विरजां च नदीरूपां मां ज्ञात्वा च तिरोहितम् । पुनर्जगाम सा दृष्ट्वा स्वालयं सखिभिः सह
माझं विरजा नदीचं रूप ओळखून आणि मी अदृश्य झाले आहे हे पाहून, ती आपल्या मैत्रिणींना घेऊन पुन्हा आपल्या घरी परत गेली.
मां दृष्ट्वा मन्दिरे देवी सुदाम्ना सहितं पुरा । भृशं सा भर्त्सयामास मौनीभूतं च सुस्थिरम्
पूर्वी, देवीने मला मंदिरात सुदामा सोबत पाहिलं, तेव्हा तिने मला खूप रागावलं आणि मी शांतपणे तिथे उभी राहिले.
तच्छ्रुत्वासहमानश्च सुदामा तां चुकोप ह । स च तां भर्त्सयामास कोपेन मम सनिधौ
हे ऐकून, सुदामा ते सहन करू शकला नाही आणि तिला रागावला; माझ्या उपस्थितीतच त्याने तिला रागाने बोल सुनावले.
तच्छ्रुत्वा कोपयुक्ता सा रक्तपङ्कजलोचना । बहिष्कर्तुं चकाराज्ञां संत्रस्तं मम संसदि
हे ऐकून, ती खूपच संतापली आणि तिच्या डोळ्यांत कमळाच्या पाकळ्यांसारखी लालिमा आली; माझ्या सभेत घाबरलेल्या सुदामाला बाहेर काढण्याचा तिने आदेश दिला.
सखीलक्षं समुत्तस्थौ दुर्वारं तेजसोल्बणम् । बहिश्चकार तं तूर्णं जल्पन्तं च पुनः पुनः
तिच्या सर्व मैत्रिणी उठल्या, त्यांचं तेज रोखता येणं अशक्य होतं; त्यांनी पटकन त्या सुदामाला, जो वारंवार बोलत होता, बाहेर काढलं.
सा च तत्ताडनं तासां श्रुत्वा रुष्टा शशाप ह । याहि रे दानवीं योनिमित्येवं दारुणं वचः
त्यांना सुदामावर मार करताना ऐकून, ती रागावली आणि तिने कठोर शब्दांत शाप दिला, 'जा, दानविणीच्या पोटी जन्म घे.'
तं गच्छन्तं शपन्तं च रुदन्तं मां प्रणम्य च । वारयामास तुष्टा सा रुदती कृपया पुनः
तो जात असताना, शाप देत आणि रडत माझ्या पाया पडला; तेव्हा ती सुद्धा रडत आणि समाधानाने त्याला पुन्हा थांबवू लागली.
हे वत्स तिष्ठ मा गच्छ क्व यासीति पुनः पुनः । समुच्चार्य च तत्पश्चाज्जगाम सा च विक्लवम्
'बाळा, थांब, जाऊ नकोस, कुठे जाणार?' असं ती पुन्हा पुन्हा हाक मारत राहिली आणि नंतर ती खूप व्याकुळ होऊन निघून गेली.
गोप्यश्च रुरुदुः सर्वा गोपाश्चापि सुदुःखिताः । ते सर्वे राधिका चापि तत्पश्चाद् बोधिता मया
सर्व गोपिका रडू लागल्या आणि गोपही फार दुःखी झाले; मग मी सर्वांना, राधिकेसह, समजावलं.
आयास्यति क्षणार्धेन कृत्वा शापस्य पालनम् । सुदामंस्त्वमिहागच्छेत्युक्त्वा सा च निवारिता
'शाप पूर्ण करून तो अर्ध्या क्षणात परत येईल,' असं मी सांगितलं आणि त्यामुळे सुदामा थांबवला गेला.
गोलोकस्य क्षणार्धेन चैकं मन्वन्तरं भवेत् । पृथिव्यां जगतां धातरित्येव वचनं ध्रुवम्
गोलोकातला अर्धा क्षण पृथ्वीवरच्या एका मन्वंतराइतका असतो; हे नक्कीच खरं आहे, हे जगाचे पालन करणारा.
इत्येवं शङ्खचूडश्च पुनस्तत्रैव यास्यति । महाबलिष्ठो योगेशः सर्वमायाविशारदः
अशा प्रकारे, शंखचूड पुन्हा तिथेच परत येईल, तो अत्यंत बलवान, योगाचा स्वामी आणि सर्व मायेत पारंगत आहे.
मम शूलं गृहीत्वा च शीघ्रं गच्छत भारतम् । शिवः करोतु संहारं मम शूलेन रक्षसः
माझं त्रिशूल घेऊन, लवकर भारतात जा; शिवाने माझ्या त्रिशूलाने त्या राक्षसाचा संहार करावा.
ममैव कवचं कण्ठे सर्वमङ्गलकारकम् । बिभर्ति दानवः शश्वत्संसारे विजयी ततः
तो दानव नेहमी माझं सर्व मंगल करणारे कवच गळ्यात घालतो; म्हणून तो संसारात नेहमी जिंकतो.
तस्मिन् ब्रह्मन् स्थिते चैव न कोऽपि हिंसितुं क्षमः । तद्याचनां करिष्यामि विप्ररूपोऽहमेव च
तोपर्यंत, ब्रह्मन्, कोणीही त्याला इजा करू शकत नाही; मीच ब्राह्मण रूप घेऊन त्याच्याकडे मागणी करीन.
सतीत्वहानिस्तत्पत्न्या यत्र काले भविष्यति । तत्रैव काले तन्मृत्युरिति दत्तो वरस्त्वया
त्याच्या पत्नीचं पतित्व ज्या वेळी नष्ट होईल, त्याच क्षणी त्याचा मृत्यू येईल, कारण हा वर तू दिला आहेस.
तत्पत्न्याश्चोदरे वीर्यमर्पयिष्यामि निश्चितम् । तत्क्षणे चैव तन्मृत्युर्भविष्यति न संशयः
मी नक्कीच त्याच्या पत्नीच्या पोटी माझं वीर्य ठेवीन; त्या क्षणी त्याचा मृत्यू निश्चित आहे.
पश्चात्सा देहमुत्सज्य भविष्यति मम प्रिया । इत्युक्त्वा जगतां नाथो ददौ शूलं हराय च
नंतर ती आपलं शरीर सोडून माझी प्रिय बनेल; असं सांगून, जगाचा स्वामी हराला त्रिशूल दिलं.
शूलं दत्त्वा ययौ शीघ्रं हरिरभ्यन्तरे मुदा । भारतं च ययुर्देवा ब्रह्यरुद्रपुरोगमाः
शूळ दिल्यावर, हरि आनंदाने लवकर आत गेला. ब्रह्मा आणि रुद्र यांच्या पुढाकाराने सर्व देवता भरताकडे निघाले.
शङ्खचूडेन सह देवानां सङ्ग्रामोद्योगवर्णनम् श्रीनारायण उवाच ब्रह्मा शिवं संनियोज्य संहारे दानवस्य च । जगाम स्वालयं तूर्णं यथास्थानं सुरोत्तमाः
श्री नारायण म्हणाले: ब्रह्मदेवाने दानवाचा नाश करण्यासाठी शंकराला नेमले आणि मग तो झपाट्याने आपल्या लोकात गेला. इतर श्रेष्ठ देवताही आपापल्या जागी परतले.
चन्द्रभागानदीतीरे वटमूले मनोहरे । तत्र तस्थौ महादेवो देवविस्तारहेतवे
चंद्रभागा नदीच्या सुंदर काठी, वडाच्या झाडाखाली, महादेव देवतांच्या कार्यासाठी तिथे उभा राहिला.
दूतं कृत्वा चित्ररथं गन्धर्वेश्वरमीप्सितम् । शीघ्रं प्रस्थापयामास शङ्खचूडान्तिकं मुदा
गंधर्वांचा राजा चित्ररथ याला दूत म्हणून नेमून, त्याला आनंदाने आणि लवकर शंखचूडाकडे पाठवले.
सर्वेश्वराज्ञया शीघ्रं ययौ तन्नगरं परम् । महेन्द्रनगरोत्कृष्टं कुबेरभवनाधिकम्
सर्वांच्या स्वामीच्या आज्ञेने, तो त्या उत्तम नगरीकडे झपाट्याने गेला, जी महेंद्राच्या नगरीपेक्षा आणि कुबेराच्या महालापेक्षा श्रेष्ठ होती.
पञ्चयोजनविस्तीर्णं दैर्घ्ये तद् द्विगुणं भवेत् । स्फटिकाकारमणिभिर्निर्मितं यानवेष्टितम्
ती नगरी पाच योजन रुंद आणि त्याच्या दुप्पट लांब होती. स्फटिकासारख्या रत्नांनी बांधलेली, आणि वाहनांनी वेढलेली होती.
सप्तभिः परिखाभिश्च दुर्गमाभिः समन्वितम् । ज्वलदग्निनिभैः शश्वत्कल्पितं रत्नकोटिभिः
सात खोल, ओलांडायला कठीण अशा खंदकांनी ती सुरक्षित होती. त्या खंदकांत नेहमीच ज्वालासारख्या तेजस्वी रत्नांचे मनोरे होते.
युक्तं च वीथीशतकैर्मणिवेदिविचित्रितैः । परितो वणिजां सौधैर्नानावस्तुविराजितैः
शेकडो रस्त्यांनी, रत्नजडित चौकांनी ती सजलेली होती. आजूबाजूला व्यापाऱ्यांची सुंदर घरे आणि विविध वस्तूंनी भरलेली दुकाने होती.
सिन्दूराकारमणिभिर्निर्मितैश्च विचित्रितैः । भूषितं भूषितैर्दिव्यैराश्रमैः शतकोटिभिः
सिंदूरासारख्या रंगाच्या रत्नांनी आणि सुंदर कलाकुसरीने ती सजवलेली होती. असंख्य दिव्य आश्रमांनी ती नगरी शोभून दिसत होती.
गत्वा ददर्श तन्मध्ये शङ्खचूडालयं परम् । अतीव वलयाकारं यथा पूर्णेन्दुमण्डलम्
आत गेल्यावर त्याने त्या नगरीच्या मध्यभागी शंखचूडाचे अत्यंत सुंदर आणि पूर्ण चंद्राच्या गोलासारखे घर पाहिले.
ज्वलदग्निशिखाक्ताभिः परिखाभिश्चतसृभिः । तद्दुर्गमं च शत्रूणामन्येषां सुगमं सुखम्
ती जागा चार ज्वालांनी भरलेल्या खंदकांनी शत्रूंना कठीण, पण इतरांसाठी सहज आणि सुखद होती.
अत्युच्चैर्गगनस्पर्शिमणिशृङ्गविराजितम् । राजितं द्वादशद्वारैर्द्वारपालसमन्वितम्
ती नगरी इतकी उंच होती की तिचे रत्नांचे मनोरे आकाशाला भिडले होते. बारा मोठ्या दरवाजांनी आणि प्रत्येक दरवाजावर रक्षकांनी ती सजली होती.