आविर्बभूव श्रीकृष्णो राधया सहितस्ततः
मग श्रीकृष्ण राधेसह प्रकट झाले.
परमानन्दपूर्णाश्च चक्रुश्च पुनरुत्सवम्
परम आनंदाने भरून ते पुन्हा एकदा उत्सव साजरा करू लागले.
इत्येवं कथितं सर्वं सुगोप्यं च सुदुर्लभम्
असं सर्व काही सांगितलं गेलं, हे फार गुप्त आणि दुर्मिळ आहे.
राधाकृष्णांगसंभूता भुक्तिमुक्तिफलप्रदा
राधा आणि कृष्ण यांच्या देहातून उत्पन्न होऊन, ती भोग आणि मुक्तीचं फळ देते.
गङ्गोपाख्यानवर्णनम् नारद उवाच कलेः पञ्चसहस्राब्दे समतीते सुरेश्वर । क्व गता सा महाभाग तन्मे व्याख्यातुमर्हसि
नारद म्हणाला: हे देवाधिदेव, कलियुगाची पाच हजार वर्षं संपली की, ती पुण्यवती कुठे गेली? कृपया मला ते समजावून सांगावं.
श्रीनारायण उवाच भारतं भारतीशापात्समागत्येश्वरेच्छया । जगाम तत्र वैकुण्ठे शापान्ते पुनरेव सा
श्रीनारायण म्हणाले: भारतीच्या शापामुळे आणि ईश्वराच्या इच्छेने ती भारतात आली; शाप संपल्यावर ती पुन्हा वैकुंठात गेली.
भारती भारतं त्यक्त्वा तज्जगाम हरेः पदम् । पद्मावती च शापान्ते गङ्गा सा चैव नारद
भारतीनं भारत सोडून हरिपदाकडे प्रस्थान केलं; शाप संपल्यावर पद्मावती आणि गंगा ह्याही तशाच गेल्या, हे नारद.
गङ्गा सरस्वती लक्ष्यीश्चैतास्तिस्रः प्रिया हरेः । तुलसीसहिता ब्रह्मंश्चतस्रः कीर्तिताः श्रुतौ
गंगा, सरस्वती आणि लक्ष्मी — या तिघी हरिप्रिय आहेत; तुलसीसह या चारही स्त्रिया वेदांत गौरविल्या आहेत.
नारद उवाच केनोपायेन सा देवी विष्णुपादाब्जसम्भवा । ब्रह्मकमण्डलुस्था च श्रुता शिवप्रिया च सा
नारद म्हणाला: जी देवी विष्णूच्या चरणकमळातून उत्पन्न झाली, ब्रह्माच्या कमंडलूत वास करते आणि शिवाला प्रिय आहे, ती कशी निर्माण झाली?
बभूव सा मुनिश्रेष्ठ गङ्गा नारायणप्रिया । अहो केन प्रकारेण तन्मे व्याख्यातुमर्हसि
हे श्रेष्ठ मुनी, ती नारायणाची प्रिय गंगा कशी झाली? कृपया मला ते कसे घडलं ते सांगावं.
श्रीनारायण उवाच पुरा बभूव गोलोके सा गङ्गा द्रवरूपिणी । राधाकृष्णाङ्गसम्भूता तदंशा तत्स्वरूपिणी
श्रीनारायण म्हणाले: पूर्वी गोलोकात गंगा द्रवरूपात होती, ती राधा आणि कृष्ण यांच्या देहातून उत्पन्न झाली, त्यांची अंशरूप आणि त्यांच्याच स्वरूपाची होती.
द्रवाधिष्ठातृदेवी या रूपेणाप्रतिमा भुवि । नवयौवनसम्पन्ना सर्वाभरणभूषिता
ती द्रवरूपांची अधिष्ठात्री देवी आहे, पृथ्वीवर तिच्या रूपाला तोड नाही, ती नेहमी तरुण आणि सर्व दागिन्यांनी सजलेली आहे.
शरन्मध्याह्नपद्मास्या सस्मिता सुमनोहरा । तप्तकाञ्चनवर्णाभा शरच्चन्द्रसमप्रभा
तिचं मुख शरद ऋतूच्या मध्यान्ही उमललेल्या कमळासारखं आहे, ती हसरी आणि अत्यंत सुंदर आहे; तिचा रंग वितळलेल्या सोन्यासारखा आणि तेज शरदचंद्रासारखा आहे.
स्निग्धप्रभातिसुस्निग्धा शुद्धसत्त्वस्वरूपिणी । सुपीनकठिनश्रोणिः सुनितम्बयुगंधरा
तिचं तेज मऊ आणि अत्यंत स्निग्ध आहे, तिचं स्वरूप शुद्ध सत्त्वाचं आहे; तिच्या कंबरेला सुडौल आणि मजबूत नितंब आहेत आणि ती सुंदर कटिपट्टी धारण करते.
पीनोन्नतं सुकठिनं स्तनयुग्मं सुवर्तुलम् । सुचारुनेत्रयुगलं सुकटाक्षं सुवंक्रिमम्
तिचे उन्नत, घट्ट आणि गोल स्तन, तिच्या सुंदर डोळ्यांचे जोड, मोहक कटाक्षांनी भरलेले, आणि तिचे वक्र, आकर्षक अंग—
वंक्रिमं कबरीभारं मालतीमाल्यसंयुतम् । सिन्दूरबिन्दुललितं सार्धं चन्दनबिन्दुभिः
तिचे घनदाट, लाटांसारखे केस, मोगऱ्याच्या हारांनी सजलेले, कपाळावर कुंकवाचा टिळा आणि चंदनाच्या ठिपक्यांनी सुशोभित—
कस्तूरीपत्रिकायुक्तं गण्डयुग्मं मनोरमम् । बन्धूककुसुमाकारमधरोष्ठं च सुन्दरम्
तिच्या गालांवर कस्तुरीचे ठिपके, दोन्ही गाल मनमोहक, आणि तिच्या तळरात, सुंदर, बंदूक फुलासारखे ओठ—
पक्वदाडिमबीजाभदन्तपंक्तिसमुज्ज्वलम् । वाससी वह्निशुद्धे च नीवीयुक्ते च बिभ्रती
तिच्या दातांची रांग पिकलेल्या डाळिंबाच्या दाण्यासारखी चमकदार, आणि तिचे वस्त्र, अग्निपरिक्षित, कमरेला कटीबंध बांधलेले—
सा सकामा कृष्णपार्श्वे समुवास सुलज्जिता । वाससा मुखमाच्छाद्य लोचनाभ्यां विभोर्मुखम्
ती मनात इच्छा धरून, कृष्णाच्या बाजूला लाजत बसली, वस्त्राने चेहरा झाकून, डोळ्यांनी प्रभूचे मुख निरखत—
निमेषरहिताभ्यां च पिबन्ती सततं मुदा । प्रफुल्लवदना हर्षान्नवसङ्गमलालसा
डोळे न हलवता, ती आनंदाने त्याचे मुख पाहत होती, तिचा चेहरा आनंदाने फुलला होता, नव्या संगासाठी आतुर—
मूर्च्छिता प्रभुरूपेण पुलकाङ्कितविग्रहा । एतस्मिन्नन्तरे तत्र विद्यमाना च राधिका
प्रभूच्या सान्निध्यात ती भान हरपली, अंगावर रोमांच उठले, आणि त्या वेळी तिथे राधिकाही उपस्थित होती—
गोपीत्रिंशत्कोटियुक्ता चन्द्रकोटिसमप्रभा । कोपेनारक्तपद्मास्या रक्तपङ्कजलोचना
राधिकेसोबत तीस कोटी गोपी, कोटी चंद्रांसारखी तेजस्वी, रागाने तिचे तोंड कमळासारखे लाल, डोळेही रक्तपंकासारखे—
पीतचम्पकवर्णाभा गजेन्द्रमन्दगामिनी । अमूल्यरत्ननिर्माणनानाभूषणभूषिता
तिचा रंग पिवळ्या चंपकासारखा उजळ, चालणं राजहत्तीच्या मृदू गतीसारखं, आणि तिच्या अंगावर अनमोल रत्नांची विविध दागिने—
अमूल्यरत्नखचितममूल्यं वह्निशौचकम् । पीतवस्त्रस्य युगलं नीवीयुक्तं च बिभ्रती
ती अंगावर अग्निपरिक्षित, अनमोल रत्नांनी मढवलेली, पिवळी वस्त्रांची जोडी आणि कटीबंध घालून होती—
स्थलपद्मप्रभामुष्टं कोमलं च सुरञ्जितम् । कृष्णदत्तार्घ्यसंयुक्तं विन्यसन्ती पदाम्बुजम्
तिचे पाय कमळासारखे मऊ, भूमीवरील कमळाच्या प्रकाशासारखे तेजस्वी, सुंदर रंगाचे, कृष्णाने अर्घ्य अर्पण केलेले, ती ते पाय टेकवत होती—
रत्नेन्द्रसारनिर्माणविमानादवरुह्य सा । सेव्यमाना च ऋषिभिः श्वेतचामरवायुना
रत्नराजाच्या सारांशातून बनवलेल्या विमानातून ती खाली उतरली, ऋषी तिची सेवा करत होते, पांढऱ्या चामराच्या वाऱ्याने तिला शीतलता मिळत होती—
कस्तूरीबिन्दुभिर्युक्तं चन्दनेन समन्वितम् । दीप्तदीपप्रभाकारं सिन्दूरं बिन्दुशोभितम्
तिच्या कपाळावर कस्तुरीचे ठिपके, चंदनाचा लेप, उजळ दिव्याच्या प्रकाशासारखे चमकणारे, आणि कुंकवाच्या टिळ्यांनी शोभलेले—
दधती भालमध्ये च सीमन्ताधःस्थलोज्ज्वले । पारिजातप्रसूनानां मालायुक्तं सुवंक्रिमम्
ती हे कपाळाच्या मध्यभागी, सिमंताच्या खाली उजळपणे घालते, आणि तिच्या लाटांसारख्या केसांमध्ये पारिजात फुलांच्या माळा गुंफलेल्या—
सुचारुकबरीभारं कम्पयन्ती सुकम्पिता । सुचारुरागसंयुक्तमोष्ठं कम्पयती रुषा
तिचे सुंदर, भरघोस केस हालचालीने थरथरत होते, आणि तिचे सुंदर, रागाने लाल झालेले ओठही थरथरत होते—
गत्वोवास कृष्णपार्श्वे रत्नसिंहासने शुभे । सखीनां च समूहैश्च परिपूर्णा विभोः प्रिया
ती कृष्णाच्या शेजारी, रत्नांच्या सुंदर सिंहासनावर जाऊन बसली, सख्या आणि मैत्रिणींच्या समूहांनी वेढलेली, प्रभूची प्रिय—