दुर्गाललाटसम्भूता रणे शुम्भनिशुम्भयोः । दुर्गार्धांशस्वरूपा सा गुणेन तेजसा समा
दुर्गेच्या कपाळातून, शुंभ-निशुंभ यांच्याशी युद्ध करताना ती प्रकट झाली; ती दुर्गेच्या अर्ध्या अंशाची, गुण आणि तेजात सम आहे.
कोटिसूर्यसमाजुष्टपुष्टजाज्वलविग्रहा । प्रधाना सर्वशक्तीनां बला बलवती परा
तिचे रूप कोटी सूर्यांच्या तेजाने उजळते; ती सर्व शक्तींमध्ये प्रधान आणि सर्वात बलवान आहे.
सर्वसिद्धिप्रदा देवी परमा योगरूपिणी । कृष्णभक्ता कृष्णतुल्या तेजसा विक्रमैर्गुणैः
ती सर्व सिद्धी देणारी देवी, योगरूपात सर्वोच्च आहे; कृष्णभक्त असून, तेज, पराक्रम आणि गुणांनी कृष्णासमान आहे.
कृष्णभावनया शश्वत्कृष्णवर्णा सनातनी । संहर्तुं सर्वब्रह्माण्डं शक्ता निःश्वासमात्रतः
कृष्णध्यानामुळे ती नेहमी कृष्णवर्णाची आणि सनातन आहे; एका श्वासात ती संपूर्ण ब्रह्मांडाचा संहार करू शकते.
रणं दैत्यैः समं तस्याः क्रीडया लोकशिक्षया । धर्मार्थकाममोक्षांश्च दातुं शक्ता च पूजिता
दानवांशी तिचे युद्ध हे तिच्या खेळासारखे आणि लोकांना शिकवण्यासाठी असते; पूजली गेल्यावर ती धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष देऊ शकते.
ब्रह्मादिभिः स्तूयमाना मुनिभिर्मनुभिर्नरैः । प्रधानांशस्वरूपा सा प्रकृतेश्च वसुन्धरा
ब्रह्मा, ऋषी, मनू आणि माणसे तिची स्तुती करतात; ती प्रधानांशाचे स्वरूप आणि प्रकृतीचीच वसुंधरा आहे.
आधाररूपा सर्वेषां सर्वसस्या प्रकीर्तिता । रत्नाकरा रत्नगर्भा सर्वरत्नाकराश्रया
ती सर्वांची आधार आहे, सर्व धान्यांची मूळ आहे, रत्नांचा समुद्र, रत्नांची जननी आणि सर्व रत्नांचे निवासस्थान म्हणून ओळखली जाते.
प्रजाभिश्च प्रजेशैश्च पूजिता वन्दिता सदा । सर्वोपजीव्यरूपा च सर्वसम्पद्विधायिनी
सर्व प्रजांनी आणि त्यांच्या अधिपतींनी नेहमी पूजली जाणारी, ती सर्वांची पालनकर्ती आणि सर्व संपत्ती देणारी आहे.
यया विना जगत्सर्वं निराधारं चराचरम् । प्रकृतेश्च कला या यास्ता निबोध मुनीश्वर
जिच्याशिवाय हे चराचर जग आधारहीन होते, तीच प्रकृतीची शक्ती आहे; हे मुनिश्रेष्ठ, तिच्या या रूपांचे तू ऐक.
यस्य यस्य च या पत्नी तत्सर्वं वर्णयामि ते । स्वाहादेवी वह्निपत्नी प्रतिविश्वेषु पूजिता
ज्याच्या जिची पत्नी आहे, त्या सर्वांचे मी तुला वर्णन करतो: स्वाहा ही अग्नीची पत्नी असून, ती सर्व लोकांत पूजली जाते.
यया विना हविर्दानं न ग्रहीतुं सुराः क्षमाः । दक्षिणा यज्ञपत्नी च दीक्षा सर्वत्र पूजिता
जिच्याशिवाय देवांना होमस्वरूप दान स्वीकारता येत नाही, दक्षिणा ही यज्ञाची पत्नी आहे आणि दीक्षा सर्वत्र पूजली जाते.
यया विना हि विश्वेषु सर्वकर्म हि निष्फलम् । स्वधा पितॄणां पत्नी च मुनिभिर्मनुभिर्नरैः
जिच्याशिवाय सर्व कर्म निष्फळ ठरते, स्वधा ही पितरांची पत्नी असून, तिला ऋषी, मनु आणि माणसे सन्मान देतात.
पूजिता पितृदानं हि निष्कलं च यया विना । स्वस्तिदेवी वायुपत्नी प्रतिविश्वेषु पूजिता
जिच्याशिवाय पितरांना दान अपूर्ण राहते, स्वस्ति ही वायूची पत्नी असून, ती सर्व लोकांत पूजली जाते.
आदानं च प्रदानं च निष्फलं च यया विना । पुष्टिर्गणपतेः पत्नी पूजिता जगतीतले
जिच्याशिवाय घेणे आणि देणे दोन्ही निष्फळ ठरते, पुष्टी ही गणपतीची पत्नी असून, ती पृथ्वीवर पूजली जाते.
यया विना परिक्षीणाः पुमांसो योषितोऽपि च । अनन्तपत्नी तुष्टिश्च पूजिता वन्दिता भवेत्
जिच्याशिवाय पुरुष आणि स्त्रिया दोन्ही क्षीण होतात, अनंताची पत्नी तुष्टी ही पूजली आणि सन्मानली जाते.
यया विना न सन्तुष्टाः सर्वलोकाश्च सर्वतः । ईशानपत्नी सम्पत्तिः पूजिता च सुरैर्नरैः
जिच्याशिवाय सर्व लोक सर्वत्र असमाधानी राहतात, ईशानाची पत्नी संपत्ती ही देव आणि माणसांनी पूजली जाते.
सर्वे लोका दरिद्राश्च विश्वेषु च यया विना । धृतिः कपिलपत्नी च सर्वैः सर्वत्र पूजिता
जिच्याशिवाय सर्व लोक सर्वत्र दरिद्री होतात, धृती ही कपिलाची पत्नी असून, ती सर्वांनी सर्वत्र पूजली जाते.
सर्वे लोका अधैर्याश्च जगत्सु च यया विना । सत्यपत्नी सती मुक्तैः पूजिता च जगत्प्रिया
जिच्याशिवाय सर्व लोक अस्थिर होतात, सती ही सत्याची पत्नी असून, ती मुक्तांनी पूजली जाते आणि जगाला प्रिय आहे.
यया विना भवेल्लोको बन्धुतारहितः सदा । मोहपत्नी दया साध्वी पूजिता च जगत्प्रिया
जिच्याशिवाय जगात नेहमीच नातेसंबंध नसतात, दया ही मोहाची पतिव्रता पत्नी असून, ती जगाला प्रिय आणि पूजली जाते.
सर्वे लोकाश्च सर्वत्र निष्फलाश्च यया विना । पुण्यपत्नी प्रतिष्ठा सा पूजिता पुण्यदा सदा
जिच्याशिवाय सर्व लोक सर्वत्र निष्फळ होतात, पुण्याची पत्नी प्रतिष्ठा ही नेहमी पुण्य देणारी म्हणून पूजली जाते.
यया विना जगत्सर्वं जीवन्मृतसमं मुने । सुकर्मपत्नी संसिद्धा कीर्तिर्धन्यैश्च पूजिता
जिच्याशिवाय, हे मुनिवर, हे संपूर्ण जग जिवंत असूनही मृतासारखे होते, संपूर्णता ही सुकर्माची पत्नी असून, कीर्ती म्हणून धन्यांनी पूजली जाते.
यया विना जगत्सर्वं यशोहीनं मृतं यथा । क्रिया तूद्योगपत्नी च पूजिता सर्वसम्मता
जिच्याशिवाय संपूर्ण जग कीर्तीविना, मृतासारखे होते, क्रिया ही उद्योगाची पत्नी असून, ती सर्वांना मान्य आणि पूजली जाते.
यया विना जगत्सर्वं विधिहीनं च नारद । अधर्मपत्नी मिथ्या सा सर्वधूर्तैश्च पूजिता
जिच्याशिवाय, हे नारद, संपूर्ण जग नियमाविना होते, मिथ्या ही अधर्माची पत्नी असून, ती सर्व कपटी लोकांनी पूजली जाते.
यया विना जगत्सर्वमुच्छिन्नं विधिनिर्मितम् । सत्ये अदर्शना या च त्रेतायां सूक्ष्मरूपिणी
जिच्याशिवाय, नियमाने निर्माण झालेले संपूर्ण जग नष्ट होते; सत्ययुगात ती अदृश्य असते आणि त्रेतायुगात ती सूक्ष्म रूप धारण करते.
अर्धावयवरूपा च द्वापरे चैव संवृता । कलौ महाप्रगल्भा च सर्वत्र व्यापिका बलात्
द्वापरयुगात देवी अर्धांग रूपात प्रकटली, आणि कलियुगात ती फारच धीट होऊन, संपूर्ण जगात आपल्या सामर्थ्याने पसरली.
कपटेन समं भ्रात्रा भ्रमते च गृहे गृहे । शान्तिर्लज्जा च भार्ये द्वे सुशीलस्य च पूजिते
ती कपटाने आपल्या भावासोबत घराघरात भटकते; शांतता आणि लाज या दोन सद्गृहस्थाच्या पत्नी असून, त्या सर्वांकडून सन्मानित होतात.
याभ्यां विना जगत्सर्वमुन्मत्तमिव नारद । ज्ञानस्य तिस्रो भार्याश्च बुद्धिर्मेधाधृतिस्तथा
नारद, या दोन नसतील तर सगळं जग वेड्यासारखं होतं; ज्ञानाच्या तीन पत्नी आहेत — बुद्धी, मेधा आणि धरणशक्ती.
याभिर्विना जगत्सर्वं मूढं मत्तसमं सदा । मूर्तिश्च धर्मपत्नी सा कान्तिरूपा मनोहरा
या नसतील तर अख्खं जग नेहमीच गोंधळात, नशेत असावं तसं राहातं; रूप ही धर्मपत्नी असून, ती मोहक सौंदर्याने भरलेली आहे.
परमात्मा च विश्वौघो निराधारो यया विना । सर्वत्र शोभारूपा च लक्ष्मीर्मूर्तिमती सती
ती नसली तर परमात्मा आणि सगळ्या सृष्टीला आधारच राहत नाही; लक्ष्मी ही सर्वत्र सौंदर्याचं मूर्तिमंत रूप असून, सद्गुणांनी युक्त आहे.
श्रीरूपा मूर्तिरूपा च मान्या धन्यातिपूजिता । कालाग्नी रुद्रपत्नी च निद्रा सा सिद्धयोगिनी
ती श्रीरूप, सुंदर मूर्तीची, मान्य, धन्य आणि अतीशय पूज्य आहे; ती काळाग्निरुद्राची पत्नी असून, निद्रा या सिद्धयोगिनीचे रूप आहे.