शातातपश्च संवर्तो वसिष्ठश्च पराशरः । यद्धृत्वा पठनाद् ग्रन्थं याज्ञवल्क्यश्चकार सः
शातातप, संवर्त, वसिष्ठ आणि पराशर यांनी हे धारण करून पठण केले आणि याज्ञवल्क्य यांनी आपला ग्रंथ तयार केला.
ऋष्यशृङ्गो भरद्वाजश्चास्तिको देवलस्तथा । जैगीषव्यो ययातिश्च धृत्वा सर्वत्र पूजिताः
ऋष्यशृंग, भारद्वाज, आस्तिक, देवल, जैगीषव्य आणि ययाति यांनी हे धारण करून सर्वत्र पूजले गेले.
कवचस्यास्य विप्रेन्द्र ऋषिरेव प्रजापतिः । स्वयं छन्दश्च बृहती देवता शारदाम्बिका
हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, या कवचाचा ऋषी म्हणजे प्रजापती स्वतः आहे, त्याचे छंद बृहती आहे आणि देवता शारदांबिका आहे.
सर्वतत्त्वपरिज्ञानसर्वार्थसाधनेषु च । कवितासु च सर्वासु विनियोगः प्रकीर्तितः
सर्व तत्त्वांचे संपूर्ण ज्ञान, सर्व उद्दिष्टांची सिद्धी आणि सर्व काव्यप्रकारांत याचा विनियोग सांगितला आहे.
श्रीं ह्रीं सरस्वत्यै स्वाहा शिरो मे पातु सर्वतः । श्रीं वाग्देवतायै स्वाहा भालं मे सर्वदावतु
श्रीं ह्रीं सरस्वत्यै स्वाहा या मंत्राने माझे डोके सर्व बाजूंनी नेहमी सुरक्षित राहो; श्रीं वाग्देवतायै स्वाहा या मंत्राने माझे कपाळ नेहमी राखले जावो.
ॐ ह्रीं सरस्वत्यै स्वाहेति श्रोत्रे पातु निरन्तरम् । ओं श्रीं ह्रीं भगवत्यै सरस्वत्यै स्वाहा नेत्रयुग्मं सदावतु
ॐ ह्रीं सरस्वत्यै स्वाहा या मंत्राने माझे कान नेहमी अखंडपणे सुरक्षित राहो; ॐ श्रीं ह्रीं भगवत्यै सरस्वत्यै स्वाहा या मंत्राने माझी दोन्ही डोळे नेहमी राखले जावोत.
ऐं ह्रीं वाग्वादिन्यै स्वाहा नासां मे सर्वदावतु । ह्रीं विद्याधिष्ठातृदेव्यै स्वाहा चोष्ठं सदावतु
ऐं ह्रीं वाग्वादिन्यै स्वाहा या मंत्राने माझे नाक नेहमी सुरक्षित राहो; ह्रीं विद्याधिष्ठातृदेव्यै स्वाहा या मंत्राने माझे ओठ नेहमी राखले जावोत.
ॐ श्रीं ह्रीं ब्राह्म्यै स्वाहेति दन्तपंक्तिं सदावतु । ऐमित्येकाक्षरो मन्त्रो मम कण्ठं सदावतु
ॐ श्रीं ह्रीं ब्राह्म्यै स्वाहा या मंत्राने माझ्या दातांची रांग नेहमी सुरक्षित राहो; ऐं या एकाक्षरी मंत्राने माझा घसा नेहमी राखला जावो.
ॐ श्रीं ह्रीं पातु मे ग्रीवां स्कन्धौ मे श्रीं सदावतु । ॐ ह्रीं विद्याधिष्ठातृदेव्यै स्वाहा वक्षः सदावतु
ॐ श्रीं ह्रीं या मंत्राने माझी मान नेहमी सुरक्षित राहो आणि श्रीं या मंत्राने माझे खांदे नेहमी राखले जावोत; ॐ ह्रीं विद्याधिष्ठातृदेव्यै स्वाहा या मंत्राने माझे छाती नेहमी राखली जावो.
ॐ ह्रीं विद्याधिस्वरूपायै स्वाहा मे पातु नाभिकाम् । ॐ ह्रीं क्लीं वाण्यै स्वाहेति मम हस्तौ सदावतु
ॐ ह्रीं विद्याधिस्वरूपायै स्वाहा या मंत्राने माझे नाभी नेहमी सुरक्षित राहो; ॐ ह्रीं क्लीं वाण्यै स्वाहा या मंत्राने माझे हात नेहमी राखले जावोत.
ॐ सर्ववर्णात्मिकायै स्वाहा पादयुग्मं सदावतु । ॐ वागधिष्ठातृदेव्यै स्वाहा सर्वं सदावतु
ॐ सर्ववर्णात्मिकायै स्वाहा या मंत्राने माझी दोन्ही पाय नेहमी सुरक्षित राहोत; ॐ वागधिष्ठातृदेव्यै स्वाहा या मंत्राने माझे सर्व अंग नेहमी राखले जावो.
ॐ सर्वकण्ठवासिन्यै स्वाहा प्राच्यां सदावतु । ॐ सर्वजिह्वाग्रवासिन्यै स्वाहाग्निदिशि रक्षतु
ॐ सर्वकंठवासिन्यै स्वाहा या मंत्राने पूर्व दिशेला नेहमी माझे रक्षण होवो; ॐ सर्वजिह्वाग्रवासिन्यै स्वाहा या मंत्राने अग्निकोणात (दक्षिण-पूर्व) माझे रक्षण होवो.
ॐ ऐं ह्रीं क्लीं सरस्वत्यै बुधजनन्यै स्वाहा । सततं मन्त्रराजोऽयं दक्षिणे मां सदावतु
ॐ ऐं ह्रीं क्लीं सरस्वत्यै बुधजनन्यै स्वाहा हा मंत्रराज दक्षिण दिशेला नेहमी माझे रक्षण करो.
ऐं ह्रीं श्रीं त्र्यक्षरो मन्त्रो नैर्ऋत्यां सर्वदावतु । ॐ ऐं जिह्वाग्रवासिन्यै स्वाहा मां वारुणेऽवतु
ऐं ह्रीं श्रीं या त्र्याक्षरी मंत्राने नैऋत्य दिशेला नेहमी माझे रक्षण होवो; ॐ ऐं जिह्वाग्रवासिन्यै स्वाहा या मंत्राने पश्चिमेला माझे रक्षण होवो.
ॐ सर्वाम्बिकायै स्वाहा वायव्ये मां सदावतु । ॐ ऐं श्रीं क्लीं गद्यवासिन्यै स्वाहा मामुत्तरेऽवतु
ॐ सर्वांबिकायै स्वाहा या मंत्राने वायव्य दिशेला नेहमी माझे रक्षण होवो; ॐ ऐं श्रीं क्लीं गद्यवासिन्यै स्वाहा या मंत्राने उत्तरेला माझे रक्षण होवो.
ॐ ऐं सर्वशास्त्रवासिन्यै स्वाहैशान्यां सदावतु । ॐ ह्रीं सर्वपूजितायै स्वाहा चोर्ध्वं सदावतु
ॐ ऐं सर्वशास्त्रवासिन्यै स्वाहा या मंत्राने ईशान्य दिशेला नेहमी माझे रक्षण होवो; ॐ ह्रीं सर्वपूजितायै स्वाहा या मंत्राने वरच्या बाजूने माझे रक्षण होवो.
ॐ ह्रीं पुस्तकवासिन्यै स्वाहाधो मां सदावतु । ॐ ग्रन्थबीजस्वरूपायै स्वाहा मां सर्वतोऽवतु
ॐ ह्रीं पुस्तकवासिन्यै स्वाहा या मंत्राने खाली माझे रक्षण होवो; ॐ ग्रंथबीजस्वरूपायै स्वाहा या मंत्राने सर्व बाजूंनी माझे रक्षण होवो.
इति ते कथितं विप्र ब्रह्ममन्त्रौघविग्रहम् । इदं विश्वजयं नाम कवचं ब्रह्मरूपकम्
हे ब्राह्मण, मी तुला ब्रह्ममंत्रांचा समूह ज्याचे मूर्तिमंत रूप आहे ते सांगितले; हे 'विश्वविजय' नावाचे कवच ब्रह्मरूप आहे.
पुरा श्रुतं धर्मवक्त्रात्पर्वते गन्धमादने । तव स्नेहान्मयाख्यातं प्रवक्तव्यं न कस्यचित्
पूर्वी गंधमादन पर्वतावर धर्माच्या मुखातून हे ऐकले होते; तुझ्यावर प्रेम असल्यामुळे मी तुला सांगितले, हे इतर कुणालाही सांगू नये.
गुरुमभ्यर्च्य विधिवद्वस्त्रालङ्कारचन्दनैः । प्रणम्य दण्डवद्भूमौ कवचं धारयेत्सुधीः
गुरूचे विधिपूर्वक वस्त्र, दागिने आणि चंदनाने पूजन करून, भूमीवर दंडवत नमस्कार केल्यावर, बुद्धिमान माणसाने हे कवच धारण करावे.
पञ्चलक्षजपेनैव सिद्धं तु कवचं भवेत् । यदि स्यात्सिद्धकवचो बृहस्पतिसमो भवेत्
पाच लाख वेळा जप केल्यावर हे कवच सिद्ध होते; जेव्हा कुणाचे कवच सिद्ध होते, तेव्हा तो बृहस्पतीसमान होतो.
महावाग्मी कवीन्द्रश्च त्रैलोक्यविजयी भवेत् । शक्नोति सर्वं जेतुं च कवचस्य प्रसादतः
तो महान वक्ता, कवींमध्ये श्रेष्ठ आणि त्रैलोक्याचा विजेता होतो; या कवचाच्या कृपेने तो सर्व काही जिंकू शकतो.
इदं च कण्वशाखोक्तं कवचं कथितं मुने । स्तोत्रं पूजाविधानं च ध्यानं च वन्दनं शृणु
कण्व शाखेत सांगितलेलं हे कवच मी तुला समजावून सांगितलं आहे, हे मुनी. आता स्तोत्र, पूजा करण्याची पद्धत, ध्यान आणि वंदन यांचं ऐक.
याज्ञवल्क्यकृतं सरस्वतीस्तोत्रवर्णनम् श्रीनारायण उवाच वाग्देवतायाः स्तवनं श्रूयतां सर्वकामदम् । महामुनिर्याज्ञवल्क्यो येन तुष्टाव तां पुरा
याज्ञवल्क्यांनी रचलेलं सरस्वतीचं स्तोत्र मी सांगतो. श्रीनारायण म्हणाले — सर्व इच्छा पूर्ण करणाऱ्या वाग्देवीचं हे स्तवन ऐक, ज्याने त्या महर्षी याज्ञवल्क्यांनी पूर्वी तिची स्तुती केली.
गुरुशापाज्ज स मुनिर्हतविद्यो बभूव ह । तदा जगाम दुःखार्तो रविस्थानं सुपुण्यदम्
गुरूच्या शापामुळे त्या ऋषींचं ज्ञान नष्ट झालं; दुःखाने व्याकुळ होऊन ते अत्यंत पुण्यवान अशा सूर्याच्या स्थळी गेले.
सम्प्राप्य तपसा सूर्यं लोलार्के दृष्टिगोचरे । तुष्टाव सूर्यं शोकेन रुरोद च मुहुर्मुहुः
तप करून त्यांनी सूर्याचं दर्शन मिळवलं आणि त्या तेजस्वी सूर्याला डोळ्यांसमोर पाहून, त्यांनी शोकाने सूर्याची स्तुती केली आणि पुन्हा पुन्हा रडले.
सूर्यस्तं पाठयामास वेदं वेदाङ्गमीश्वरः । उवाच स्तौहि वाग्देवीं भक्त्या च स्मृतिहेतवे
सूर्यदेव, वेद आणि वेदांगांचे स्वामी, त्यांनी त्या ऋषीला वेद शिकवले आणि म्हणाले — 'स्मरणशक्तीसाठी भक्तीने वाग्देवीची स्तुती कर.'
तमित्युक्त्वा दीननाथोऽप्यन्तर्धानं चकार सः । मुनिः स्नात्वा च तुष्टाव भक्तिनम्रात्मकन्धरः
असं सांगून त्या दयाळू प्रभूंनी अदृश्य झाले. मग त्या ऋषीने स्नान करून, भक्तीभावाने आणि नम्रतेने वाकून तिची स्तुती केली.
याज्ञवल्क्य उवाच कृपां कुरु जगन्मातर्मामेवं हततेजसम् । गुरुशापात्स्मृतिभ्रष्टं विद्याहीनं च दुःखितम्
याज्ञवल्क्य म्हणाले — 'हे जगन्माते, माझ्यावर कृपा कर. गुरूच्या शापामुळे माझं तेज हरपलं आहे, स्मरणशक्ती आणि विद्या गेली आहे, आणि मी दुःखी झालो आहे.'
ज्ञानं देहि स्मृतिं विद्यां शक्तिं शिष्यप्रबोधिनीम् । ग्रन्थकर्तृत्वशक्तिं च सुशिष्यं सुप्रतिष्ठितम्
माझ्या स्मरणशक्तीला, ज्ञानाला, विद्या मिळवण्याची शक्ती आणि शिष्यांना जागृत करण्याची क्षमता दे. ग्रंथ लिहिण्याची शक्ती आणि उत्तम, स्थिर शिष्यही दे.