एते जीवन्ति गोलोके कालचक्रविवर्जिते । जलाप्लुते सर्वविश्वं जातं कल्पक्षयोऽधुना
हे सर्वजण गोळोकात राहतात, जिथे काळाचं चक्र नाही. आता कल्पाचा अंत झाल्यावर संपूर्ण विश्व पाण्यात बुडालं आहे.
ब्रह्माद्या येऽन्यविश्वस्थास्ते विलीनाधुना मयि । वैकुण्ठं च विना सर्वं जलमग्नं च पद्मज
इतर विश्वांमध्ये असलेले ब्रह्मादिकही आता माझ्यात विलीन झाले आहेत. वैकुंठ सोडून सगळं काही, हे पद्मज, पाण्यात बुडालं आहे.
गत्वा सृष्टिं कुरु पुनर्ब्रह्मलोकादिकं भवम् । स्वं ब्रह्माण्डं विरचय पश्चाद् गङ्गा प्रयास्यति
जा, पुन्हा सृष्टी कर, ब्रह्मलोकापासून सुरू होणारे जग निर्माण कर. आपलं ब्रह्मांड तयार कर, आणि नंतर गंगा पुढे जाईल.
एवमन्येषु विश्वेषु सृष्टौ ब्रह्मादिकं पुनः । करोम्यहं पुनः सृष्टिं गच्छ शीघ्रं सुरैः सह
इतर विश्वांमध्येही मी पुन्हा ब्रह्मादिकांची सृष्टी करतो. तू देवांसह लवकर जा आणि नवीन सृष्टी निर्माण कर.
गतो बहुतरः कालो युष्माकं च चतुर्मुखाः । गताः कतिविधास्ते च भविष्यन्ति च वेधसः
हे चतुर्मुखा, तुमच्यासाठी खूप काळ गेला आहे. तुमच्यासारखे बरेच जण गेले आणि पुन्हा होतील, हे वेधसा.
इत्युक्त्वा राधिकानाथो जगामान्तःपुरे मुने । देवा गत्वा पुनः सृष्टिं चक्रुरेव प्रयत्नतः
असं सांगून राधिकेचे स्वामी अंतःपुरात गेले, हे मुनी. देवांनी जाऊन पुन्हा मन लावून सृष्टी केली.
गोलोके च स्थिता गङ्गा वैकुण्ठे शिवलोकके । ब्रह्मलोके स्थितान्यत्र यत्र यत्र पुरः स्थिता
गंगा गोळोकात, वैकुंठात, शिवाराजाच्या लोकात, ब्रह्मलोकात आणि जिथे जिथे ती आधी होती तिथे तशीच राहिली.
तत्रैव सा गता गङ्गा चाज्ञया परमात्मनः । निर्गता विष्णुपादाब्जात्तेन विष्णुपदी स्मृता
तेथेच परमात्म्याच्या आज्ञेने गंगा गेली. विष्णूच्या कमळासारख्या पायांमधून ती बाहेर आली म्हणून तिला 'विष्णुपदी' म्हणतात.
इत्येवं कथितं ब्रह्मन् गङ्गोपाख्यानमुत्तमम् । सुखदं मोक्षदं सारं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
असं, हे ब्रह्मन्, गंगेची उत्तम कथा सांगितली. ती सुख देणारी, मोक्ष देणारी आणि सार असलेली आहे. अजून काय ऐकायचं आहे?
गङ्गायाः कृष्णपत्नीत्ववर्णनम् नारद उवाच लक्ष्मीः सरस्वती गङ्गा तुलसी विश्वपावनी । एता नारायणस्यैव चतस्रश्च प्रिया इति
गंगेचं कृष्णपत्नी म्हणून वर्णन नारद म्हणाले: लक्ष्मी, सरस्वती, गंगा आणि जगाला पावन करणारी तुळस या चारही नारायणाच्या प्रिय पत्नी आहेत.
गङ्गा जगाम वैकुण्ठमिदमेव श्रुतं मया । कथं सा तस्य पत्नी च बभूवेति च न श्रुतम्
माझ्या ऐकण्यात आलंय की गंगा वैकुंठात गेली, पण ती त्याची पत्नी कशी झाली हे मी ऐकलं नाही.
श्रीनारायण उवाच गङ्गा जगाम वैकुण्ठं तत्पश्चाज्जगतां विधिः । गत्वोवाच तया सार्धं प्रणम्य जगदीश्वरम्
श्रीनारायण म्हणाले: गंगा वैकुंठात गेली आणि नंतर जगाचा सृष्टीकर्ता तिथे जाऊन, तिच्यासोबत जगदीश्वराला वंदन करून उभा राहिला.
ब्रह्मोवाच राधाकृष्णाङ्गसम्भूता या देवी द्रवरूपिणी । नवयौवनसम्पन्ना सुशीला सुन्दरी वरा
ब्रह्मा म्हणाले: राधा आणि कृष्ण यांच्या अंगातून जी देवी निर्माण झाली, ती द्रवरूपात, ताज्या तारुण्याने भरलेली, गुणी, सुंदर आणि श्रेष्ठ आहे—
शुद्धसत्त्वस्वरूपा च क्रोधाहङ्कारवर्जिता । तदङ्गसम्भवा नान्यं वृणोतीयं च तं विना
ती शुद्ध सत्त्वस्वरूप असलेली, राग आणि अहंकार नसलेली, त्यांच्या अंगातून जन्मलेली आहे आणि त्याच्याशिवाय दुसऱ्या कोणालाही निवडत नाही.
तत्रातिमानिनी राधा सा च तेजस्विनी वरा । समुद्युक्ता पातुमिमां भीतेयं बुद्धिपूर्वकम्
तिथे अभिमानी आणि तेजस्वी राधा तिला पिण्याचा निर्धार करत होती; म्हणून ही घाबरून, विचारपूर्वक वागली.
विवेश चरणाम्भोजे कृष्णस्य परमात्मनः । सर्वत्र गोलकं शुष्कं दृष्ट्वाहमगमं तदा
ती कृष्णाच्या पवित्र पायांमध्ये शिरली; मी सर्व गोलोक कोरडे झालेलं पाहिलं आणि मग तिथे गेलो.
गोलोके यत्र कृष्णश्च सर्ववृत्तान्तप्राप्तये । सर्वान्तरात्मा सर्वेषां ज्ञात्वाभिप्रायमेव च
गोलोकात, जिथे कृष्ण होता, सर्व घडामोडी समजून घेण्यासाठी, सर्वांच्या अंतर्यामी असलेल्या त्याने सर्वांची इच्छा जाणली—
बहिश्चकार गङ्गा च पादाङ्गुष्ठनखाग्रतः । दत्त्वास्यै राधिकामन्त्रं पूरयित्वा च गोलकम्
त्याने आपल्या पायाच्या अंगठ्याच्या नखातून गंगेला बाहेर आणलं, तिला राधिकामंत्र दिला आणि गोलोक तिच्याने भरून टाकला.
प्रणम्य तां च राधेशं गृहीत्वात्रागमं प्रभो । गान्धर्वेण विवाहेन गृहाणेमां सुरेश्वरीम्
मी तिला आणि राधेच्या स्वामीला वंदन करून, आज्ञा घेऊन, प्रभो, या देवतांची राणीला गंधर्वविवाहाने स्वीकारा असं सांगितलं.
सुरेश्वरेषु रसिको रसिकेयं समागता । त्वं रत्नं पुंसु देवेश स्त्रीरत्नं स्त्रीष्वियं सती
देवतांच्या स्वाम्यांमध्ये तू रसिक आहेस आणि ही देखील रसिक आहे, दोघे एकत्र आलेत; हे देवेश, तू पुरुषांमध्ये रत्न आहेस आणि ही स्त्रियांमध्ये सती रत्न आहे.
विदग्धया विदग्धेन सङ्गमो गुणवान् भवेत् । उपस्थितां स्वयं कन्यां न गृह्णातीह यः पुमान्
चतुर पुरुष आणि हुशार स्त्री यांचा संगम नेहमीच गुणकारी होतो. समोर आलेली कन्या नाकारणारा पुरुष खरा मूर्ख असतो.
तं विहाय महालक्ष्मी रुष्टा याति न संशयः । यो भवेत्पण्डितः सो ऽपि प्रकृतिं नावमन्यते
मग महालक्ष्मी रागावून त्याला सोडून जाते, यात शंका नाही; विद्वान असला तरी निसर्गाच्या नियमाला तो कधीच दुर्लक्ष करत नाही.
सर्वे प्राकृतिकाः पुंसः कामिन्यः प्रकृतेः कलाः । त्वमेव भगवान्नाथो निर्गुणः प्रकृतेः परः
सर्व स्त्रिया पुरुषांच्या इच्छेचे नैसर्गिक रूप आहेत; पण भगवंत, तूच एकटा सर्वांचा स्वामी, निर्गुण आणि निसर्गाच्या पलीकडे आहेस.
अर्धाङ्गं द्विभुजः कृष्णो योऽर्धाङ्गेन चतुर्भुजः । कृष्णवामाङ्गसम्भूता बभूव राधिका पुरा
कृष्ण दोन हातांचा असताना अर्धा देह आहे आणि उरलेल्या अर्ध्या देहाने तो चार हातांचा होतो; कृष्णाच्या डाव्या भागातून पूर्वी राधा उत्पन्न झाली.
दक्षिणांशः स्वयं सा च वामांशः कमला तथा । तेनेयं त्वां वृणोत्येव यतस्त्वद्देहसम्भवा
त्याचा उजवा भाग तो स्वतः आहे आणि डावा भाग कमला आहे; म्हणूनच ती तुला निवडते, कारण ती तुझ्या देहातून जन्मलेली आहे.
एकाङ्गं चैव स्त्रीपुंसोर्यथा प्रकृतिपूरुषौ । इत्येवमुक्त्वा धाता तां तं समर्प्य जगाम सः
जसं पुरुष आणि स्त्री एक देह असतात, तसं प्रकृती आणि पुरुष एकत्र असतात; असं सांगून सृष्टीकर्त्याने तिला त्याच्याकडे सोपवलं आणि निघून गेला.
गान्धर्वेण विवाहेन तां जग्राह हरिः स्वयम् । नारायणः करं धृत्वा पुष्पचन्दनचर्चितम्
गंधर्वविवाहाने, हरिने स्वतः तिचा फुलांनी आणि चंदनाने सजलेला हात धरला.
रेमे रमापतिस्तत्र गङ्गया सहितो मुदा । गङ्गा पृथ्वीं गता या सा स्वस्थानं पुनरागता
तिथे लक्ष्मीपती गंगेसोबत आनंदाने रमला; पृथ्वीवर गेलेली गंगा पुन्हा आपल्या स्थानी परतली.
निर्गता विष्णुपादाब्जात्तेन विष्णुपदीति च । मूर्च्छां सम्प्राप सा देवी नवसङ्गमलीलया
ती देवी विष्णूच्या कमळासारख्या पायातून प्रकट झाली म्हणून तिला 'विष्णुपदी' म्हणतात. त्यांच्या नव्या संगामुळे ती देवी बेशुद्ध पडली.
रसिका सुखसम्भोगाद्रसिकेश्वरसंयुता । तां दृष्ट्वा दुःखिता वाणी पद्मया वर्जितापि च
आनंद घेणारी आणि रसिकेश्वराशी एकरूप झालेली ती देवी पाहून, वाणीला दुःख झाले, जरी ती आधीच पद्मेकडून दूर झाली होती.