गङ्गया परया भक्त्या सेवितं श्वेतचामरैः । सर्वैश्च स्तूयमानं च भक्तिनम्रात्मकन्धरैः
गंगेने शुद्ध भक्तीने पांढऱ्या चामरांनी सेवा केलेला, सर्वांनी भक्तिभावाने मस्तक झुकवून स्तुती केलेला तो होता.
एवं विशिष्टं तं दृष्ट्वा परिपूर्णतमं प्रभुम् । ब्रह्मादयः सुराः सर्वे प्रणम्य तुष्टुवुस्तदा
असा तो सर्वगुणसंपन्न, पूर्ण प्रभू पाहून ब्रह्मा आणि सर्व देवांनी त्याला वंदन करून स्तुती केली.
पुलकाञ्चितसर्वाङ्गाः साश्रुनेत्राश्च गद्गदाः । भक्ताश्च परया भक्त्या भीता नम्रात्मकन्धराः
संपूर्ण अंग रोमांचित, डोळ्यांत अश्रू, गळा दाटलेला, भक्तिभावाने आणि भीतीने मस्तक झुकवून भक्तांनी त्याला वंदन केले.
कृताञ्जलिपुटो भूत्वा विधाता जगतामपि । वृत्तान्तं कथयामास विनयेन हरेः पुरः
हात जोडून, जगाचा सर्जक ब्रह्मा नम्रतेने श्रीहरीसमोर घडलेला सर्व वृत्तांत सांगू लागला.
हरिस्तद्वचनं श्रुत्वा सर्वज्ञः सर्वभाववित् । प्रहस्योवाच ब्रह्माणं रहस्यं च मनोहरम्
ते शब्द ऐकून, सर्वज्ञ आणि सर्वांच्या अंतःकरणाचा जाणणारा हरि हसून ब्रह्माला एक गोड रहस्य सांगू लागला.
श्रीभगवानुवाच शङ्खचूडस्य वृत्तान्तं सर्वं जानामि पद्मज । मद्भक्तस्य च गोपस्य महातेजस्विनः पुरा
श्रीभगवान म्हणाले – कमलजना, शंखचूडाचे सर्व चरित्र आणि माझ्या तेजस्वी गवळ्याभक्ताचे पूर्वीचे सर्व कृत्ये मला माहीत आहेत.
शृणु तत्सर्ववृत्तान्तमितिहासं पुरातनम् । गोलोकस्यैव चरितं पापघ्नं पुण्यकारकम्
आता तू तो प्राचीन इतिहास, पापांचा नाश करणारा आणि पुण्य देणारा गोलोकाचा चरित्र ऐक.
सुदामा नाम गोपश्च पार्षदप्रवरो मम । स प्राप दानवीं योनिं राधाशापात्सुदारुणात्
सुदामा नावाचा गवळा, माझ्या पार्षदांमध्ये श्रेष्ठ, राधेच्या कठोर शापामुळे त्याला दैत्ययोनी मिळाली.
तत्रैकदाहमगमं स्वालयाद्रासमण्डलम् । विरजामपि नीत्वा च मम प्राणाधिका परा
एकदा मी माझ्या निवासस्थानातून रासमंडळात गेलो आणि माझ्यापेक्षा प्रिय विरजेला सोबत नेले.
सा मां विरजया सार्धं विज्ञाय किङ्करीमुखात् । पश्चात्क्रुद्धा साजगाम न ददर्श च तत्र माम्
एका दासीच्या तोंडून हे कळल्यावर ती राधा विरजेसह रागाने तिथे आली, पण मला तिथे पाहू शकली नाही.
विरजां च नदीरूपां मां ज्ञात्वा च तिरोहितम् । पुनर्जगाम सा दृष्ट्वा स्वालयं सखिभिः सह
माझं विरजा नदीचं रूप ओळखून आणि मी अदृश्य झाले आहे हे पाहून, ती आपल्या मैत्रिणींना घेऊन पुन्हा आपल्या घरी परत गेली.
मां दृष्ट्वा मन्दिरे देवी सुदाम्ना सहितं पुरा । भृशं सा भर्त्सयामास मौनीभूतं च सुस्थिरम्
पूर्वी, देवीने मला मंदिरात सुदामा सोबत पाहिलं, तेव्हा तिने मला खूप रागावलं आणि मी शांतपणे तिथे उभी राहिले.
तच्छ्रुत्वासहमानश्च सुदामा तां चुकोप ह । स च तां भर्त्सयामास कोपेन मम सनिधौ
हे ऐकून, सुदामा ते सहन करू शकला नाही आणि तिला रागावला; माझ्या उपस्थितीतच त्याने तिला रागाने बोल सुनावले.
तच्छ्रुत्वा कोपयुक्ता सा रक्तपङ्कजलोचना । बहिष्कर्तुं चकाराज्ञां संत्रस्तं मम संसदि
हे ऐकून, ती खूपच संतापली आणि तिच्या डोळ्यांत कमळाच्या पाकळ्यांसारखी लालिमा आली; माझ्या सभेत घाबरलेल्या सुदामाला बाहेर काढण्याचा तिने आदेश दिला.
सखीलक्षं समुत्तस्थौ दुर्वारं तेजसोल्बणम् । बहिश्चकार तं तूर्णं जल्पन्तं च पुनः पुनः
तिच्या सर्व मैत्रिणी उठल्या, त्यांचं तेज रोखता येणं अशक्य होतं; त्यांनी पटकन त्या सुदामाला, जो वारंवार बोलत होता, बाहेर काढलं.
सा च तत्ताडनं तासां श्रुत्वा रुष्टा शशाप ह । याहि रे दानवीं योनिमित्येवं दारुणं वचः
त्यांना सुदामावर मार करताना ऐकून, ती रागावली आणि तिने कठोर शब्दांत शाप दिला, 'जा, दानविणीच्या पोटी जन्म घे.'
तं गच्छन्तं शपन्तं च रुदन्तं मां प्रणम्य च । वारयामास तुष्टा सा रुदती कृपया पुनः
तो जात असताना, शाप देत आणि रडत माझ्या पाया पडला; तेव्हा ती सुद्धा रडत आणि समाधानाने त्याला पुन्हा थांबवू लागली.
हे वत्स तिष्ठ मा गच्छ क्व यासीति पुनः पुनः । समुच्चार्य च तत्पश्चाज्जगाम सा च विक्लवम्
'बाळा, थांब, जाऊ नकोस, कुठे जाणार?' असं ती पुन्हा पुन्हा हाक मारत राहिली आणि नंतर ती खूप व्याकुळ होऊन निघून गेली.
गोप्यश्च रुरुदुः सर्वा गोपाश्चापि सुदुःखिताः । ते सर्वे राधिका चापि तत्पश्चाद् बोधिता मया
सर्व गोपिका रडू लागल्या आणि गोपही फार दुःखी झाले; मग मी सर्वांना, राधिकेसह, समजावलं.
आयास्यति क्षणार्धेन कृत्वा शापस्य पालनम् । सुदामंस्त्वमिहागच्छेत्युक्त्वा सा च निवारिता
'शाप पूर्ण करून तो अर्ध्या क्षणात परत येईल,' असं मी सांगितलं आणि त्यामुळे सुदामा थांबवला गेला.
गोलोकस्य क्षणार्धेन चैकं मन्वन्तरं भवेत् । पृथिव्यां जगतां धातरित्येव वचनं ध्रुवम्
गोलोकातला अर्धा क्षण पृथ्वीवरच्या एका मन्वंतराइतका असतो; हे नक्कीच खरं आहे, हे जगाचे पालन करणारा.
इत्येवं शङ्खचूडश्च पुनस्तत्रैव यास्यति । महाबलिष्ठो योगेशः सर्वमायाविशारदः
अशा प्रकारे, शंखचूड पुन्हा तिथेच परत येईल, तो अत्यंत बलवान, योगाचा स्वामी आणि सर्व मायेत पारंगत आहे.
मम शूलं गृहीत्वा च शीघ्रं गच्छत भारतम् । शिवः करोतु संहारं मम शूलेन रक्षसः
माझं त्रिशूल घेऊन, लवकर भारतात जा; शिवाने माझ्या त्रिशूलाने त्या राक्षसाचा संहार करावा.
ममैव कवचं कण्ठे सर्वमङ्गलकारकम् । बिभर्ति दानवः शश्वत्संसारे विजयी ततः
तो दानव नेहमी माझं सर्व मंगल करणारे कवच गळ्यात घालतो; म्हणून तो संसारात नेहमी जिंकतो.
तस्मिन् ब्रह्मन् स्थिते चैव न कोऽपि हिंसितुं क्षमः । तद्याचनां करिष्यामि विप्ररूपोऽहमेव च
तोपर्यंत, ब्रह्मन्, कोणीही त्याला इजा करू शकत नाही; मीच ब्राह्मण रूप घेऊन त्याच्याकडे मागणी करीन.
सतीत्वहानिस्तत्पत्न्या यत्र काले भविष्यति । तत्रैव काले तन्मृत्युरिति दत्तो वरस्त्वया
त्याच्या पत्नीचं पतित्व ज्या वेळी नष्ट होईल, त्याच क्षणी त्याचा मृत्यू येईल, कारण हा वर तू दिला आहेस.
तत्पत्न्याश्चोदरे वीर्यमर्पयिष्यामि निश्चितम् । तत्क्षणे चैव तन्मृत्युर्भविष्यति न संशयः
मी नक्कीच त्याच्या पत्नीच्या पोटी माझं वीर्य ठेवीन; त्या क्षणी त्याचा मृत्यू निश्चित आहे.
पश्चात्सा देहमुत्सज्य भविष्यति मम प्रिया । इत्युक्त्वा जगतां नाथो ददौ शूलं हराय च
नंतर ती आपलं शरीर सोडून माझी प्रिय बनेल; असं सांगून, जगाचा स्वामी हराला त्रिशूल दिलं.
शूलं दत्त्वा ययौ शीघ्रं हरिरभ्यन्तरे मुदा । भारतं च ययुर्देवा ब्रह्यरुद्रपुरोगमाः
शूळ दिल्यावर, हरि आनंदाने लवकर आत गेला. ब्रह्मा आणि रुद्र यांच्या पुढाकाराने सर्व देवता भरताकडे निघाले.
शङ्खचूडेन सह देवानां सङ्ग्रामोद्योगवर्णनम् श्रीनारायण उवाच ब्रह्मा शिवं संनियोज्य संहारे दानवस्य च । जगाम स्वालयं तूर्णं यथास्थानं सुरोत्तमाः
श्री नारायण म्हणाले: ब्रह्मदेवाने दानवाचा नाश करण्यासाठी शंकराला नेमले आणि मग तो झपाट्याने आपल्या लोकात गेला. इतर श्रेष्ठ देवताही आपापल्या जागी परतले.