तदा ब्रह्मा सुरैः सार्धं जगाम शङ्करालयम् । सर्वेशं कथयामास विधाता चन्द्रशेखरम्
तेव्हा ब्रह्मदेव देवांसह शंकराच्या निवासस्थानी गेला; विधाता सर्व काही चंद्रशेखराला सांगू लागला.
ब्रह्मा शिवश्च तैः सार्धं वैकुण्ठं च जगाम ह । दुर्लभं परमं धाम जरामृत्युहरं परम्
ब्रह्मा आणि शिव, त्या सर्वांसोबत, वैकुंठात गेले; ते अत्यंत दुर्मिळ आणि श्रेष्ठ स्थान आहे, जिथे वार्धक्य आणि मृत्यू नाहीसे होतात.
सम्प्राप च वरं द्वारमाश्रमाणां हरेरहो । ददर्श द्वारपालांश्च रत्नसिंहासनस्थितान्
ते हरिच्या आश्रमाच्या सुंदर प्रवेशद्वारापर्यंत पोहोचले; तिथे त्यांनी रत्नांच्या सिंहासनावर बसलेले द्वारपाल पाहिले.
शोभितान्पीतवस्त्रैश्च रत्नभूषणभूषितान् । वनमालान्वितान्सर्वान् श्यामसुन्दरविग्रहान्
ते सर्व पिवळ्या वस्त्रांनी आणि रत्नांच्या दागिन्यांनी सजलेले होते; त्यांना वनमाळा घातलेल्या होत्या आणि त्यांचे रूप श्यामसुंदर होते.
शङ्खचक्रगदापद्मधरांश्चैव चतुर्भुजान् । सस्मितान्स्मेरवक्त्रास्यान्पद्मनेत्रान्मनोहरान्
त्यांच्या हातात शंख, चक्र, गदा आणि कमळ होते, आणि सर्वांना चार हात होते; ते हसतमुख, सुंदर चेहऱ्याचे आणि कमळासारख्या मोहक डोळ्यांचे होते.
ब्रह्मा तान्कथयामास वृत्तान्तं गमनार्थकम् । तेऽनुज्ञां च ददुस्तस्मै प्रविवेश तदाज्ञया
ब्रह्मदेवाने त्यांना आपल्या येण्याचे कारण सांगितले; त्यांनी परवानगी दिली आणि त्यांच्या आज्ञेने तो आत गेला.
एवं षोडश द्वाराणि निरीक्ष्य कमलोद्भवः । देवैः सार्धं तानतीत्य प्रविवेश हरेः सभाम्
अशा प्रकारे, सोळा प्रवेशद्वारे पाहून कमलातून जन्मलेला ब्रह्मा देवांसोबत ते सर्व द्वार ओलांडून हरिच्या सभेत गेला.
देवर्षिभिः परिवृतां पार्षदैश्च चतुर्भुजैः । नारायणस्वरूपैश्च सर्वैः कौस्तुभभूषितैः
तेथे त्यांना देवर्षी आणि चार हातांचे पार्षद वेढून होते; सर्वजण नारायणाच्या रूपात आणि कौस्तुभ मणीने अलंकृत होते.
नवेन्दुमण्डलाकारां चतुरस्रां मनोहराम् । मणीन्द्रहारनिर्माणां हीरासारसुशोभिताम्
ती सभा नवीन चंद्राच्या मंडळासारखी, चौकोनी आणि मनोहारी होती; मोठ्या मौल्यवान मण्यांच्या हारांनी बनलेली आणि हिरक्यांच्या धारांनी झळाळणारी होती.
अमूल्यरत्नखचितां रचितां स्वेच्छया हरेः । माणिक्यमालाजालाभां मुक्तापङ्क्तिविभूषिताम्
ती अमूल्य रत्नांनी जडलेली, हरिच्या इच्छेने घडवलेली होती; माणिकांच्या जाळ्यासारखी आणि मोत्यांच्या रांगांनी शोभलेली होती.
मण्डितां मण्डलाकारै रत्नदर्पणकोटिभिः । विचित्रैश्चित्ररेखाभिर्नानाचित्रविचित्रिताम्
ती सभा रत्नांच्या आरशांच्या वर्तुळांनी सजलेली होती; विविध सुंदर रेषांनी आणि अनेक रंगीबेरंगी नक्षीकामांनी अलंकृत होती.
पद्मरागेन्द्ररचितां रुचिरां मणिपङ्कजैः । सोपानशतकैर्युक्तां स्यमन्तकविनिर्मितैः
ती सभा पद्मरागांच्या राजाने बनवलेल्या मणींच्या कमळांनी सुंदर होती; स्यमंतकाने घडवलेल्या शंभरावर पायऱ्यांनी ती सजलेली होती.
पट्टसूत्रग्रन्थियुक्तैश्चारुचन्दनपल्लवैः । इन्द्रनीलस्तम्भवर्यैर्वेष्टितां सुमनोहराम्
मऊ रेशीमाच्या दोऱ्यांनी आणि गाठींनी सजलेली, सुंदर चंदनाच्या पानांनी सुशोभित, निळ्या इंद्रनीलाच्या भव्य खांबांनी वेढलेली, मनाला मोहून टाकणारी अशी ती होती.
सद्रत्नपूर्णकुम्भानां समूहैश्च समन्विताम् । पारिजातप्रसूनानां मालाजालैर्विराजिताम्
अमूल्य रत्नांनी भरलेल्या सुवर्ण कलशांच्या समूहांनी आणि पारिजाताच्या फुलांच्या माळांनी ती शोभून दिसत होती.
कस्तूरीकुङ्कुमारक्तैः सुगन्धिचन्दनद्रुमैः । सुसंस्कृतां तु सर्वत्र वासितां गन्धवायुना
मुस्क आणि कुंकवाने लालसर झालेल्या, सुगंधी चंदनाच्या झाडांनी सर्वत्र सुंदरपणे सजवलेली, मंद वाऱ्याने सुगंध दरवळणारी ती जागा होती.
विद्याधरीसमूहानां नृत्यजालैर्विराजिताम् । सहस्रयोजनायामां परिपूर्णां च किङ्करैः
विद्याधरींच्या नृत्यांनी सजलेली, हजार योजन लांब पसरलेली आणि सेवकांनी पूर्ण भरलेली ती जागा होती.
ददर्श श्रीहरिं ब्रह्मा शङ्करश्च सुरैः सह । वसन्तं तन्मध्यदेशे यथेन्दुं तारकावृतम्
त्या ठिकाणी ब्रह्मा, श्रीहरि, शंकर आणि इतर देवांनी त्याला त्या मध्यभागी, जणू चंद्राभोवती ताऱ्यांचा वेढा असावा तसे, पाहिले.
अमूल्यरत्ननिर्माणचित्रसिंहासने स्थितम् । किरीटिनं कुण्डलिनं वनमालाविभूषितम्
अमूल्य रत्नांनी बनवलेल्या सुंदर सिंहासनावर बसलेला, मुकुट, कुंडले आणि वनमाळेने सजलेला तो होता.
चन्दनोक्षितसर्वाङ्गं बिभ्रतं केलिपङ्कजम् । पुरतो नृत्यगीतं च पश्यन्तं सस्मितं मुदा
संपूर्ण अंगाला चंदनाचा लेप लावलेला, हातात क्रीडापद्म धरलेला, समोर चालणाऱ्या नृत्यगानाकडे हसत हसत आनंदाने पाहणारा तो होता.
शान्तं सरस्वतीकान्तं लक्ष्मीधृतपदाम्बुजम् । लक्ष्म्या प्रदत्तं ताम्बूलं भुक्तवन्तं सुवासितम्
शांत, सरस्वतीला प्रिय, लक्ष्मीच्या पायांजवळ विराजमान, लक्ष्मीने दिलेला सुगंधी तांबूल आस्वादलेला तो होता.
गङ्गया परया भक्त्या सेवितं श्वेतचामरैः । सर्वैश्च स्तूयमानं च भक्तिनम्रात्मकन्धरैः
गंगेने शुद्ध भक्तीने पांढऱ्या चामरांनी सेवा केलेला, सर्वांनी भक्तिभावाने मस्तक झुकवून स्तुती केलेला तो होता.
एवं विशिष्टं तं दृष्ट्वा परिपूर्णतमं प्रभुम् । ब्रह्मादयः सुराः सर्वे प्रणम्य तुष्टुवुस्तदा
असा तो सर्वगुणसंपन्न, पूर्ण प्रभू पाहून ब्रह्मा आणि सर्व देवांनी त्याला वंदन करून स्तुती केली.
पुलकाञ्चितसर्वाङ्गाः साश्रुनेत्राश्च गद्गदाः । भक्ताश्च परया भक्त्या भीता नम्रात्मकन्धराः
संपूर्ण अंग रोमांचित, डोळ्यांत अश्रू, गळा दाटलेला, भक्तिभावाने आणि भीतीने मस्तक झुकवून भक्तांनी त्याला वंदन केले.
कृताञ्जलिपुटो भूत्वा विधाता जगतामपि । वृत्तान्तं कथयामास विनयेन हरेः पुरः
हात जोडून, जगाचा सर्जक ब्रह्मा नम्रतेने श्रीहरीसमोर घडलेला सर्व वृत्तांत सांगू लागला.
हरिस्तद्वचनं श्रुत्वा सर्वज्ञः सर्वभाववित् । प्रहस्योवाच ब्रह्माणं रहस्यं च मनोहरम्
ते शब्द ऐकून, सर्वज्ञ आणि सर्वांच्या अंतःकरणाचा जाणणारा हरि हसून ब्रह्माला एक गोड रहस्य सांगू लागला.
श्रीभगवानुवाच शङ्खचूडस्य वृत्तान्तं सर्वं जानामि पद्मज । मद्भक्तस्य च गोपस्य महातेजस्विनः पुरा
श्रीभगवान म्हणाले – कमलजना, शंखचूडाचे सर्व चरित्र आणि माझ्या तेजस्वी गवळ्याभक्ताचे पूर्वीचे सर्व कृत्ये मला माहीत आहेत.
शृणु तत्सर्ववृत्तान्तमितिहासं पुरातनम् । गोलोकस्यैव चरितं पापघ्नं पुण्यकारकम्
आता तू तो प्राचीन इतिहास, पापांचा नाश करणारा आणि पुण्य देणारा गोलोकाचा चरित्र ऐक.
सुदामा नाम गोपश्च पार्षदप्रवरो मम । स प्राप दानवीं योनिं राधाशापात्सुदारुणात्
सुदामा नावाचा गवळा, माझ्या पार्षदांमध्ये श्रेष्ठ, राधेच्या कठोर शापामुळे त्याला दैत्ययोनी मिळाली.
तत्रैकदाहमगमं स्वालयाद्रासमण्डलम् । विरजामपि नीत्वा च मम प्राणाधिका परा
एकदा मी माझ्या निवासस्थानातून रासमंडळात गेलो आणि माझ्यापेक्षा प्रिय विरजेला सोबत नेले.
सा मां विरजया सार्धं विज्ञाय किङ्करीमुखात् । पश्चात्क्रुद्धा साजगाम न ददर्श च तत्र माम्
एका दासीच्या तोंडून हे कळल्यावर ती राधा विरजेसह रागाने तिथे आली, पण मला तिथे पाहू शकली नाही.