देवोद्याने नन्दने च चित्रचन्दनकानने । चम्पकानां केतकीनां माधवीनां च माधवे
देवांच्या नंदन उद्यानात, रंगीबेरंगी चंदनाच्या जंगलात, चंपक, केतकी आणि माधवी फुलांच्या वसंत ऋतूत त्याने आनंद घेतला.
कुन्दानां मालतीनां च कुमुदाम्भोजकानने । कल्पवृक्षे कल्पवृक्षे पारिजातवने वने
कुंद, माळती आणि कमळांच्या बागेत, कल्पवृक्षांच्या छायेत, आणि पारिजाताच्या वनातही तो गेला.
निर्जने काञ्चने स्थाने धन्ये काञ्चनपर्वते । काञ्चीवने किञ्जलके कञ्चुके काञ्चनाकरे
एकांत सोन्याच्या स्थळी, पवित्र सोन्याच्या पर्वतावर, सोन्याच्या जंगलात, सोन्याच्या झाडीत आणि सोन्याच्या खाणीतही तो गेला.
पुष्पचन्दनतल्पेषु पुंस्कोकिलरुतश्रुते । पुष्पचन्दनसंयुक्तः पुष्पचन्दनवायुना
फुलं आणि चंदनाच्या पलंगावर, नर कोकिळांच्या गोड आवाजात, फुलं-चंदनाने वेढलेला आणि फुलं-चंदनाच्या वाऱ्याने सुखावलेला तो होता.
कामुक्या कामुकः कामात्स रेमे रामया सह । न हि तृप्तो दानवेन्द्रस्तृप्तिं नैव जगाम सा
कामुक मनाचा तो दानवांचा राजा, आपल्या इच्छेने रामेसोबत रमला; पण त्याला कधीच समाधान मिळाले नाही, आणि तिलाही तृप्ती मिळाली नाही.
हविषा कृष्णवर्त्मेव ववृधे मदनस्तयोः । तया सह समागत्य स्वाश्रमं दानवस्ततः
जसं आहुतीमुळे अग्नी वाढतो, तसं त्यांच्यातील कामभावना वाढत गेली; तिच्याशी संग करून तो दानव पुन्हा आपल्या आश्रमात गेला.
रम्यं क्रीडालयं गत्वा विजहार पुनः पुनः । एवं स बुभुजे राज्यं शङ्खचूडः प्रतापवान्
तो रम्य अशा क्रीडागृहात जाऊन वारंवार आनंद घेत असे; अशा प्रकारे पराक्रमी शंखचूड आपल्या राज्याचा उपभोग घेत होता.
एकमन्वन्तरं पूर्णं राजराजेश्वरो महान् । देवानामसुराणां च दानवानां च सन्ततम्
तो महान राजांचा राजा एक पूर्ण मन्वंतर देव, असुर आणि दानव यांच्यावर अखंड राज्य करत होता.
गन्धर्वाणां किन्नराणां राक्षसानां च शान्तिदः । हृताधिकारा देवाश्च चरन्ति भिक्षुका यथा
त्याने गंधर्व, किन्नर आणि राक्षस यांना शांतता दिली; देवांचे अधिकार हिरावले गेले आणि ते भिकाऱ्यांसारखे फिरू लागले.
ते सर्वेऽतिविषण्णाश्च प्रजग्मुर्ब्रह्मणः सभाम् । वृत्तान्तं कथयामासू रुरुदुश्च भृशं मुहुः
ते सर्व अतिशय दुःखी होऊन ब्रह्मदेवाच्या सभेत गेले; त्यांनी घडलेला सगळा प्रकार सांगितला आणि पुन्हा पुन्हा जोरजोराने रडले.
तदा ब्रह्मा सुरैः सार्धं जगाम शङ्करालयम् । सर्वेशं कथयामास विधाता चन्द्रशेखरम्
तेव्हा ब्रह्मदेव देवांसह शंकराच्या निवासस्थानी गेला; विधाता सर्व काही चंद्रशेखराला सांगू लागला.
ब्रह्मा शिवश्च तैः सार्धं वैकुण्ठं च जगाम ह । दुर्लभं परमं धाम जरामृत्युहरं परम्
ब्रह्मा आणि शिव, त्या सर्वांसोबत, वैकुंठात गेले; ते अत्यंत दुर्मिळ आणि श्रेष्ठ स्थान आहे, जिथे वार्धक्य आणि मृत्यू नाहीसे होतात.
सम्प्राप च वरं द्वारमाश्रमाणां हरेरहो । ददर्श द्वारपालांश्च रत्नसिंहासनस्थितान्
ते हरिच्या आश्रमाच्या सुंदर प्रवेशद्वारापर्यंत पोहोचले; तिथे त्यांनी रत्नांच्या सिंहासनावर बसलेले द्वारपाल पाहिले.
शोभितान्पीतवस्त्रैश्च रत्नभूषणभूषितान् । वनमालान्वितान्सर्वान् श्यामसुन्दरविग्रहान्
ते सर्व पिवळ्या वस्त्रांनी आणि रत्नांच्या दागिन्यांनी सजलेले होते; त्यांना वनमाळा घातलेल्या होत्या आणि त्यांचे रूप श्यामसुंदर होते.
शङ्खचक्रगदापद्मधरांश्चैव चतुर्भुजान् । सस्मितान्स्मेरवक्त्रास्यान्पद्मनेत्रान्मनोहरान्
त्यांच्या हातात शंख, चक्र, गदा आणि कमळ होते, आणि सर्वांना चार हात होते; ते हसतमुख, सुंदर चेहऱ्याचे आणि कमळासारख्या मोहक डोळ्यांचे होते.
ब्रह्मा तान्कथयामास वृत्तान्तं गमनार्थकम् । तेऽनुज्ञां च ददुस्तस्मै प्रविवेश तदाज्ञया
ब्रह्मदेवाने त्यांना आपल्या येण्याचे कारण सांगितले; त्यांनी परवानगी दिली आणि त्यांच्या आज्ञेने तो आत गेला.
एवं षोडश द्वाराणि निरीक्ष्य कमलोद्भवः । देवैः सार्धं तानतीत्य प्रविवेश हरेः सभाम्
अशा प्रकारे, सोळा प्रवेशद्वारे पाहून कमलातून जन्मलेला ब्रह्मा देवांसोबत ते सर्व द्वार ओलांडून हरिच्या सभेत गेला.
देवर्षिभिः परिवृतां पार्षदैश्च चतुर्भुजैः । नारायणस्वरूपैश्च सर्वैः कौस्तुभभूषितैः
तेथे त्यांना देवर्षी आणि चार हातांचे पार्षद वेढून होते; सर्वजण नारायणाच्या रूपात आणि कौस्तुभ मणीने अलंकृत होते.
नवेन्दुमण्डलाकारां चतुरस्रां मनोहराम् । मणीन्द्रहारनिर्माणां हीरासारसुशोभिताम्
ती सभा नवीन चंद्राच्या मंडळासारखी, चौकोनी आणि मनोहारी होती; मोठ्या मौल्यवान मण्यांच्या हारांनी बनलेली आणि हिरक्यांच्या धारांनी झळाळणारी होती.
अमूल्यरत्नखचितां रचितां स्वेच्छया हरेः । माणिक्यमालाजालाभां मुक्तापङ्क्तिविभूषिताम्
ती अमूल्य रत्नांनी जडलेली, हरिच्या इच्छेने घडवलेली होती; माणिकांच्या जाळ्यासारखी आणि मोत्यांच्या रांगांनी शोभलेली होती.
मण्डितां मण्डलाकारै रत्नदर्पणकोटिभिः । विचित्रैश्चित्ररेखाभिर्नानाचित्रविचित्रिताम्
ती सभा रत्नांच्या आरशांच्या वर्तुळांनी सजलेली होती; विविध सुंदर रेषांनी आणि अनेक रंगीबेरंगी नक्षीकामांनी अलंकृत होती.
पद्मरागेन्द्ररचितां रुचिरां मणिपङ्कजैः । सोपानशतकैर्युक्तां स्यमन्तकविनिर्मितैः
ती सभा पद्मरागांच्या राजाने बनवलेल्या मणींच्या कमळांनी सुंदर होती; स्यमंतकाने घडवलेल्या शंभरावर पायऱ्यांनी ती सजलेली होती.
पट्टसूत्रग्रन्थियुक्तैश्चारुचन्दनपल्लवैः । इन्द्रनीलस्तम्भवर्यैर्वेष्टितां सुमनोहराम्
मऊ रेशीमाच्या दोऱ्यांनी आणि गाठींनी सजलेली, सुंदर चंदनाच्या पानांनी सुशोभित, निळ्या इंद्रनीलाच्या भव्य खांबांनी वेढलेली, मनाला मोहून टाकणारी अशी ती होती.
सद्रत्नपूर्णकुम्भानां समूहैश्च समन्विताम् । पारिजातप्रसूनानां मालाजालैर्विराजिताम्
अमूल्य रत्नांनी भरलेल्या सुवर्ण कलशांच्या समूहांनी आणि पारिजाताच्या फुलांच्या माळांनी ती शोभून दिसत होती.
कस्तूरीकुङ्कुमारक्तैः सुगन्धिचन्दनद्रुमैः । सुसंस्कृतां तु सर्वत्र वासितां गन्धवायुना
मुस्क आणि कुंकवाने लालसर झालेल्या, सुगंधी चंदनाच्या झाडांनी सर्वत्र सुंदरपणे सजवलेली, मंद वाऱ्याने सुगंध दरवळणारी ती जागा होती.
विद्याधरीसमूहानां नृत्यजालैर्विराजिताम् । सहस्रयोजनायामां परिपूर्णां च किङ्करैः
विद्याधरींच्या नृत्यांनी सजलेली, हजार योजन लांब पसरलेली आणि सेवकांनी पूर्ण भरलेली ती जागा होती.
ददर्श श्रीहरिं ब्रह्मा शङ्करश्च सुरैः सह । वसन्तं तन्मध्यदेशे यथेन्दुं तारकावृतम्
त्या ठिकाणी ब्रह्मा, श्रीहरि, शंकर आणि इतर देवांनी त्याला त्या मध्यभागी, जणू चंद्राभोवती ताऱ्यांचा वेढा असावा तसे, पाहिले.
अमूल्यरत्ननिर्माणचित्रसिंहासने स्थितम् । किरीटिनं कुण्डलिनं वनमालाविभूषितम्
अमूल्य रत्नांनी बनवलेल्या सुंदर सिंहासनावर बसलेला, मुकुट, कुंडले आणि वनमाळेने सजलेला तो होता.
चन्दनोक्षितसर्वाङ्गं बिभ्रतं केलिपङ्कजम् । पुरतो नृत्यगीतं च पश्यन्तं सस्मितं मुदा
संपूर्ण अंगाला चंदनाचा लेप लावलेला, हातात क्रीडापद्म धरलेला, समोर चालणाऱ्या नृत्यगानाकडे हसत हसत आनंदाने पाहणारा तो होता.
शान्तं सरस्वतीकान्तं लक्ष्मीधृतपदाम्बुजम् । लक्ष्म्या प्रदत्तं ताम्बूलं भुक्तवन्तं सुवासितम्
शांत, सरस्वतीला प्रिय, लक्ष्मीच्या पायांजवळ विराजमान, लक्ष्मीने दिलेला सुगंधी तांबूल आस्वादलेला तो होता.