यद्यद्ददाति नैवेद्यं तस्मै देवाय यो जनः । स च खादति तत्सर्वं लक्ष्मीनाथो विराट् तथा
कोणतीही व्यक्ती लक्ष्मीपती, विराट परमात्म्याला जे काही नैवेद्य अर्पण करते, ते सर्व तोच स्वीकारतो.
तं च मन्त्रवरं दत्त्वा तमुवाच पुनर्विभुः । वरमन्यं किमिष्टं ते तन्मे ब्रूहि ददामि च
तो उत्तम मंत्र दिल्यावर प्रभूंनी पुन्हा विचारले, 'आणखी कोणता वर तुला हवा आहे? मला सांग, मी तो देईन.'
कृष्णस्य वचनं श्रुत्वा तमुवाच विराड् विभुः । कृष्णं तं बालकस्तावद्वचनं समयोचितम्
कृष्णाचे बोल ऐकून विराटाने त्याला उत्तर दिले; तेव्हा त्या मुलाने प्रसंगानुसार योग्य शब्द बोलले.
बालक उवाच वरो मे त्वत्पदाम्भोजे भक्तिर्भवतु निश्चला। सततं यावदायुर्मे क्षणं वा सुचिरं च वा
मुलगा म्हणाला: 'माझ्या आयुष्यभर, क्षणभर असो वा दीर्घकाळ, तुझ्या चरणकमळांवर माझी भक्ती अढळ राहो.'
त्वद्भक्तियुक्तलोकेऽस्मिञ्जीवन्मुक्तश्च सन्ततम्। त्वद्भक्तिहीनो मूर्खश्च जीवन्नपि मृतो हि सः
या जगात तुझ्या भक्तीने युक्त असलेला नेहमीच मुक्त असतो; पण तुझ्या भक्तीपासून वंचित असलेला, जरी जिवंत असला तरी तो खरोखरच मृत आणि अज्ञानी असतो.
किं तज्जपेन तपसा यज्ञेन पूजनेन च। व्रतेन चोपवासेन पुण्येन तीर्थसेवया
मग जप, तप, यज्ञ, पूजा, व्रत, उपवास, पुण्य किंवा तीर्थयात्रा यांचा काय उपयोग—
कृष्णभक्तिविहीनस्य मूर्खस्य जीवनं वृथा । येनात्मना जीवितश्च तमेव न हि मन्यते
—जो कृष्णभक्तीपासून वंचित आहे, त्या मूर्खाचा जन्म व्यर्थ आहे; कारण ज्याच्यामुळे तो जगतो, त्या आत्म्यालाच तो ओळखत नाही.
यावदात्मा शरीरेऽस्ति तावत्स शक्तिसंयुतः । पश्चाद्यान्ति गते तस्मिन्स्वतन्त्राः सर्वशक्तयः
जोपर्यंत आत्मा शरीरात आहे, तोपर्यंत सर्व शक्ती त्याच्याजवळ असतात; पण आत्मा निघून गेल्यावर त्या सर्व शक्ती स्वतंत्र होतात.
स च त्वं च महाभाग सर्वात्मा प्रकृतेः परः । स्वेच्छामयश्च सर्वाद्यो ब्रह्मज्योतिः सनातनः
आणि हे महाभागा, तू सर्वांचा आत्मा आहेस, प्रकृतीच्या पलीकडे आहेस, स्वतःच्या इच्छेने सर्वकाही करणारा, सर्वांचा आद्य आणि सनातन ब्रह्मतेज आहेस.
इत्युक्त्वा बालकस्तत्र विरराम च नारद । उवाच कृष्णः प्रत्युक्तिं मधुरां श्रुतिसुन्दरीम्
असे म्हणून तो मुलगा तिथे शांत झाला, नारद; तेव्हा कृष्णाने मधुर आणि श्रवणास सुंदर उत्तर दिले.
"श्रीकृष्ण उवाच सुचिरं सुस्थिरं तिष्ठ यथाहं त्वं तथा भव । ब्रह्मणोऽसंख्यपाते च पातस्ते न भविष्यति
श्रीकृष्ण म्हणाले: 'दीर्घकाळ स्थिर राहा, जसा मी आहे तसा तूही हो. अगणित ब्रह्म्यांच्या काळानंतरही तुझे पतन होणार नाही.'
अंशेन प्रतिब्रह्माण्डे त्वं च क्षुद्रविराड् भव । त्वन्नाभिपद्माद् ब्रह्मा च विश्वस्रष्टा भविष्यति
'प्रत्येक ब्रह्मांडात, तुझ्या अंशाने तू लहान विराट होशील; तुझ्या नाभिकमळातून ब्रह्मा, विश्वाचा सृष्टीकर्ता उत्पन्न होईल.'
ललाटे ब्रह्मणश्चैव रुद्राश्चैकादशैव ते । शिवांशेन भविष्यन्ति सृष्टिसंहरणाय वै
'ब्रह्म्याच्या कपाळावर, शिवाच्या अंशाने, तुझ्यापासून अकरा रुद्र निर्माण होतील, सृष्टी आणि संहारासाठी.'
कालाग्निरुद्रस्तेष्वेको विश्वसंहारकारकः। पाता विष्णुश्च विषयी रुद्रांशेन(क्षुद्रांशेन) भविष्यति
'त्यांच्यातील एक काळाग्निरुद्र विश्वाचा संहार करणारा असेल; विष्णू रक्षण करणारा आणि रुद्राच्या अंशाने भोग करणारा होईल.'
मद्भक्तियुक्तः सततं भविष्यसि वरेण मे । ध्यानेन कमनीयं मां नित्यं द्रक्ष्यसि निश्चितम्
माझ्या वरामुळे, तू नेहमीच माझ्या भक्तीने भरलेला राहशील; ध्यानाने, तू मला — सुंदर देवीला — नेहमीच नक्कीच पाहशील.
मातरं कमनीयां च मम वक्षःस्थलस्थिताम्। यामि लोकं तिष्ठ वत्सेत्युक्त्वा सोऽन्तरधीयत
माझ्या छातीवर वसणाऱ्या सुंदर मातेला तू पाहशील; 'जा, जगात राहा' असे सांगून तो अदृश्य झाला.
गत्वा स्वलोकं ब्रह्माणं शङ्करं समुवाच ह। स्रष्टारं स्रष्टुमीशं च संहर्तुं चैव तत्क्षणम्
आपल्या लोकात गेल्यावर, त्याने ब्रह्मा आणि शंकर या सृष्टीकर्त्या आणि संहारकर्त्यांना त्या क्षणी भेटून बोलले.
"श्रीभगवानुवाच सृष्टिं स्रष्टुं गच्छ वत्स नाभिपद्मोद्भवो भव । महाविराड् लोमकूपे क्षुद्रस्य च विधे शृणु
श्रीभगवान म्हणाले: 'जा बाळा, नाभीतील कमळातून जन्म घे; महाविराट, केसाच्या रोमातून निर्माण होणाऱ्या लहान विराटाबद्दलही ऐक.'
गच्छ वत्स महादेव ब्रह्मभालोद्भवो भव। अंशेन च महाभाग स्वयं च सुचिरं तप
जा बाळा, महादेव, ब्रह्माच्या तेजातून जन्म घे; भाग्यवान, स्वतःही आणि आपल्या अंशानेही दीर्घ तप कर.'
इत्युक्त्वा जगतां नाथो विरराम विधेः सुत। जगाम ब्रह्मा तं नत्वा शिवश्च शिवदायकः
असे सांगून, जगाचा नाथ शांत झाला; ब्रह्मा त्याला वाकून निघून गेला आणि शिवही, कल्याणकारी, तेथेच निघून गेला.
महाविराड् लोमकूपे ब्रह्माण्डगोलके जले । बभूव च विराट् क्षुद्रो विराडंशेन साम्प्रतम्
महाविराटाच्या केसाच्या रोमात, जलाने भरलेल्या ब्रह्मांडाच्या गोलामध्ये, मोठ्या विराटाच्या अंशाने लहान विराट प्रकट झाला.
श्यामो युवा पीतवासाः शयानो जलतल्पके । ईषद्धास्यः प्रसन्नास्यो विश्वव्यापी जनार्दनः
तो काळा, तरुण, पिवळ्या वस्त्रात, जलावर शयन करणारा, मंद हास्याने आणि प्रसन्न मुखाने, सर्वत्र व्यापणारा जनार्दन तेथे होता.
तन्नाभिकमले ब्रह्मा बभूव कमलोद्भवः । सम्भूय पद्मदण्डे च बभ्राम युगलक्षकम्
त्याच्या नाभीतील कमळावर कमलातून जन्मलेला ब्रह्मा प्रकट झाला; कमळाच्या दांड्यावर जन्म घेऊन तो तिथे दीर्घकाळ भटकत राहिला.
नान्तं जगाम दण्डस्य पद्मनालस्य पद्मजः । नाभिजस्य च पद्मस्य चिन्तामाप पिता तव
नाभीतील कमळाच्या दांड्याचा शेवट कमलजास सापडला नाही; तुझ्या वडिलांना त्या कमळाच्या उत्पत्तीबद्दल चिंता वाटू लागली.
स्वस्थानं पुनरागम्य दध्यौ कृष्णपदाम्बुजम् । ततो ददर्श क्षुद्रं तं ध्यानेन दिव्यचक्षुषा
पुन्हा आपल्या जागी परत येऊन, त्याने कृष्णाच्या चरणकमळांचे ध्यान केले; मग ध्यानाने, दिव्य दृष्टीने त्याने त्या लहान विराटाला पाहिले.
शयानं जलतल्पे च ब्रह्माण्डगोलकाप्लुते । यल्लोमकूपे ब्रह्माण्डं तं च तत्परमीश्वरम्
त्याने पाण्यावर शयन करणारा, ब्रह्मांडात व्यापलेला, आणि त्या केसाच्या रोमात असलेले ब्रह्मांड व त्या परमेश्वराला पाहिले.
श्रीकृष्णं चापि गोलोकं गोपगोपीसमन्वितम् । तं संस्तूय वरं प्राप ततः सृष्टिं चकार सः
त्याने श्रीकृष्णाला गोलोकात, गवळ्यांसह आणि गोपिकांसह पाहिले; त्याचे स्तवन करून, वर मिळवून, मग त्याने सृष्टी केली.
बभूवुर्ब्रह्मणः पुत्रा मानसाः सनकादयः । ततो रुद्रकलाश्चापि शिवस्यैकादश स्मृताः
ब्रह्माच्या मनातून सनकादी पुत्र जन्मले; त्यानंतर शिवाच्या अंशातून एकादश रुद्र निर्माण झाले असे सांगितले जाते.
बभूव पाता विष्णुश्च क्षुद्रस्य वामपार्श्वतः। चतुर्भुजश्च भगवान् श्वेतद्वीपे स चावसत्
त्या लहान विराटाच्या डाव्या बाजूने विष्णू, पालनकर्ता प्रकट झाला; चार हात असलेला तो भगवान श्वेतद्वीपात वास करू लागला.
क्षुद्रस्य नाभिपद्मे च ब्रह्मा विश्वं ससर्ज ह। स्वर्गं मर्त्यं च पातालं त्रिलोकीं सचराचराम्
त्या लहान विराटाच्या नाभीतील कमळात ब्रह्माने विश्वाची निर्मिती केली — स्वर्ग, पृथ्वी आणि पाताळ, म्हणजेच तीनही लोकांसह सर्व चराचर.