्त्रं वारुणास्त्रं वाह्नेयं नागपाशकम्
ती हातोडा, मुसळ, वज्र, तेजस्वी ढाल, वैष्णव अस्त्र, वारुण अस्त्र, अग्नीचे अस्त्र आणि नागपाश घेऊन आहे.