यत्पादपद्मसंस्पर्शात्सद्यः पूता वसुन्धरा । यत्स्पर्शदर्शने चैवेच्छन्ति तीर्थानि शुद्धये
तिच्या कमळासारख्या पायांच्या स्पर्शाने पृथ्वी त्वरित पावन होते. तीर्थस्थाने स्वतःच्या शुद्धीसाठी तिच्या स्पर्शाची आणि दर्शनाची इच्छा करतात.
यया विना च विश्वेषु सर्वकर्म च निष्फलम् । मोक्षदा या मुमुक्षूणां कामिनी सर्वकामदा
तिच्याशिवाय सर्व जगातील कर्म निष्फळ ठरतात. ती मुक्तीची इच्छा असणाऱ्यांना मोक्ष देते आणि सर्व इच्छा पूर्ण करते.
कल्पवृक्षस्वरूपा या भारते वृक्षरूपिणी । भारतीनां प्रीणनाय जाता या परदेवता
ती कल्पवृक्षाच्या रूपात, भारतात झाडाच्या रूपाने प्रकटली आहे. ती भारतातील लोकांना आनंद देण्यासाठी जन्मलेली सर्वोच्च देवी आहे.
प्रधानांशस्वरूपा या मनसा कश्यपात्मजा । शङ्करप्रियशिष्या च महाज्ञानविशारदा
मुख्य अंशरूप असलेली, मनातून उत्पन्न झालेली आणि कश्यपाची कन्या असलेली ती शंकराची प्रिय शिष्या आहे आणि महान ज्ञानात पारंगत आहे.
नागेश्वरस्यानन्तस्य भगिनी नागपूजिता । नागेश्वरी नागमाता सुन्दरी नागवाहिनी
ती अनंत नागेश्वराची बहीण आहे, नागांनी पूजलेली आहे. ती नागेश्वरी, नागांची माता, सुंदर आणि नागावर आरूढ आहे.
नागेन्द्रगणसंयुक्ता नागभूषणभूषिता । नागेन्द्रवन्दिता सिद्धा योगिनी नगशायिनी
ती नागराजांच्या समूहाने वेढलेली आहे, नागांच्या अलंकारांनी सजलेली आहे. नागराजांनी वंदन केलेली, सिद्ध, योगिनी आणि नागावर विश्रांती घेणारी आहे.
विष्णुरूपा विष्णुभक्ता विष्णुपूजापरायणा । तपःस्वरूपा तपसां फलदात्री तपस्विनी
ती विष्णूच्या रूपात आहे, विष्णूभक्त आहे, विष्णूच्या पूजेत मन लावणारी आहे. ती तपस्वरूप आहे, तपाचे फळ देणारी आणि स्वतःही तपस्विनी आहे.
दिव्यं त्रिलक्षवर्षं च तपस्तप्त्वा च या हरेः । तपस्विनीषु पूज्या च तपस्विषु च भारते
तीने हरिच्या उपासनेसाठी तीन लक्ष वर्षे दिव्य तप केले. भारतातील तपस्विनी आणि तपस्वींमध्ये ती पूज्य आहे.
सर्वमन्त्राधिदेवी च ज्वलन्ती ब्रह्मतेजसा । ब्रह्मस्वरूपा परमा ब्रह्मभावनतत्परा
ती सर्व मंत्रांची अधिष्ठात्री देवी आहे, ब्रह्मतेजाने तेजस्वी, सर्वोच्च स्वरूपाची आणि ब्रह्मध्यानात तल्लीन.
जरत्कारुमुनेः पत्नी कृष्णांशस्य पतिव्रता । आस्तीकस्य मुनेर्माता प्रवरस्य तपस्विनाम्
ती जरत्कारू ऋषींची पत्नी आहे, कृष्णांशाची पतिव्रता, आणि आस्तिक या तपस्वी ऋषीची आई आहे.
प्रधानांशस्वरूपा या देवसेना च नारद । मातृकासु पूज्यतमा सा षष्ठी च प्रकीर्तिता
नारद, जी प्रधानांशाचे स्वरूप आहे, तीच देवसेना म्हणून ओळखली जाते; मातृकांमध्ये सर्वात पूज्य आणि षष्ठी म्हणून प्रसिद्ध आहे.
पुत्रपौत्रादिदात्री च धात्री त्रिजगतां सती । षष्ठांशरूपा प्रकृतेस्तेन षष्ठी प्रकीर्तिता
ती पुत्र, नातवंडे आणि इतर संतती देणारी, तीनही जगांची पालन करणारी आणि सती आहे; प्रकृतीच्या सहाव्या अंशाचे स्वरूप असल्याने तिला षष्ठी म्हणतात.
स्थाने शिशूनां परमा वृद्धरूपा च योगिनी । पूजा द्वादशमासेषु यस्या विश्वेषु सन्ततम्
ती मुलांच्या ठिकाणी सर्वश्रेष्ठ, वृद्धा रूपातील योगिनी आहे; तिची पूजा बाराही महिन्यांत सर्व जगात सातत्याने केली जाते.
पूजा च सूतिकागारे पुरा षष्ठदिने शिशोः । एकविंशतिमे चैव पूजा कल्याणहेतुकी
सुतिकागृहात, मुलाच्या सहाव्या दिवशी आणि एकविसाव्या दिवशी तिची पूजा केली जाते, ही पूजा सौभाग्याची कारणीभूत असते.
मुनिभिर्नमिता चैषा नित्यकामाप्यतः परा । मातृका च दयारूपा शश्वद्रक्षणकारिणी
ती ऋषींनी वंदनीय आहे, नेहमीच इच्छा पूर्ण करणारी आणि श्रेष्ठ; मातृरूपात ती दयाळू आणि सदैव रक्षण करणारी आहे.
जले स्थले चान्तरिक्षे शिशूनां सद्मगोचरे । प्रधानांशस्वरूपा च देवीमङ्गलचण्डिका
पाण्यात, जमिनीवर आणि आकाशात, जिथे जिथे मुले असतात, तिथे देवी मंगळचंडिका प्रधानांशाचे स्वरूप घेऊन वास करते.
प्रकृतेर्मुखसम्भूता सर्वमङ्गलदा सदा । सृष्टौ मङ्गलरूपा च संहारे कोपरूपिणी
ती प्रकृतीच्या मुखातून उत्पन्न झालेली, नेहमी सर्व मंगळ देणारी आहे; सृष्टीमध्ये मंगळरूप आणि संहाराच्या वेळी कोपमूर्ती आहे.
तेन मङ्गलचण्डी सा पण्डितैः परिकीर्तिता । प्रतिमङ्गलवारेषु प्रतिविश्वेषु पूजिता
म्हणून पंडित तिला मंगळचंडिका म्हणतात; प्रत्येक मंगळवार आणि सर्व विश्वात तिची पूजा केली जाते.
पुत्रपौत्रधनैश्वर्ययशोमङ्गलदायिनी । परितुष्टा सर्ववाञ्छाप्रदात्री सर्वयोषिताम्
ती पुत्र, नातवंडे, धन, ऐश्वर्य, कीर्ती आणि मंगळ देणारी आहे; प्रसन्न झाल्यावर सर्व स्त्रियांच्या इच्छा पूर्ण करते.
रुष्टा क्षणेन संहर्तुं शक्ता विश्वं महेश्वरी । प्रधानांशस्वरूपा सा काली कमललोचना
रुसली तर ही महादेवी एका क्षणात विश्वाचा संहार करू शकते; ती प्रधानांशाचे स्वरूप, कमलासारख्या डोळ्यांची काळी आहे.
दुर्गाललाटसम्भूता रणे शुम्भनिशुम्भयोः । दुर्गार्धांशस्वरूपा सा गुणेन तेजसा समा
दुर्गेच्या कपाळातून, शुंभ-निशुंभ यांच्याशी युद्ध करताना ती प्रकट झाली; ती दुर्गेच्या अर्ध्या अंशाची, गुण आणि तेजात सम आहे.
कोटिसूर्यसमाजुष्टपुष्टजाज्वलविग्रहा । प्रधाना सर्वशक्तीनां बला बलवती परा
तिचे रूप कोटी सूर्यांच्या तेजाने उजळते; ती सर्व शक्तींमध्ये प्रधान आणि सर्वात बलवान आहे.
सर्वसिद्धिप्रदा देवी परमा योगरूपिणी । कृष्णभक्ता कृष्णतुल्या तेजसा विक्रमैर्गुणैः
ती सर्व सिद्धी देणारी देवी, योगरूपात सर्वोच्च आहे; कृष्णभक्त असून, तेज, पराक्रम आणि गुणांनी कृष्णासमान आहे.
कृष्णभावनया शश्वत्कृष्णवर्णा सनातनी । संहर्तुं सर्वब्रह्माण्डं शक्ता निःश्वासमात्रतः
कृष्णध्यानामुळे ती नेहमी कृष्णवर्णाची आणि सनातन आहे; एका श्वासात ती संपूर्ण ब्रह्मांडाचा संहार करू शकते.
रणं दैत्यैः समं तस्याः क्रीडया लोकशिक्षया । धर्मार्थकाममोक्षांश्च दातुं शक्ता च पूजिता
दानवांशी तिचे युद्ध हे तिच्या खेळासारखे आणि लोकांना शिकवण्यासाठी असते; पूजली गेल्यावर ती धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष देऊ शकते.
ब्रह्मादिभिः स्तूयमाना मुनिभिर्मनुभिर्नरैः । प्रधानांशस्वरूपा सा प्रकृतेश्च वसुन्धरा
ब्रह्मा, ऋषी, मनू आणि माणसे तिची स्तुती करतात; ती प्रधानांशाचे स्वरूप आणि प्रकृतीचीच वसुंधरा आहे.
आधाररूपा सर्वेषां सर्वसस्या प्रकीर्तिता । रत्नाकरा रत्नगर्भा सर्वरत्नाकराश्रया
ती सर्वांची आधार आहे, सर्व धान्यांची मूळ आहे, रत्नांचा समुद्र, रत्नांची जननी आणि सर्व रत्नांचे निवासस्थान म्हणून ओळखली जाते.
प्रजाभिश्च प्रजेशैश्च पूजिता वन्दिता सदा । सर्वोपजीव्यरूपा च सर्वसम्पद्विधायिनी
सर्व प्रजांनी आणि त्यांच्या अधिपतींनी नेहमी पूजली जाणारी, ती सर्वांची पालनकर्ती आणि सर्व संपत्ती देणारी आहे.
यया विना जगत्सर्वं निराधारं चराचरम् । प्रकृतेश्च कला या यास्ता निबोध मुनीश्वर
जिच्याशिवाय हे चराचर जग आधारहीन होते, तीच प्रकृतीची शक्ती आहे; हे मुनिश्रेष्ठ, तिच्या या रूपांचे तू ऐक.
यस्य यस्य च या पत्नी तत्सर्वं वर्णयामि ते । स्वाहादेवी वह्निपत्नी प्रतिविश्वेषु पूजिता
ज्याच्या जिची पत्नी आहे, त्या सर्वांचे मी तुला वर्णन करतो: स्वाहा ही अग्नीची पत्नी असून, ती सर्व लोकांत पूजली जाते.