परमा पापहन्त्री च परमार्गप्रदायिनी । परमेश्वरी प्रजोत्पत्तिः परब्रह्मस्वरूपिणी
परम पापांचा नाश करणारी, श्रेष्ठ मार्ग देणारी, परमेवरी, सृष्टीची जननी, परब्रह्मस्वरूपिणी.
मददात्री मदोन्मत्ता मानगम्या महोन्नता । मनस्विनी मुनिध्येया मार्तण्डसहचारिणी
मद देणारी, स्वतः मदमस्त, अहंकार्यांना न गाठता येणारी, अत्युच्च, मनाने स्थिर, ऋषी ध्यान करतात अशी, सूर्याची सहचारी.
जय लोकेश्वरि प्राज्ञे प्रलयाम्बुदसन्निभे । महामोहविनाशार्थं पूजितासि सुरासुरैः
जय हो, लोकांची अधिष्ठात्री, बुद्धिमान, प्रलयाच्या मेघासारखी. मोठ्या मोहाचा नाश करण्यासाठी, देव आणि दैत्य तुझी पूजा करतात.
यमलोकाभावकर्त्री यमपूज्या यमाग्रजा । यमनिग्रहरूपा च यजनीये नमो नमः
यमलोकाचा अभाव निर्माण करणारी, यमाला पूज्य नसलेली, यमाची मोठी बहीण, यमाच्या नियंत्रणाचे रूप, पूजनीय—तुला पुन्हा पुन्हा नमस्कार.
समस्वभावा सर्वेशी सर्वसङ्गविवर्जिता । सङ्गनाशकरी काम्यरूपा कारुण्यविग्रहा
सर्वांना सारखी वागणारी, सर्वांची स्वामिनी, सर्व आसक्तींपासून मुक्त, आसक्तीचा नाश करणारी, मनोहारी रूप असलेली, करुणेचे मूर्तिमंत रूप.
कङ्कालक्रूरा कामाक्षी मीनाक्षी मर्मभेदिनी । माधुर्यरूपशीला च मधुरस्वरपूजिता
कंकाळासारखी भयंकर, कामुक डोळ्यांची, मीनासारख्या डोळ्यांची, मर्म भेदणारी, गोड स्वभावाची आणि रूपाची, गोड आवाज असलेल्यांनी पूजली जाणारी.
महामन्त्रवती मन्त्रगम्या मन्त्रप्रियङ्करी । मनुष्यमानसगमा मन्मथारिप्रियङ्करी
महामंत्रांनी युक्त, मंत्रांनी गाठता येणारी, मंत्रसाधकांना कृपा करणारी, माणसाच्या मनाला गाठता येणारी, मनमथशत्रूला प्रिय करणारी.
अश्वत्थवटनिम्बाम्रकपित्थबदरीगते । पनसार्ककरीरादिक्षीरवृक्षस्वरूपिणी
अश्वत्थ, वड, निम, आंबा, कपित्थ, बोर, फणस, अर्क, करीर आणि इतर दूध देणाऱ्या झाडांमध्ये तुझेच रूप आहे.
दुग्धवल्लीनिवासार्हे दयनीये दयाधिके । दाक्षिण्यकरुणारूपे जय सर्वज्ञवल्लभे
दूधाच्या वेलीत राहण्यास योग्य, अत्यंत दयाळू, दयामय आणि करुणेची मूर्ती असलेल्या सर्वज्ञांच्या प्रिय देवी, तुझ्या विजय असो.
एवं स्तवेन देवेशीं पूजनान्ते स्तुवीत ताम् । व्रतस्य सकलं पुण्यं लभते सर्वदा नरः
अशा प्रकारे या स्तोत्राने देवीची पूजा झाल्यावर तिची स्तुती करावी; त्यामुळे मनुष्याला त्या व्रताचे सर्व पुण्य नेहमीच मिळते.
नित्यं यः पठते स्तोत्रं देवीप्रीतिकरं नरः । आधिव्याधिभयं नास्ति रिपुभीतिर्न तस्य हि
जो कोणी देवीला आनंद देणारे हे स्तोत्र नेहमी म्हणतो, त्याला कोणत्याही दुःख, आजार किंवा शत्रूंची भीती राहत नाही.
अर्थार्थी चार्थमाप्नोति धर्मार्थी धर्ममाप्नुयात् । कामानवाप्नुयात्कामी मोक्षार्थी मोक्षमाजप्नुयात्
जो धनाची इच्छा करतो त्याला धन मिळते, धर्माची इच्छा करणाऱ्याला धर्म मिळतो, कामना असणाऱ्याला कामना पूर्ण होतात आणि मोक्षाची इच्छा करणाऱ्याला मोक्ष मिळतो.
ब्राह्मणो वेदसम्पनो विजयी क्षत्रियो भवेत् । वैश्यश्च धनधान्याढ्यो भवेच्छूद्रः सुखाधिकः
ब्राह्मण वेदांमध्ये पारंगत होतो, क्षत्रिय विजयी होतो, वैश्य धनधान्याने समृद्ध होतो आणि शूद्र सुखी होतो.
स्तोत्रमेतच्छ्राद्धकाले यः पठेत्प्रयतो नरः । पितॄणामक्षया तृप्तिर्जायते कल्पवर्तिनी
जो कोणी श्रद्धेने श्राद्धाच्या वेळी हे स्तोत्र म्हणतो, त्याच्या पितरांना अखंड तृप्ती मिळते आणि ती कल्पपर्यंत टिकते.
एवमाराधनं देव्याः समुक्तं सुरपूजितम् । यः करोति नरो भक्त्या स देवीलोकभाग्भवेत्
देवीच्या पूजेचे, जी देवांनीही मान्य केलेली आहे, असे स्वरूप सांगितले; जो भक्तीने ही पूजा करतो तो देवीच्या लोकात स्थान मिळवतो.
देवीपूजनतो विप्र सर्वे कामा भवन्ति हि । सर्वपापहतिः शुद्धा मतिरन्ते प्रजायते
हे ब्राह्मण, देवीच्या पूजेने सर्व इच्छा पूर्ण होतात; सर्व पापे नष्ट होतात आणि शेवटी शुद्ध बुद्धी प्राप्त होते.
यत्र तत्र भवेत्पूज्यो मान्यो मानधनेषु च । जायते जगदम्बायाः प्रसादेन विरञ्चिज
जगदंबेच्या कृपेने, मनुष्य सर्वत्र पूजनीय आणि मान्य होतो, अगदी मान्यवर आणि श्रीमंतांमध्येही, हे विरिञ्चि.
नरकाणां न तस्यास्ति भयं स्वप्नेऽपि कुत्रचित् । महामायाप्रसादेन पुत्रपौत्रादिवर्धनः
अशा व्यक्तीला कुठेही, अगदी स्वप्नातही नरकाची भीती राहत नाही; महामायेच्या कृपेने पुत्र, नातवंडे इत्यादींची वाढ होते.
देवीभक्तो भवत्येव नात्र कार्या विचारणा । इत्येवं ते समाख्यातं नरकोद्धारलक्षणम्
जो देवीभक्त असतो तो नक्कीच तसा होतो—यात काहीच शंका नाही; अशा प्रकारे मी तुला नरकातून मुक्त होण्याची चिन्हे सांगितली.
पूजनं हि महादेव्याः सर्वमङ्गलकारकम् । मधूकपूजनं तद्वन्मासानां क्रमतो मुने
महादेवीची पूजा सर्व मंगल करणारी आहे; त्याचप्रमाणे, मधूकाची पूजा योग्य महिन्यांनुसार करावी, हे मुनी.
सर्वं समाचरेद्यस्तु पूजनं मधुकाह्वयम् । न तस्य रोगबाधादिभयमुद्भवतेऽनघ
जो कोणी मधूक नावाची संपूर्ण पूजा करतो, हे निष्पापा, त्याला रोग, त्रास किंवा अशा कोणत्याही गोष्टीची भीती उरत नाही.
अथान्यदपि वक्ष्यामि प्रकृतेः पञ्चकं परम् । नाम्ना रूपेण चोत्पत्त्या जगदानन्ददायकम्
आता मी तुला प्रकृतीच्या श्रेष्ठ पाच रूपांविषयी, त्यांच्या नावाने, रूपाने आणि उत्पत्तीने, जे जगाला आनंद देतात, ते सांगतो.
साख्यानं च समाहात्म्यं प्रकृतेः पञ्चकं मुने । कुतूहलकर चैव शृणु मुक्तिविधायकम्
हे मुनी, प्रकृतीच्या पाच रूपांचे चरित्र आणि माहात्म्य, जे जिज्ञासा निर्माण करते आणि मुक्ती देते, ते ऐक.
प्रकृतिचरित्रवर्णनम् श्रीनारायण उवाच गणेशजननी दुर्गा राधा लक्ष्मीः सरस्वती । सावित्री च सृष्टिविधौ प्रकृतिः पञ्चधा स्मृता
श्रीनारायण म्हणाले: गणेशाची आई, दुर्गा, राधा, लक्ष्मी, सरस्वती आणि सावित्री—सृष्टीच्या वेळी प्रकृतीच्या या पाच रूपांचा स्मरण केला जातो.
नारद उवाच आविर्बभूव सा केन का वा सा ज्ञानिनांवर । किं वा तल्लक्षणं साधो बभूव पञ्चधा कथम्
नारद म्हणाले: ती कोणाच्या द्वारे प्रकट झाली, ती कोण आहे, हे ज्ञानी श्रेष्ठा? तिची लक्षणे कोणती आणि ती पाच रूपे कशी झाली?
सर्वासां चरितं पूजाविधानं गुण ईप्सितः । अवतारः कुत्र कस्यास्तन्मे व्याख्यातुमर्हसि
सर्वांची कृत्ये, पूजा करण्याची पद्धत, गुण, इच्छित अवतार आणि त्या कुठे प्रकट झाल्या, हे सर्व मला कृपया सांग.
श्रीनारायण उवाच प्रकृतेर्लक्षणं वत्स को वा वक्तुं क्षमो भवेत् । किञ्चित्तथापि वक्ष्यामि यच्छ्रुतं धर्मवक्त्रतः
श्रीनारायण म्हणाले: बाळा, प्रकृतीचं खरं स्वरूप कोण सांगू शकतं? तरीही, मी धर्माच्या वचनातून ऐकलेलं थोडंसं सांगतो.
प्रकृष्टवाचकः प्रश्न कृतिश्च सृष्टिवाचकः । सृष्टौ प्रकृष्टा या देवी प्रकृतिः सा प्रकीर्तिता
'प्रकृष्ट' म्हणजे श्रेष्ठ, आणि 'कृती' म्हणजे सृष्टी; म्हणून सृष्टीमध्ये जी देवी श्रेष्ठ आहे, तिलाच प्रकृती म्हणतात.
गुणे सत्त्वे प्रकृष्टे च प्रशब्दो वर्तते श्रुतः । मध्यमे रजसि कृश्च तिशब्दस्तमसि स्मृतः
सत्त्वगुण जास्त असला की 'प्र' हा शब्द वापरला जातो, असं शास्त्रात ऐकलं आहे; रजोगुण मध्यम असला की 'कृ' हा शब्द येतो, आणि तमोगुण असला की 'ति' असं म्हणतात.
त्रिगुणात्मस्वरूपा या सा च शक्तिसमन्विता । प्रधाना सृष्टिकरणे प्रकृतिस्तेन कथ्यते
ती देवी तीन गुणांचं मूळ स्वरूप असून, शक्तीने युक्त आहे. सृष्टीच्या कार्यात तिलाच प्रधान आणि प्रकृती असं म्हणतात.