चन्द्रबिम्बविनिन्द्यैकनितम्बयुगलां पराम् । सुचारुकदलीस्तम्भनिन्दितश्रोणिसुन्दरीम्
तिच्या नितंबांचं सौंदर्य चंद्राच्या पूर्णाकृतीलाही लाजवणारं होतं, आणि तिच्या सुंदर मांड्या केळ्याच्या कोवळ्या देठालाही मागे टाकणाऱ्या होत्या.
श्रीयुक्तश्रीफलाकारस्तनयुग्ममनोरमाम् । पुष्पजुष्टां सुवलितां मध्यक्षीणां मनोहराम्
तिची दोन स्तन शुभ फळांसारखी, श्रीयुक्त आणि मनाला आनंद देणारी होती; ती फुलांनी सजलेली, कंबर बारीक आणि अत्यंत आकर्षक होती.
अतीव सुन्दरीं शान्तां सस्मितां वक्रलोचनाम् । वह्निशुद्धांशुकाधारां रत्नभूषणभूषिताम्
ती अतिशय सुंदर, शांत, मंदस्मित असलेली आणि वक्र डोळ्यांची होती; अग्नीइतकी शुद्ध वस्त्र घातलेली आणि रत्नांच्या दागिन्यांनी सजलेली होती.
शश्वच्चक्षुश्चकोराभ्यां पिबन्तीं सततं मुदा । कृष्णस्य मुखचन्द्रं च चन्द्रकोटिविनिन्दितम्
चंद्रासारख्या आणि चकोरासारख्या डोळ्यांनी ती नेहमी आनंदाने कृष्णाच्या मुखचंद्राकडे पाहत होती, ज्याचं तेज कोट्यवधी चंद्रांनाही लाजवणारं होतं.
कस्तूरीबिन्दुना सार्धमधश्चन्दनबिन्दुना । समं सिन्दूरबिन्दुं च भालमध्ये च बिभ्रतीम्
तिच्या कपाळाच्या मध्यभागी तिने कुंकवाचा टिळा लावला होता, त्यासोबत कस्तुरीचा ठिपका आणि खाली चंदनाचा ठिपका होता.
वक्रिमं कबरीभारं मालतीमाल्यभूषितम् । रत्नेन्द्रसारहारं च दधतीं कान्तकामुकीम्
तिचे कुरळे, दाट केस मोगऱ्याच्या हारांनी सजलेले होते; तिने उत्तम रत्नांचा हार घातला होता, ज्याने ती आपल्या प्रियाला मोहून टाकणारी झाली होती.
कोटिचन्द्रप्रभामृष्टपुष्टशोभासमन्विताम् । गमनेन राजहंसगजगर्वविनाशिनीम्
तिच्या देहाचं तेज कोट्यवधी चंद्रांच्या प्रकाशाने उजळून निघालं होतं; तिच्या चालण्याने राजहंस आणि हत्तींचा गर्व मोडला जात होता.
दृष्ट्वा तां तु तया सार्धं रासेशो रासमण्डले । रासोल्लासे सुरसिको रासक्रीडाञ्चकार ह
तिला पाहून, रासाचा स्वामी तिच्यासोबत रासमंडळात गेला आणि रासाचा आनंद घेत रासक्रीडा करू लागला.
नानाप्रकारशृङ्गारं शृङ्गारो मूर्तिमानिव । चकार सुखसम्भोगं यावद्वै ब्रह्मणो दिनम्
त्याने अनेक प्रकारचे शृंगार केले, जणू प्रेमच मूर्तिमंत झालं होतं, आणि ब्रह्मदेवाच्या एका दिवसाएवढा काळ तो सुखाचा अनुभव घेत राहिला.
ततः स च परिश्रान्तस्तस्या योनौ जगत्पिता । चकार वीर्याधानं च नित्यानन्दे शुभक्षणे
नंतर, थकून, जगाचा पिता तिच्या गर्भात आपल्या वीर्याचा संचय करतो, त्या नित्य आनंदाच्या आणि शुभक्षणात.
गात्रतो योषितस्तस्याः सुरतान्ते च सुव्रत । निःससार श्रमजलं श्रान्तायास्तेजसा हरेः
त्या स्त्रीच्या देहातून, त्यांच्या संगानंतर, हे उत्तम व्रती, हरिच्या तेजामुळे थकलेल्या तिच्या शरीरातून घाम बाहेर पडला.
महाक्रमणक्लिष्टाया निःश्वासश्च बभूव ह । तदा वव्रे श्रमजलं तत्सर्वं विश्वगोलकम्
मोठ्या श्रमाने थकलेल्या तिच्या श्वासाने, त्या वेळी तिच्या घामाचे सर्व थेंब विश्वाच्या अंड्यात रूपांतर झाले.
स च निःश्वासवायुश्च सर्वाधारो बभूव ह । निःश्वासवायुः सर्वेषां जीविनां च भवेषु च
तो श्वासाचा वारा सर्वांचा आधार बनला; तोच श्वास सर्व जीवांच्या आणि सर्व जन्मांच्या जीवनाचा आधार आहे.
बभूव मूर्तिमद्वायोर्वामाङ्गात्प्राणवल्लभा । तत्पत्नी सा च तत्पुत्राः प्राणाः पञ्च च जीविनाम्
तिच्या डाव्या भागातून वायू मूर्तिरूपाने प्रकट झाला; ती त्याची पत्नी झाली आणि त्यांच्या पाच पुत्रांपासून सर्व जीवांचे प्राण निर्माण झाले.
प्राणोऽपानः समानश्चोदानव्यानौ च वायवः । बभूवुरेव तत्पुत्रा अधः प्राणाश्च पञ्च च
प्राण, अपान, समान, उदान आणि व्यान हे पाच वायू त्याचे पुत्र झाले. त्यामुळे खाली जाणारे पाच प्राणही निर्माण झाले.
घर्मतोयाधिदेवश्च बभूव वरुणो महान् । तद्वामाङ्गाच्च तत्पत्नी वरुणानी बभूव सा
घाम आणि पाण्यातून मोठे वरुण देव प्रकटले; त्याच्या डाव्या बाजूपासून त्याची पत्नी वरुणानी जन्मली.
अथ सा कृष्णचिच्छक्तिः कृष्णगर्भं दधार ह । शतमन्वन्तरं यावज्ज्वलन्ती ब्रह्मतेजसा
मग ती कृष्णवर्णी चेतनशक्ती, ब्रह्मतेजाने उजळणारे कृष्णगर्भ धारण करून, शंभर मन्वंतरपर्यंत तेजस्वी राहिली.
कृष्णप्राणाधिदेवी सा कृष्णप्राणाधिकप्रिया । कृष्णस्य सङ्गिनी शश्वत्कृष्णवक्षःस्थलस्थिता
ती कृष्णाच्या प्राणांची अधिष्ठात्री देवी, त्याच्या प्राणाहूनही प्रिय, नेहमी कृष्णाच्या छातीवर वसणारी त्याची सखी आहे.
शतमन्वन्तरान्ते च कालेऽतीते तु सुन्दरी । सुषाव डिम्भं स्वर्णाभं विश्वाधारालयं परम्
शंभर मन्वंतरांच्या शेवटी, सुंदर देवीने, काळ संपल्यावर, सुवर्णासारखा तेजस्वी, विश्वाचा आधार असलेला परम मुलगा जन्माला घातला.
दृष्ट्वा डिम्भं च सा देवी हृदयेन व्यदूयत । उत्ससर्ज च कोपेन ब्रह्माण्डगोलके जले
तो मुलगा पाहून देवीच्या हृदयाला वेदना झाली; रागाने तिने तो मुलगा ब्रह्मांडाच्या पाण्यात फेकून दिला.
दृष्ट्वा कृष्णश्च तत्त्यागं हाहाकारं चकार ह । शशाप देवीं देवेशस्तत्क्षणं च यथोचितम्
कृष्णाने तो त्याग पाहून हंबरडा फोडला; देवांचा स्वामी कृष्णाने त्या क्षणी योग्य त्या प्रकारे देवीला शाप दिला.
यतोऽपत्यं त्वया त्यक्तं कोपशीले च निष्ठुरे । भव त्वमनपत्यापि चाद्यप्रभृति निश्चितम्
तू रागी आणि कठोर स्वभावाची असून आपले अपत्य टाकलेस, म्हणून आजपासून तू नक्कीच अपत्यरहित राहशील.
या यास्त्वदंशरूपाश्च भविष्यन्ति सुरस्त्रियः । अनपत्याश्च ताः सर्वास्त्वत्समा नित्ययौवनाः
तुझ्या अंशरूपात ज्या ज्या देवस्त्रिया जन्मतील, त्या सर्व तुझ्यासारख्या अपत्यरहित आणि नेहमी तरुण राहतील.
एतस्मिन्नन्तरे देवी जिह्वाग्रात्सहसा ततः । आविर्बभूव कन्यैका शुक्लवर्णा मनोहरा
इतक्यात देवीच्या जिभेच्या टोकावरून अचानक एक सुंदर, शुभ्रवर्णी कन्या प्रकट झाली.
श्वेतवस्त्रपरीधाना वीणापुस्तकधारिणी । रत्नभूषणभूषाढ्या सर्वशास्त्राधिदेवता
ती पांढऱ्या वस्त्रात, वीणा आणि पुस्तक हातात घेऊन, रत्नांच्या दागिन्यांनी सजलेली, सर्व विद्यांची अधिष्ठात्री देवी होती.
अथ कालान्तरे सा च द्विधारूपो बभूव ह । वामार्धाङ्गाच्च कमला दक्षिणार्धाच्च राधिका
काळानुसार तिने दोन रूपे घेतली; डाव्या भागातून कमळा आणि उजव्या भागातून राधिकेचा जन्म झाला.
एतस्मिन्नन्तरे कृष्णो द्विधारूपो बभूव सः । दक्षिणार्धश्च द्विभुजो वामार्धश्च चतुर्भुजः
त्याच वेळी कृष्णानेही दोन रूपे घेतली; उजव्या भागात दोन हात आणि डाव्या भागात चार हात असलेले रूप प्रकटले.
उवाच वाणीं कृष्णस्तां त्वमस्य कामिनी भव । अत्रैव मानिनी राधा तव भद्रं भविष्यति
कृष्णाने वाणीला सांगितले, 'तू त्याची प्रियतमा हो; येथे, अभिमानी राधे, तुझे कल्याण होईल.'
एवं लक्ष्मीं च प्रददौ तुष्टो नारायणाय च । स जगाम च वैकुण्ठं ताभ्यां सार्धं जगत्पतिः
मग संतुष्ट होऊन त्याने लक्ष्मीला नारायणाला दिले आणि जगाचा स्वामी त्या दोघींना घेऊन वैकुंठात गेला.
अनपत्ये च ते द्वे च जाते राधांशसम्भवे । भूता नारायणाङ्गाच्च पार्षदाश्च चतुर्भुजाः
त्या दोघी अपत्यरहित झाल्यावर आणि राधेचा अंश जन्माला आल्यानंतर, नारायणाच्या अंगातून चार हात असलेले पार्षद निर्माण झाले.