मन्त्रं चैव जगद्धाता स्तोत्रं च कवचं परम् । सर्वं पूजाविधानं च पुरश्चर्याविधिक्रमम्
विश्वाचा सर्जकाने तिला मंत्र, श्रेष्ठ स्तोत्र, रक्षण करणारे कवच, सर्व पूजा करण्याच्या पद्धती आणि पूर्वसिद्धीच्या नियमांचे ज्ञान दिले.
परां शुभाशिषं चैव पूजां चैव चकार सा । बभूव सिद्धा सा देवी तत्प्रसादाद्रमा यथा
तिने उत्तम शुभकृत्ये आणि पूजा केली; त्याच्या कृपेने ती देवी सिद्ध झाली, जशी रामाची झाली होती.
सिद्धं मन्त्रेण तुलसी वरं प्राप यथोदितम् । बुभुजे च महाभोगं यद्विश्वेषु च दुर्लभम्
सिद्ध मंत्रामुळे तुलसीने सांगितल्याप्रमाणे वर मिळवला आणि तिने जगातही दुर्मिळ असणारे महान सुख उपभोगले.
प्रसन्नमनसा देवी तत्याज तपसः क्लमम् । सिद्धे फले नराणां च दुःखं च सुखमुत्तमम्
देवीने समाधानाने तपश्चर्येचा थकवा सोडला, कारण तिला माणसांना मिळणारे दुःख आणि श्रेष्ठ सुख दोन्ही मिळाले होते.
भुक्त्या पीत्वा च सन्तुष्टा शयनं च चकार सा । तल्पे मनोरमे तत्र पुष्पचन्दनचर्चिते
खाऊन-पिऊन तृप्त होऊन तिने तिथे फुलांनी व चंदनाने सजवलेल्या रम्य पलंगावर विश्रांती घेतली.
शङ्खचूडेन सह तुलस्याः सङ्गतिवर्णनम् नारायण उवाच तुलसी परितुष्टा च सुष्वाप हृष्टमानसा । नवयौवनसम्पन्ना वृषध्वजवराङ्गना
नारायण म्हणाले: तुलसी समाधानाने, आनंदी मनाने गाढ झोपली; ती नवयौवनाने भरलेली, वृषध्वजाच्या पत्नीत श्रेष्ठ होती.
चिक्षेप पञ्चबाणश्च पञ्चबाणांश्च तां प्रति । पुष्पायुधेन सा दग्धा पुष्पचन्दनचर्चिता
कामदेवाने आपल्या पाच बाणांनी तिच्यावर वार केले; फुलांनी व चंदनाने सजलेली ती त्याच्या स्पर्शाने जळून गेली.
पुलकाङ्कितसर्वाङ्गी कम्पितारक्तलोचना । क्षणं सा शुष्कतां प्राप क्षणं मूर्च्छामवाप ह
तिच्या अंगावर रोमांच उठले, डोळे थरथरले व लाल झाले; क्षणभर तिला कोरडेपणा जाणवला, क्षणभर ती बेशुद्ध झाली.
क्षणमुद्विग्नतां प्राप क्षणं तन्द्रां सुखावहाम् । क्षणं च दहनं प्राप क्षणं प्राप प्रसन्नताम्
क्षणभर तिला अस्वस्थता वाटली, क्षणभर सुखद झोप येऊ लागली; क्षणभर जळजळ झाली, क्षणभर मन शांत झाले.
क्षणं सा चेतनां प्राप क्षणं प्राप विषण्णताम् । उत्तिष्ठन्ती क्षणं तल्पाद् गच्छन्ती निकटे क्षणम्
क्षणभर तिला शुद्ध आली, क्षणभर ती खिन्न झाली; क्षणभर पलंगावरून उठली, क्षणभर जवळच फिरली.
भ्रमन्ती क्षणमुद्वेगान्निवसन्ती क्षणं पुनः । क्षणमेव समुद्वेगात्सुष्वाप पुनरेव सा
क्षणभर ती अस्वस्थ होऊन इकडे तिकडे फिरली, क्षणभर पुन्हा स्थिर बसली; आणि क्षणभर अस्वस्थतेमुळे तिने पुन्हा झोप घेतली.
पुष्पचन्दनतल्पं च तद् बभूवातिकण्टकम् । विषहारि सुखं दिव्यं सुन्दरं च फलं जलम्
फुलांनी व चंदनाने सजवलेला तो पलंग काट्यांसारखा झाला; सुंदर, दिव्य सुख, फळे व पाणी तिला सहन होईनासे झाले.
निलयं च बिलाकारं सूक्ष्मवस्त्रं हुताशनः । सिन्दूरपत्रकं चैव व्रणतुल्यं च दुःखदम्
तिचे घर गुहेसारखे वाटू लागले, नाजूक वस्त्र जणू अग्नीप्रमाणे झाले; सिंदूराची पानं जणू जखमेसारखी दुःखदायक वाटली.
क्षणं ददर्श तन्द्रायां सुवेषं पुरुषं सती । सुन्दरं च युवानं च सस्मितं रसिकेश्वरम्
झोपेत असताना क्षणभर तिने एक सुंदर, तरुण, हसरा, प्रेमाचा अधिपती असा सजलेला पुरुष पाहिला.
चन्दनोक्षितसर्वाङ्गं रत्नभूषणभूषितम् । आगच्छन्तं माल्यवन्तं पिबन्तं तन्मुखाम्बुजम्
त्याचे शरीर चंदनाने लिपलेले, रत्नांनी सजलेले होते; तो माळ घालून तिच्या कमळासारख्या मुखाकडे पाहत जवळ आला.
कथयन्तं रतिकथां ब्रुवन्तं मधुरं मुहुः । सम्भुक्तवन्तं तल्पे च समाश्लिष्यन्तमीप्सितम्
तो प्रेमाच्या गोड कथा सांगत होता, मधुर बोलत होता; तो तिच्यासोबत पलंगावर रमला, इच्छेप्रमाणे तिला मिठीत घेत होता.
पुनरेव तु गच्छन्तमागच्छन्तं च सन्निधौ । यान्तं क्व यासि प्राणेश तिष्ठत्येवमुवाच सा
पुन्हा तो जसा दूर जात होता, तसाच तिच्या जवळ येत होता; तेव्हा तिने विचारले, 'प्राणनाथा, कुठे चाललात? इथेच थांबा.'
पुनश्च चेतनां प्राप्य विललाप पुनः पुनः । एवं सा यौवनं प्राप्य तस्थौ तत्रैव नारद
पुन्हा शुद्धीवर येऊन तिने वारंवार आक्रोश केला; अशा प्रकारे, यौवन प्राप्त करून ती तिथेच राहिली, हे नारद.
शङ्खचूडो महायोगी जैगीषव्यान्मनोहरम् । कृष्णमन्त्रं च सम्प्राप्य कृत्वा सिद्धं तु पुष्करे
शंखचूड हा महान योगी, जयगीषव्याकडून मोहक कृष्णमंत्र मिळवून, पुष्करात त्या मंत्राची सिद्धी साधली.
कवचं च गले बद्ध्वा सर्वमङ्गलमङ्गलम् । ब्रह्मणश्च वरं प्राप्य यत्ते मनसि वाञ्छितम्
त्याने गळ्यात सर्व मंगलदायक कवच बांधले आणि ब्रह्मदेवाकडून आपल्या मनातील इच्छेप्रमाणे वर मिळवला.
आज्ञया ब्रह्मणः सोऽपि बदरीं च समाययौ । आगच्छन्तं शङ्खचूडं ददर्श तुलसी मुने
ब्रह्मदेवाच्या आज्ञेने तो बदरीकडे गेला; मुनिवर, तुळशीने शंखचूडाला येताना पाहिले.
नवयौवनसम्पन्नं कामदेवसमप्रभम् । श्वेतचम्पकवर्णाभं रत्नभूषणभूषितम्
तो नवयौवनाने भरलेला, कामदेवासारखा तेजस्वी, शुभ्र चंपकाच्या फुलांसारखा वर्ण असलेला, रत्नांनी सजलेला होता.
शरत्पार्वणचन्द्रास्यं शरत्पङ्कजलोचनम् । रत्नसारविनिर्माणविमानस्थं मनोहरम्
त्याचा चेहरा शरद ऋतूतील पूर्ण चंद्रासारखा तेजस्वी, डोळे शरदातील कमळासारखे, आणि तो उत्तम रत्नांनी बनवलेल्या सुंदर विमानात बसलेला होता.
रत्नकुण्डलयुग्मेन गण्डस्थलविराजितम् । पारिजातप्रसूनानां मालावन्तं च सुस्मितम्
त्याच्या गालांवर रत्नांच्या कुंडलांची जोडी शोभत होती; त्याने पारिजात फुलांच्या माळा घातल्या होत्या आणि तो गोड हसत होता.
कस्तूरीकुङ्कुमायुक्तं सुगन्धिचन्दनान्वितम् । सा दृष्ट्वा सन्निधावेनं मुखमाच्छाद्य वाससा
त्याच्या अंगावर कस्तुरी, कुंकू आणि सुगंधी चंदन लावले होते; त्याला जवळ येताना पाहून तिने लाजून पदराने आपला चेहरा झाकला.
सस्मिता तं निरीक्षन्ती सकटाक्षं पुनः पुनः । बभूवातिनम्रमुखी नवसङ्गमलज्जिता
ती हसत त्याच्याकडे पुन्हा पुन्हा कटाक्षाने पाहत होती, तिचा चेहरा लाजेने खाली झुकला होता, नव्या भेटीच्या संकोचाने ती लाजली होती.
शरदिन्दुविनिन्द्यैकस्वमुखेन्दुविराजिता । अमूल्यरत्ननिर्माणयावकावलिसंयुता
तिचा चंद्रासारखा चेहरा शरदचंद्रालाही लाजवणारा होता, आणि ती अमूल्य रत्नांच्या मण्यांच्या माळेने सजली होती.
मणीन्द्रसारनिर्माणक्वणन्मञ्जीररञ्जिता । दधती कबरीभारं मालतीमाल्यसंयुतम्
ती उत्तम रत्नांच्या मंजिरांनी सजली होती, ज्यांचा नाद गोड होता; तिच्या केसांमध्ये मोगऱ्याच्या फुलांची माळ होती.
अमूल्यरत्ननिर्माणमकराकृतिकुण्डला । चित्रकुण्डलयुग्मेन गण्डस्थलविराजिता
तिने अमूल्य रत्नांनी बनवलेली मकराच्या आकाराची कुंडले घातली होती, आणि तिच्या गालांवर सुंदर कुंडल्यांची जोडी शोभत होती.
रत्नेन्द्रसारहारेण स्तनमध्यस्थलोज्ज्वला । रत्नकङ्कणकेयूरशङ्खभूषणभूषिता
तिच्या छातीवर उत्तम रत्नांची हार उजळत होती, आणि ती रत्नांच्या कंकण, केयूर आणि शंखाच्या आकाराच्या दागिन्यांनी सजली होती.