निवेदितं जगन्नाथं स्वाभिप्रायमभीप्सितम् । ब्रह्मा तद्वचनं श्रुत्वा विष्णुं कृत्वा स्वदक्षिणे
सर्वांनी जगन्नाथाला आपली इच्छा आणि अभिलाषा सांगितली; ब्रह्माने त्यांचे बोल ऐकून विष्णूला आपल्या उजव्या बाजूला घेतले.
वामतो वामदेवं च जगाम कृष्णसन्निधिम् । परमानन्दयुक्तं च परमानन्दरूपिणीम्
डाव्या बाजूला वामदेवाला घेऊन, तो कृष्णाच्या सान्निध्यात, परमानंदाने भरून, परमानंदरूपिणी तिच्या समोर गेला.
सर्वं कृष्णमयं धाता ददर्श रासमण्डले । सर्वं समानवेषं च समानासनसंस्थितम्
रासमंडळात सर्वत्र कृष्णच दिसत होता, सर्वजण एकसारख्या रूपात, एकसारख्या आसनावर बसलेले होते.
द्विभुजं मुरलीहस्तं वनमालाविभूषितम् । मयूरपिच्छचूडं च कौस्तुभेन विराजितम्
दोन हातांनी, हातात मुरली, वनमाळेने सुशोभित, डोक्यावर मोरपीस आणि कौस्तुभ मणीने तेजस्वी.
अतीव कमनीयं च सुन्दरं शान्तविग्रहम् । गुणभूषणरूपेण तेजसा वयसा त्विषा
ती अत्यंत सुंदर, मोहक आणि शांत स्वरूपाची होती. तिच्या अंगी असंख्य गुणांची शोभा होती, आणि तिच्या तेज, तारुण्य व कांतीमुळे ती अधिकच उजळून दिसत होती.
परिपूर्णतमं सर्वं सर्वैश्वर्यसमन्वितम् । किं सेव्यं सेवकं किं वा दृष्ट्वा निर्वक्तुमक्षमः
ती सर्व प्रकारे परिपूर्ण आणि सर्व सामर्थ्यांनी युक्त होती. तिला पाहून काय सेवनीय आहे आणि कोण सेवक आहे हे कळेना, आणि तिचे वर्णन करणे अशक्य होते.
क्षणं तेजः स्वरूपं च रूपं तत्र स्थितं क्षणम् । निराकारं च साकारं ददर्श द्विविधं क्षणम्
क्षणभर त्याने त्या तेजस्वी रूपाचे दर्शन घेतले, आणि ते रूप तेथे थोडा वेळ स्थिर राहिले. काही काळ त्याला साकार आणि निराकार, दोन्ही रूपे एकत्र दिसली.
एकमेव क्षणं कृष्णं राधया रहितं परम् । प्रत्येकासनसंस्थं च तया सार्धं च तत्क्षणम्
एका क्षणासाठी त्याने कृष्णाला एकट्याला, राधेशिवाय वेगळ्या आसनावर बसलेला पाहिले; आणि दुसऱ्या क्षणी राधेसोबत एकत्र पाहिले.
राधारूपधरं कृष्णं कृष्णरूपं कलत्रकम् । किं स्त्रीरूपं च पुरुषं विधाता ध्यातुमक्षमः
त्याने कृष्णाला राधेचे रूप घेतलेले पाहिले, आणि राधेला कृष्णाची पत्नी म्हणून पाहिले. हे स्त्रीरूप आहे की पुरुषरूप, हे सृष्टीकर्त्यालाही समजू शकले नाही.
हृत्पद्मस्थं च श्रीकृष्णं ध्यात्वा ध्यानेन चक्षुषा । चकार स्तवनं भक्त्या परिहारमनेकधा
हृदयकमळात वसणाऱ्या श्रीकृष्णाचे ध्यान करून, मनःपूर्वक त्याचे स्तवन केले आणि वारंवार क्षमा मागितली.
ततः स्वचक्षुरुन्मील्य पुनश्च तदनुज्ञया । ददर्श कृष्णमेकं च राधावक्षःस्थलस्थितम्
नंतर स्वतःच्या डोळ्यांनी, त्यांच्या अनुमतीने, त्याने कृष्णाला एकट्याला राधेच्या छातीवर विसावलेला पाहिले.
स्वपार्षदैः परिवृतं गोपीमण्डलमण्डितम् । पुनः प्रणेमुस्तं दृष्ट्वा तुष्टुवुः परमेश्वरम्
स्वतःच्या पार्षदांनी वेढलेला आणि गोपींच्या मंडळाने सुशोभित असलेला त्याला पाहून, सर्वांनी पुन्हा वंदन केले आणि परमेश्वराचे स्तुती केली.
तदभिप्रायमाज्ञाय तानुवाच रमेश्वरः । सर्वात्मा स च सर्वज्ञः सर्वेशः सर्वभावनः
त्यांचा हेतू ओळखून, सर्वांचा आत्मा, सर्वज्ञ, सर्वांचा स्वामी आणि सर्वांचे पालन करणारा रमेश्वर त्यांना संबोधित करू लागला.
श्रीभगवानुवाच आगच्छ कुशलं ब्रह्मन्नागच्छ कमलापते । इहागच्छ महादेव शश्वत्कुशलमस्तु वः
श्रीभगवान म्हणाले: या ब्रह्मन्, या कमलापती, या महादेव, येथे या—सदैव तुमचे कल्याण असो.
आगता हि महाभागा गङ्गानयनकारणात् । गङ्गा च चरणाम्भोजे भयेन शरणं गता
तुम्ही अत्यंत पुण्यवान म्हणून गंगेच्या आणण्यासाठी येथे आला आहात; आणि गंगा भीतीने माझ्या चरणकमळात शरण आली आहे.
राधेमां पातुमिच्छन्ती दृष्ट्वा मत्सन्निधानतः । दास्यामीमां च भवतां यूयं कुरुत निर्भयाम्
राधा तिला वाचविण्याची इच्छा धरून, माझ्या सान्निध्यात तिला पाहून, तिला तुमची दासी करायचे ठरवते—म्हणून तुम्ही सर्व तिला निर्भय करा.
श्रीकृष्णस्य वचः श्रुत्वा सस्मितः कमलोद्भवः । तुष्टाव राधामाराध्यां श्रीकृष्णपरिपूजिताम्
श्रीकृष्णाची वचने ऐकून, कमलातून जन्मलेला ब्रह्मा हसत-हसत, श्रीकृष्णाने पूजित आणि आराध्य असलेल्या राधेचे स्तवन करू लागला.
वक्त्रैश्चतुर्भिः संस्तूय भक्तिनम्रात्मकन्धरः । धाता चतुर्णां वेदानामुवाच चतुराननः
चार मुखांनी तिचे स्तुती करून, भक्तिभावाने मस्तक झुकवले; चार वेदांचे सर्जन करणारा, चतुरानन बोलू लागला.
चतुरानन उवाच गङ्गा त्वदङ्गसम्भूता प्रभोश्च रासमण्डले । युवयोर्द्रवरूपा सा मुग्धयोः शङ्करस्वनात्
चतुरानन म्हणाला: गंगा ही तुझ्या अंगातून आणि प्रभूच्या रासमंडळातून उत्पन्न झाली आहे. ती तुमच्या दोघींच्या द्रवरूपात आहे, आणि शंकराच्या डमरूच्या नादाने मोहित झाली आहे.
कृष्णांशा च त्वदंशा च त्वत्कन्यासदृशी प्रिया । त्वन्मन्त्रग्रहणं कृत्वा करोतु तव पूजनम्
ती कृष्णाची आणि तुझीही अंश आहे, प्रिय, आणि तुझ्या कन्येसारखी आहे. तिने तुझा मंत्र ग्रहण करून, तुझी पूजा करावी.
गोलोकस्था च या गङ्गा सर्वत्रस्था तथाम्बिके । तदम्बिका त्वं देवेशी सर्वदा सा त्वदात्मजा
गोलोकात वसणारी आणि सर्वत्र असणारी गंगा, हे अंबे, ती देवी म्हणजेच तू आहेस, देवतांची अधिष्ठात्री; ती नेहमीच तुझी कन्या आहे.
ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा स्वीचकार च सस्मिता । वहिर्बभूव सा कृष्णपादाङ्गुष्ठनखाग्रतः
ब्रह्माची वचने ऐकून, तिने हसत-हसत ती स्वीकारली; आणि ती कृष्णाच्या पायाच्या अंगठ्याच्या नखाच्या टोकावर प्रकट झाली.
तत्रैव सत्कृता शान्ता तस्थौ तेषां च मध्यतः । उवास तोयादुत्थाय तदधिष्ठातृदेवता
तेथेच तिचा आदर केला गेला, शांतपणे ती त्यांच्या मध्ये उभी राहिली. पाण्यातून वर येऊन, ती त्या स्थळी अधिष्ठान करणारी देवता म्हणून राहिली.
तत्तोयं ब्रह्मणा किञ्चित्स्थापितं च कमण्डलौ । किञ्चिद्दधार शिरसि चन्द्रार्धकृतशेखरः
मग ब्रह्मदेवांनी थोडं पाणी आपल्या कमंडलूत ठेवले आणि ज्याच्या शिरावर अर्धचंद्र आहे, त्याने थोडं पाणी आपल्या डोक्यावर घेतलं.
गङ्गायै राधिकामन्त्रं प्रददौ कमलोद्भवः । तत्स्तोत्रं कवचं पूजां विधानं ध्यानमेव च
गंगेला कमलातून जन्मलेल्या ब्रह्मदेवांनी राधिकेचा मंत्र, ते स्तोत्र, कवच, पूजा करण्याची पद्धत आणि ध्यान सांगितलं.
सर्वं तत्सामवेदोक्तं पुरश्चर्याक्रमं तथा । गङ्गा तामेव सम्पूज्य वैकुण्ठं प्रययौ सह
हे सर्व सामवेदात सांगितल्याप्रमाणे आणि पूर्वकर्मांची क्रमवारीसह, गंगाने तिची पूजा करून, दोघी मिळून वैकुंठात गेल्या.
लक्ष्मीः सरस्वती गङ्गा तुलसी विश्वपावनी । एता नारायणस्यैव चतस्रो योषितो मुने
लक्ष्मी, सरस्वती, गंगा आणि जगाला पावन करणारी तुळस या चारही नारायणाच्या पत्नी आहेत, हे ऋषी.
अथ तं सस्मितः कृष्णो ब्रह्माणं समुवाच सः । सर्वकालस्य वृत्तान्तं दुर्बोधमविपश्चितम्
मग कृष्ण हसत हसत ब्रह्मदेवास म्हणाले, 'सर्व काळाचा इतिहास समजायला अविवेकी लोकांना कठीण आहे.'
श्रीकृष्ण उवाच गृहाण गङ्गां हे ब्रह्मन् हे विष्णो हे महेश्वर । शृणु कालस्य वृत्तान्तं मत्तो ब्रह्मन्निशामय
श्रीकृष्ण म्हणाले: 'हे ब्रह्मदेवा, हे विष्णू, हे महेश्वरा, गंगेला घ्या. ब्रह्मदेवा, माझ्याकडून काळाचा इतिहास ऐका आणि लक्ष देऊन ऐका.'
यूयं च येऽन्ये देवाश्च मुनयो मनवस्तथा । सिद्धा यशस्विनश्चैव ये येऽत्रैव समागताः
तुम्ही आणि इतर देव, ऋषी, मनू, सिद्ध, कीर्तीमान असे जे जे येथे जमले आहेत—