रासेश्वरी समागत्य ददर्श रासमण्डले । गोविन्दं भर्त्सयामास मां शशाप रुषान्विता
'रासेश्वरी आली आणि रासमंडळात मला पाहिले; तिने गोविंदाला तंबी दिली आणि रागाने मला शाप दिला.'
याहि त्वं मानवीं योनिमित्येवं च शशाप ह । मामुवाच स गोविन्दो मदंशं च चतुर्भुजम्
'जा, तुला मानवी योनी मिळो,' असे तिने मला शाप दिले; गोविंदाने मला सांगितले की, त्याचा एक अंश, चतुर्भुज स्वरूपात, माझ्यासाठी येईल.'
लभिष्यसि तपस्तप्त्वा भारते ब्रह्मणो वरात् । इत्येवमुक्त्वा देवेशोऽप्यन्तर्धानं चकार सः
भारतात तपश्चर्या करून, ब्रह्मदेवाच्या वरामुळे तुला तुझी इच्छा पूर्ण होईल. असं सांगून, देवांचा स्वामी तिथून अदृश्य झाला.
देव्या भिया तनुं त्यक्त्वा प्राप्तं जन्म गुरो भुवि । अहं नारायणं कान्तं शान्तं सुन्दरविग्रहम्
देवीच्या भीतीने मी आपलं शरीर सोडलं आणि गुरू म्हणून पृथ्वीवर जन्म घेतला. मी नारायण आहे, शांत, सुंदर रूपाचा आणि प्रिय.
साम्प्रतं तं पतिं लब्धुं वरये त्वं च देहि मे । ब्रह्मदेव उवाच सुदामा नाम गोपश्च श्रीकृष्णाङ्गसमुद्भवः
आता तो पती मिळवण्यासाठी तू त्यालाच निवड आणि मला हे वर दे. ब्रह्मदेव म्हणाले: सुदामा नावाचा एक गवळा आहे, तो श्रीकृष्णाच्या अंगातून जन्मलेला आहे.
तदंशश्चातितेजस्वी लेभे जन्म च भारते । साम्प्रतं राधिकाशापाद्दनुवंशसमुद्भवः
तो तेजस्वी अंश भारतात जन्माला आला. आता, राधिकेच्या शापामुळे, तो दैत्यवंशात जन्मला आहे.
शङ्खचूडेति विख्यातस्त्रैलोक्ये न च तत्समः । गोलोके त्वां पुरा दृष्ट्वा कामोन्मथितमानसः
शंखचूड म्हणून तो तिन्ही लोकांत प्रसिद्ध आहे, आणि त्याच्यासारखा कोणीच नाही. गोळोकात तुला पाहून, त्याचं मन कामाने अस्वस्थ झालं.
विलम्भितुं न शशाक राधिकायाः प्रभावतः । स च जातिस्मरस्तस्मात्सदामाभूच्च सागरे
राधिकेच्या प्रभावामुळे त्याला थांबता आलं नाही. म्हणून तो जातिस्मर झाला आणि सागरात सुदामा म्हणून जन्मला.
जातिस्मरा त्वमपि सा सर्वं जानासि सुन्दरि । अधुना तस्य पत्नी त्वं सम्भविष्यसि शोभने
तूही जातिस्मर आहेस, सुंदरि, आणि सगळं तुला माहीत आहे. आता, तू त्याची पत्नी होशील, शोभे.
पश्चान्नारायणं शान्तं कान्तमेव वरिष्यसि । शापान्नारायणस्यैव कलया दैवयोगतः
नंतर तू शांत, प्रिय नारायणालाच निवडशील. नारायणाच्या शापामुळे, दैवी योगाने, तू त्याचा अंश होशील.
भविष्यसि वृक्षरूपा त्वं पूता विश्वपावनी । प्रधाना सर्वपुष्पेषु विष्णुप्राणाधिका भवेः
तू वृक्षरूप धारण करशील, शुद्ध आणि जगाला पावन करणारी होशील. सर्व फुलांमध्ये तू प्रमुख राहशील आणि विष्णूसाठी प्राणाहूनही प्रिय होशील.
त्वया विना च सर्वेषां पूजा च विफला भवेत् । वृन्दावने वृक्षरूपा नाम्ना वृन्दावनीति च
तुझ्याशिवाय सर्वांची पूजा निष्फळ ठरेल. वृंदावनात तू वृक्षरूपात राहशील आणि तुझे नाव वृंदावती असेल.
त्वत्पत्रैर्गोपिगोपाश्च पूजयिष्यन्ति माधवम् । वृक्षाधिदेवीरूपेण सार्धं कृष्णेन सन्ततम्
तुझ्या पानांनी गोपी आणि गवळे माधवाची पूजा करतील. वृक्षांची अधिष्ठात्री देवी म्हणून, तू नेहमी कृष्णासोबत रमशील.
विहरिष्यसि गोपेन स्वच्छन्दं मद्वरेण च । इत्येवं वचनं श्रुत्वा सस्मिता हृष्टमानसा
माझ्या वरामुळे, तू गवळ्यासोबत मनमुराद विहार करशील. ही वचने ऐकून, ती हसली आणि तिचं मन आनंदित झालं.
प्रणनाम च ब्रह्माणं तं च किञ्चिदुवाच सा । तुलस्युवाच यथा मे द्विभुजे कृष्णे वाञ्छा च श्यामसुन्दरे
ती ब्रह्माला वंदन करून थोडंसं बोलली. तुळस म्हणाली: माझी इच्छा द्विभुज कृष्णासाठी, त्या श्यामसुंदरासाठी आहे.
सत्यं ब्रवीमि हे तात न तथा च चतुर्भुजे । अतृप्ताहं च गोविन्दे दैवाच्छृङ्गारभङ्गतः
हे वडील, मी खरं सांगते, चार हात असलेल्या त्या रूपासाठी तशी इच्छा नाही. गोविंदाबद्दल मी अजूनही अपूर्ण आहे, कारण दैवाने प्रेमात व्यत्यय आला.
गोविन्दस्यैव वचनात्प्रार्थयामि चतुर्भुजम् । त्वत्प्रसादेन गोविन्दं पुनरेव सुदुर्लभम्
गोविंदाच्या सांगण्यावरून मी चार हात असलेल्याची प्रार्थना करते. तुझ्या कृपेने, मला पुन्हा तो दुर्मिळ गोविंद मिळो.
ध्रुवमेव लभिष्यामि राधाभीतिं प्रमोचय । ब्रह्यदेव उवाच गृहाण राधिकामन्त्रं ददामि षोडशाक्षरम्
मला तो नक्कीच मिळेल; राधेची भीती दूर कर. ब्रह्मदेव म्हणाले: राधिकेचा मंत्र घे, मी तुला सोळा अक्षरी मंत्र देतो.
तस्याश्च प्राणतुल्या त्वं मद्वरेण भविष्यसि । शृङ्गारं युवयोर्गोप्यं न ज्ञास्यति च राधिका
माझ्या वरामुळे, तू तिच्यासाठी प्राणासारखी प्रिय होशील. तुझं आणि त्याचं प्रेम गुप्त राहील, राधेला ते कळणार नाही.
राधासमा त्वं सुभगे गोविन्दस्य भविष्यसि । इत्येवमुक्त्वा दत्त्वा च देव्या वै षोडशाक्षरम्
तू गोविंदासाठी राधेसारखीच होशील, भाग्यवती. असं सांगून, ब्रह्मदेवाने देवीला सोळा अक्षरी मंत्र दिला.
मन्त्रं चैव जगद्धाता स्तोत्रं च कवचं परम् । सर्वं पूजाविधानं च पुरश्चर्याविधिक्रमम्
विश्वाचा सर्जकाने तिला मंत्र, श्रेष्ठ स्तोत्र, रक्षण करणारे कवच, सर्व पूजा करण्याच्या पद्धती आणि पूर्वसिद्धीच्या नियमांचे ज्ञान दिले.
परां शुभाशिषं चैव पूजां चैव चकार सा । बभूव सिद्धा सा देवी तत्प्रसादाद्रमा यथा
तिने उत्तम शुभकृत्ये आणि पूजा केली; त्याच्या कृपेने ती देवी सिद्ध झाली, जशी रामाची झाली होती.
सिद्धं मन्त्रेण तुलसी वरं प्राप यथोदितम् । बुभुजे च महाभोगं यद्विश्वेषु च दुर्लभम्
सिद्ध मंत्रामुळे तुलसीने सांगितल्याप्रमाणे वर मिळवला आणि तिने जगातही दुर्मिळ असणारे महान सुख उपभोगले.
प्रसन्नमनसा देवी तत्याज तपसः क्लमम् । सिद्धे फले नराणां च दुःखं च सुखमुत्तमम्
देवीने समाधानाने तपश्चर्येचा थकवा सोडला, कारण तिला माणसांना मिळणारे दुःख आणि श्रेष्ठ सुख दोन्ही मिळाले होते.
भुक्त्या पीत्वा च सन्तुष्टा शयनं च चकार सा । तल्पे मनोरमे तत्र पुष्पचन्दनचर्चिते
खाऊन-पिऊन तृप्त होऊन तिने तिथे फुलांनी व चंदनाने सजवलेल्या रम्य पलंगावर विश्रांती घेतली.
शङ्खचूडेन सह तुलस्याः सङ्गतिवर्णनम् नारायण उवाच तुलसी परितुष्टा च सुष्वाप हृष्टमानसा । नवयौवनसम्पन्ना वृषध्वजवराङ्गना
नारायण म्हणाले: तुलसी समाधानाने, आनंदी मनाने गाढ झोपली; ती नवयौवनाने भरलेली, वृषध्वजाच्या पत्नीत श्रेष्ठ होती.
चिक्षेप पञ्चबाणश्च पञ्चबाणांश्च तां प्रति । पुष्पायुधेन सा दग्धा पुष्पचन्दनचर्चिता
कामदेवाने आपल्या पाच बाणांनी तिच्यावर वार केले; फुलांनी व चंदनाने सजलेली ती त्याच्या स्पर्शाने जळून गेली.
पुलकाङ्कितसर्वाङ्गी कम्पितारक्तलोचना । क्षणं सा शुष्कतां प्राप क्षणं मूर्च्छामवाप ह
तिच्या अंगावर रोमांच उठले, डोळे थरथरले व लाल झाले; क्षणभर तिला कोरडेपणा जाणवला, क्षणभर ती बेशुद्ध झाली.
क्षणमुद्विग्नतां प्राप क्षणं तन्द्रां सुखावहाम् । क्षणं च दहनं प्राप क्षणं प्राप प्रसन्नताम्
क्षणभर तिला अस्वस्थता वाटली, क्षणभर सुखद झोप येऊ लागली; क्षणभर जळजळ झाली, क्षणभर मन शांत झाले.
क्षणं सा चेतनां प्राप क्षणं प्राप विषण्णताम् । उत्तिष्ठन्ती क्षणं तल्पाद् गच्छन्ती निकटे क्षणम्
क्षणभर तिला शुद्ध आली, क्षणभर ती खिन्न झाली; क्षणभर पलंगावरून उठली, क्षणभर जवळच फिरली.