तत्पुत्रो रुद्रसावर्णिर्भक्तिमान्विजितेन्द्रियः । तत्पुत्रो देवसावर्णिर्विष्णुव्रतपरायणः
त्याचा मुलगा रुद्रसावर्णी हा भक्त आणि संयमी होता; त्याचा मुलगा देवसावर्णी हा विष्णूच्या व्रताला समर्पित होता.
तत्पुत्र इन्द्रसावर्णिर्महाविष्णुपरायणः । वृषध्वजश्च तत्पुत्रो वृषध्वजपरायणः
त्याचा मुलगा इंद्रसावर्णी हा महाविष्णूचा भक्त होता; आणि त्याचा मुलगा वृषध्वज हा वृषध्वजाच्या भक्तीत रमणारा होता.
(वृक्षध्वज पाठभेद) यस्याश्रमे स्वयं शम्भुरासीद्देवयुगत्रयम् । पुत्रादपि परः स्नेहो नृपे तस्मिञ्छिवस्य च
ज्याच्या आश्रमात स्वतः शंकर तीन देवयुगं राहिला; त्या राजावर शंकराचे पुत्रापेक्षाही जास्त प्रेम होते.
न च नारायणं मेने न लक्ष्मीं न सरस्वतीम् । पूजां च सर्वदेवानां दूरीभूता चकार सः
त्याने नारायण, लक्ष्मी किंवा सरस्वती यांना महत्त्व दिले नाही; सर्व देवांची पूजा त्याने दूर सारली.
भाद्रे मासि महालक्ष्मीपूजां मत्तो बभञ्ज ह । तथा माघीयपञ्चम्यां विस्मृता सर्वदैवतैः
भाद्र महिन्यात त्याने गर्वाने महालक्ष्मीची पूजा तोडली; तसेच माघ महिन्यातील पंचमीला सर्व देव विसरला.
पापः सरस्वतीपूजां दूरीभूता चकार सः । यज्ञं च विष्णुपूजां च निन्दन्तं तं दिवाकरः
त्या पापीने सरस्वतीची पूजा दुर्लक्षित केली; यज्ञ आणि विष्णूची पूजा नाकारल्याबद्दल त्याला सूर्याने निंदा केली.
चुकोप देवो भूपेन्द्रं शशाप शिवकारणात् । भ्रष्टश्रीस्त्वञ्च भवेति तं शशाप दिवाकरः
त्या देवतेला राग आला आणि पृथ्वीच्या राजाला शंकराच्या कारणासाठी शाप दिला, 'तुझं तेज हरपेल.' असं म्हणून सूर्याने त्याला शाप दिला.
शूलं गृहीत्वा तं सूर्यमधावच्छङ्करः स्वयम् । पित्रा सार्धं दिनेशश्च ब्रह्माणं शरणं ययौ
शंकराने त्रिशूळ उचलून स्वतः सूर्याकडे धाव घेतली. मग दिवसाचा स्वामी आपल्या वडिलांसह ब्रह्मदेवाच्या आश्रयाला गेला.
शिवस्त्रिशूलहस्तश्च ब्रह्मलोकं ययौ क्रुधा । ब्रह्मा सूर्यं पुरस्कृत्य वैकुण्ठं च ययौ भिया
शिव त्रिशूळ हातात घेऊन रागाने ब्रह्मलोकात गेला. ब्रह्मदेव, सूर्याला पुढे करून, भीतीने वैकुंठाकडे निघाला.
ब्रह्मकश्यपमार्तण्डाः सन्त्रस्ताः शुष्कतालुकाः । नारायणं च सर्वेशं ते ययुः शरणं भिया
ब्रह्मा, कश्यप आणि मार्तंड हे तिघेही घाबरून, तोंड कोरडं पडलेले, सर्वजण भीतीने सर्वांच्या स्वामी असलेल्या नारायणाकडे आश्रयाला गेले.
मूर्छा प्रणेमुस्ते गत्वा तुष्टुवुश्च पुनः पुनः । सर्वं निवेदनं चक्रुर्भयस्य कारणं हरौ
ते तिथे पोहोचल्यावर शुद्ध हरपून वाकले आणि पुन्हा पुन्हा त्याची स्तुती केली. आपल्या भीतीचं सगळं कारण त्यांनी हरिला सांगितलं.
नारायणश्च कृपया तेभ्यश्च ह्यभयं ददौ । स्थिरा भवत हे भीता भयं किञ्च मयि स्थिते
नारायणाने दयाळूपणाने त्यांना निर्भयता दिली आणि म्हणाला, 'घाबरू नका, स्थिर राहा; मी असताना तुम्हाला कसली भीती?'
स्मरन्ति ये यत्र तत्र मां विपत्तौ भयान्विताः । तांस्तत्र गत्वा रक्षामि चक्रहस्तस्त्वरान्वितः
जे जे माझं स्मरण करतात आणि जिथे जिथे संकटात, भीतीत सापडतात, तिथे मी चक्रधारी होऊन लगेच जातो आणि त्यांचं रक्षण करतो.
पाताहं जगतां देवाः कर्ता च सततं सदा । स्रष्टा च ब्रह्मरूपेण संहर्ता शिवरूपतः
देवतांनो, मी या जगाचा रक्षक आहे, नेहमीच सृष्टीचा कर्ता आहे; ब्रह्मरूपाने मी निर्माण करतो आणि शंकररूपाने संहार करतो.
शिवोऽहं त्वमहं चापि सूर्योऽहं त्रिगुणात्मकः । विधाय नानारूपं च करोमि सृष्टिपालनम्
मीच शिव आहे, मीच तुम्ही आहात, आणि मीच सूर्य आहे, तीन गुणांनी युक्त. अनेक रूपे घेऊन मी सृष्टी आणि पालन करतो.
यूयं गच्छत भद्रं वो भविष्यति भयं कुतः । अद्यप्रभृति मद्वरेण भयं वो नास्ति शङ्करात्
आता तुम्ही जा, तुमचं कल्याण होवो; आता भीतीचं काही कारण नाही. आजपासून माझ्या वरामुळे शंकराकडून तुम्हाला भीती नाही.
सर्वेशो वै स भगवाच्छङ्करश्च सतां पतिः । भक्ताधीनश्च भक्तानां भक्तात्मा भक्तवत्सलः
तो भगवंत शंकर सर्वांचा स्वामी आहे, सज्जनांचा तोच खरा अधिपती आहे; भक्तांच्या इच्छेनुसार तो वागतो, भक्तांच्या अंतःकरणात राहतो आणि भक्तांना अत्यंत प्रिय आहे.
सुदर्शनः शिवश्चैव मम प्राणाधिकः प्रियः । ब्रह्माण्डेषु न तेजस्वी हे ब्रह्मन्ननयोः परः
सुदर्शन आणि शिव हे दोघे मला माझ्या प्राणाहूनही प्रिय आहेत; ब्रह्मदेवा, या ब्रह्मांडात या दोघांपैकी कुणीच दुसऱ्यापेक्षा तेजस्वी नाही.
शक्तः स्रष्टुं महादेवः सूर्यकोटिं च लीलया । कोटिं च ब्रह्मणामेवं नासाध्यं शूलिनः प्रभोः
महादेव इच्छेने कोटी सूर्यांची आणि कोटी ब्रह्म्यांची सृष्टी करू शकतो; त्रिशूळधारी प्रभूला काहीही अशक्य नाही.
बाह्यज्ञानं नैव किञ्चिद्ध्यायते मां दिवानिशम् । मन्मन्त्रान्मद्गुणान्भक्त्या पञ्चवक्त्रेण गायति
तो कधीही बाह्य ज्ञानाचा विचार करत नाही, पण दिवस-रात्र भक्तीभावाने, आपल्या पाच मुखांनी माझे मंत्र आणि गुण गातो.
अहमेवं चिन्तयामि तत्कल्याणं दिवानिशम् । ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम्
मी त्यांच्या कल्याणासाठी दिवस-रात्र असंच विचार करतो; जे जसे माझ्याकडे येतात, त्यांना मी तसंच उत्तर देतो.
शिवस्वरूपो भगवाञ्छिवाधिष्ठातृदेवता । शिवं भवति तस्माच्च शिवं तेन विदुर्बुधाः
तो भगवंत शिवस्वरूप आहे, शिवच त्याचा अधिष्ठान देव आहे; म्हणून तो शिव होतो आणि ज्ञानी लोक त्याला शिव म्हणूनच ओळखतात.
एतस्मिन्नन्तरे तत्र जगाम शङ्करः स्थितः । शूलहस्तो वृषारूढो रक्तपङ्कजलोचनः
इतक्यात तिथे शंकर आला, त्रिशूळ हातात घेऊन, वृषावर बसलेला, त्याच्या डोळ्यांत कमळासारखी लालिमा होती.
अवरुह्य वृषात्तूर्णं भक्तिनम्रात्मकन्धरः । ननाम भक्त्या तं शान्तं लक्ष्मीकान्तं परात्परम्
तो वृषावरून पटकन उतरला, भक्तिभावाने मान झुकवली आणि शांत, लक्ष्मीच्या प्रिय त्या परात्पर प्रभूला भक्तीपूर्वक वंदन केलं.
रत्नसिंहासनस्थं च रत्नालङ्कारभूषितम् । किरीटिनं कुण्डलिनं चक्रिणं वनमालिनम्
रत्नांनी मढवलेल्या सिंहासनावर बसलेला, रत्नांच्या दागिन्यांनी सजलेला, मुकुट घातलेला, कुंडले घातलेला, हातात चक्र असलेला आणि वनफुलांची माळ घातलेला तो दिसला.
नवीननीरदश्यामं सुन्दरं च चतुर्भुजम् । चतुर्भुजैः सेवितं च श्वेतचामरवायुना
नव्या काळ्या मेघासारखा वर्ण असलेला, सुंदर, चार हातांचा, चार सेवकांनी पांढऱ्या चामरांनी सेवा करणारा तो होता.
चन्दनोक्षितसर्वाङ्गं भूषितं पीतवाससम् । लक्ष्मीप्रदत्तताम्बूलं भुक्तवन्तं च नारद
संपूर्ण अंगाला चंदनाचा लेप लावलेला, दागिन्यांनी सजलेला, पिवळे वस्त्र परिधान केलेला आणि लक्ष्मीने दिलेला तांबूल खाल्लेला, हे नारद.
विद्याधरीनृत्यगीतं पश्यन्तं सस्मितं सदा । ईश्वरं परमात्मानं भक्तानुग्रहविग्रहम्
विद्याधरांच्या नृत्यगाण्याकडे पाहत, सदैव हसतमुख, भक्तांना कृपा करणारा, तोच परमात्मा आणि सर्वांचा ईश्वर आहे.
तं ननाम महादेवो ब्रह्मणा नमितश्च सः । ननाम सूर्यो भक्त्या च सन्त्रस्तश्चन्द्रशेखरम्
त्याला महादेवांनी वंदन केले, ब्रह्मादेखील वाकले; सूर्याने भक्तीभावाने वंदन केले आणि भयाने चंद्रशेखरालाही वंदन केले.
कश्यपश्च महाभक्त्या तुष्टाव च ननाम च । शिवः संस्तूय सर्वेशं समुवास सुखासने
कश्यपाने मोठ्या भक्तीने स्तुती केली आणि वंदन केले; शिवाने सर्वेश्वराची स्तुती करून सुखाच्या आसनावर बसला.