उवाच दुःखितास्ताश्च वाचं सामयिकीं विभुः । श्रीभगवानुवाच लक्ष्मि त्वं कलया गच्छ धर्मध्वजगृहं शुभे
त्या दुःखी स्त्रियांना भगवानांनी शांत करणारे शब्द सांगितले. श्रीभगवान म्हणाले— लक्ष्मी, शुभे, तू आपल्या अंशाने धर्मध्वजाच्या घरी जा.
अयोनिसम्भवा भूमौ तस्य कन्या भविष्यसि । तत्रैव दैवदोषेण वृक्षत्वं च लभिष्यसि
तू गर्भातून न जन्मता पृथ्वीवर त्याची कन्या होशील. तिथेच दैवी कारणामुळे तुला झाडाचे रूपही मिळेल.
मदंशस्यासुरस्यैव शङ्खचूडस्य कामिनी । भूत्वा पश्चाच्च मत्पत्नी भविष्यसि न संशयः
मदाने भरलेल्या शंखचूड असुराची तू प्रियतमा होशील; नंतर तू नक्कीच माझी पत्नी होशील.
त्रैलोक्यपावनी नाम्ना तुलसीति च भारते । कलया च सरिद्भावं शीघ्रं गच्छ वरानने
तू भारतात 'त्रैलोक्यपावनी' या नावाने तुळस म्हणून प्रसिद्ध होशील. सुंदर मुखवाली, आपल्या अंशाने लवकरच नदीचे रूप घे.
भारतं भारतीशापान्नाम्ना पद्मावती भव । गङ्गे यास्यसि पश्चात्त्वमंशेन विश्वपावनी
भारतीच्या शापामुळे भारतात तू 'पद्मावती' या नावाने ओळखली जाशील. नंतर तू गंगे कडे जाशील आणि आपल्या अंशाने विश्वपावनी होशील.
भारतं भारतीशापात्पापदाहाय पापिनाम् । भगीरथस्य तपसा तेन नीता सुकल्पिते
भारतीच्या शापामुळे तू भारतात पापींचे पाप नष्ट करण्यासाठी जाशील. भागीरथाच्या तपामुळे तू तिथे नेली जाशील आणि उत्तम प्रकारे स्थिर होशील.
नाम्ना भागीरथी पूता भविष्यसि महीतले । मदंशस्य समुद्रस्य जाया जायेर्ममाज्ञया
तू 'भागीरथी' या नावाने पृथ्वीवर पावन होशील. माझ्या आज्ञेने तू समुद्राच्या अंशाची पत्नी आणि समुद्राची पत्नी होशील.
मत्कलांशस्य भूपस्य शन्तनोश्च सुरेश्वरि । गङ्गाशापेन कलया भारतं गच्छ भारति
देवी, माझ्या अंशाने आणि शांतनू राजाच्या अंशाने, गंगेच्या शापामुळे, आपल्या अंशाने भारतात जा, हे भारती.
कलहस्य फलं भुंक्ष्व सपत्नीभ्यां सहाच्युते । स्वयं च ब्रह्मसदने ब्रह्मणः कामिनी भव
आपल्या सौभाग्यवती सवतांसह आणि अच्युतासह त्या भांडणाचे फळ भोग. नंतर ब्रह्माच्या लोकात तू स्वतः ब्रह्माची प्रियतमा हो.
गङ्गा यातु शिवस्थानमत्र पद्मैव तिष्ठतु । शान्ता च क्रोधरहिता मद्भक्ता सत्त्वरूपिणी
गंगा शिवाच्या स्थानी जाऊ दे, आणि इथे पद्मा राहू दे. तू शांत, क्रोधरहित, माझी भक्त आणि सत्त्वगुणी हो.
महासाध्वी महाभागा सुशीला धर्मचारिणी । यदंशकलया सर्वा धर्मिष्ठाश्च पतिव्रताः
तू अत्यंत सती, फार भाग्यवती, सुस्वभावी आणि धर्माचरण करणारी होशील; आपल्या अंशाने सर्वजणी धर्मनिष्ठ आणि पतीपरायण होतील.
शान्तरूपाः सुशीलाश्च प्रतिविश्वेषु पूजिताः । तिस्रो भार्यास्त्रिशीलाश्च त्रयो भृत्याश्च बान्धवाः
तुम्ही शांतस्वभावाच्या, सुस्वभावी आणि सर्व लोकांत पूज्य व्हाल; तीन पत्नी, तीन सद्गुण, आणि तीन सेवक व नातेवाईक असतील.
ध्रुवं वेदविरुद्धाश्च न ह्येते मङ्गलप्रदाः । स्त्रीपुंवच्च गृहे येषां गृहिणां स्त्रीवशः पुमान्
ज्यांच्या घरातील पुरुष स्त्रियांच्या अधीन असतात, अशा घरांना वेदांच्या विरोधात मानले जाते आणि तिथे कधीच मंगल होत नाही.
निष्फलं च जन्म तेषामशुभं च पदे पदे । मुखे दुष्टा योनिदुष्टा यस्य स्त्री कलहप्रिया
ज्याच्या पत्नीचे वागणे वाईट, वाणी कटू आणि वंश शुद्ध नाही, तसेच भांडणखोर आहे, अशा माणसाचा जन्म व्यर्थ आणि प्रत्येक पावलावर अशुभच ठरतो.
अरण्यं तेन गन्तव्यं महारण्यं गृहाद्वरम् । जलानां च स्थलानां च फलानां प्राप्तिरेव च
अशा माणसाने घर सोडून जंगलात जावे, अगदी मोठ्या जंगलात राहिले तरी ते घरापेक्षा चांगलेच आहे; तिथे पाणी, जमीन आणि फळे सहज मिळतात.
सततं सुलभा तत्र न तेषां गृह एव च । वरमग्नौ स्थितिर्हिंस्रजन्तूनां सन्निधौ सुखम्
जंगलात ही सर्व गोष्टी नेहमी सहज मिळतात, पण त्यांच्या घरात तसे होत नाही; हिंसक प्राण्यांच्या जवळ किंवा अग्नीमध्ये राहणेही अशा संगतीपेक्षा बरे.
ततोऽपि दुःखं पुंसां च दुष्टस्त्रीसन्निधौ ध्रुवम् । व्याधिज्वाला विषज्वाला वरं पुंसां वरानने
दुष्ट स्त्रीच्या संगतीत राहण्याचे दुःख हे अगदी आजार किंवा विषाच्या ज्वाळेपेक्षाही जास्त आहे, हे सुंदर मुखी, पुरुषांसाठी तेच अधिक क्लेशदायक आहे.
दुष्टस्त्रीणां मुखज्वाला मरणादतिरिच्यते । पुंसां च स्त्रीजितां चैव भस्मान्तं शौचमध्रुवम्
दुष्ट स्त्रीच्या तोंडाची आग मृत्यूपेक्षाही भयंकर असते; ज्यांना स्त्रियांनी जिंकले आहे, अशा पुरुषांचे शुद्धत्व फक्त त्यांच्या देहाच्या राखेपर्यंतच टिकते.
यदह्नि कुरुते कर्म न तस्य फलभाग्भवेत् । निन्दितोऽत्र परत्रैव सर्वत्र नरकं व्रजेत्
तो दिवसभर जे काही करतो, त्याला त्याचे फळ मिळत नाही; तो या जन्मात आणि पुढच्या जन्मातही निंदेला पात्र ठरतो आणि सर्वत्र नरकात जातो.
यशःकीर्तिविहीनो यो जीवन्नपि मृतो हि सः । बह्वीनां च सपत्नीनां नैकत्र श्रेयसे स्थितिः
ज्याच्याकडे कीर्ती आणि यश नाही, तो जिवंत असूनही मृतच आहे; अनेक सावत्र पत्नी एकत्र राहण्यात कधीच कल्याण नाही.
एकभार्यः सुखी नैव बहुभार्यः कदाचन । गच्छ गङ्गे शिवस्थानं ब्रह्मस्थानं सरस्वति
एक पत्नी असलेला पुरुष सुखी असतो, अनेक पत्नी असलेला कधीच नाही; गंगे, शिवाच्या स्थानी जा, ब्रह्माच्या स्थानी जा, सरस्वती.
अत्र तिष्ठतु मद्गेहे सुशीला कमलालया । सुसाध्या यस्य पत्नी च सुशीला च पतिव्रता
कमलात वास करणारी, चांगल्या स्वभावाची ती माझ्या घरी राहो; ज्याची पत्नी सहज वश होते, चांगली आणि पतीव्रता असते.
इह स्वर्गे सुखं तस्य धर्मो मोक्षः परत्र च । पतिव्रता यस्य पत्नी स च मुक्तः शुचिः सुखी । जीवन्मृतोऽशुचिर्दुःखी दुःशीलापतिरेव च
ज्याची पत्नी पतीव्रता असते, त्याला या जगात आणि स्वर्गात सुख, धर्म आणि पुढे मुक्ती मिळते; तो शुद्ध आणि आनंदी असतो. पण ज्याची पत्नी वाईट वागणुकीची असते, तो जिवंत असूनही मृत, अशुद्ध आणि दुःखी असतो.
गङ्गादीनां शापोद्धारवर्णनम् श्रीनारायण उवाच इत्युक्त्वा जगतां नाथो विरराम च नारद । अतीव रुरुदुर्देव्यः समालिङ्ग्य परस्परम्
गंगा आणि इतरांचे शाप दूर करण्याचे वर्णन. श्रीनारायण म्हणाले: असे सांगून सर्व जगाचा स्वामी शांत झाला, नारद. त्या देवी एकमेकींना मिठी मारून फार रडल्या.
ताश्च सर्वाः समालोक्य क्रमेणोचुस्तदेश्वरम् । कम्पिताः साश्रुनेत्राश्च शोकेन च भयेन च
त्या सर्व देवींना पाहून, त्या एकामागून एक त्या स्थळीच्या स्वामीला बोलल्या; त्यांचे डोळे अश्रूंनी भरलेले, दुःख आणि भीतीने थरथरत होते.
सरस्वत्युवाच विशापं देहि हे नाथ दुष्टमाजन्मशोचनम् । सत्स्वामिना परित्यक्ताः कुतो जीवन्ति ताः स्त्रियः
सरस्वती म्हणाली: हे नाथ, या दुष्ट आणि जन्मभराच्या दुःखाचा शाप दूर करा; चांगल्या पतीने टाकलेल्या स्त्रिया कशा जगू शकतात?
देहत्यागं करिष्यामि योगेन भारते ध्रुवम् । अत्युन्नतो हि नियतं पातुमर्हति निश्चितम्
मी भारतात योगाने देहत्याग करीनच; जो खूप गर्विष्ठ असतो, तो नक्कीच पडतो, हे निश्चित आहे.
गङ्गोवाच अहं केनापराधेन त्वया त्यक्ता जगत्पते । देहत्यागं करिष्यामि निर्दोषाया वधं लभ
गंगा म्हणाली: मी कोणत्या अपराधामुळे तुझ्याकडून टाकली गेले, हे जगाच्या नाथा? मी देहत्याग करीन; निर्दोष असलेल्या स्त्रीचा वध तुला मिळो.
निर्दोषकामिनीत्यागं करोति यो नरो भुवि । स याति नरकं घोरं किन्तु सर्वेश्वरोऽपि वा
जो पुरुष पृथ्वीवर निर्दोष आणि पतीव्रता पत्नीला टाकतो, तो भयंकर नरकात जातो, अगदी सर्वांचा स्वामी असला तरीही.
पद्मोवाच नाथ सत्त्वस्वरूपस्त्वं कोपः कथमहो तव । प्रसादं कुरु भार्ये द्वे सदीशस्य क्षमा वरा
पद्मा म्हणाली: नाथा, तू तर सत्त्वाचा मूर्तिमंत आहेस, तुला राग कसा येईल? आपल्या दोन्ही पत्नीवर कृपा कर; सर्वांना समान मानणाऱ्याने क्षमा करणे हेच श्रेष्ठ आहे.