पुष्णाति प्रत्यहं स्वीयं कुटुम्बं कार्यलम्पटः । एतद्विहाय चात्रैव स्वाशुभेन पतेदिह
आणि दररोज फक्त आपल्या कुटुंबाचीच काळजी घेतो, लोभाने इतर सर्वांना सोडून देतो, तो आपल्या वाईट कर्मामुळे इथे पडतो.
रौरवे नाम नरके सर्वसत्त्वभयावहे । इह लोकेऽमुना ये तु हिंसिता जन्तवः पुरा
तो रौरव नावाच्या नरकात पडतो, जो सर्व जीवांना भीती वाटावी असा आहे; या जगात ज्यांना त्याने त्रास दिला, तेही तिथे पडतात.
त एव रुरवो भूत्वा परत्र पीडयन्ति तम् । तस्माद्रौरवमित्याहुः पुराणज्ञा मनीषिणः
तेच जीव पुढच्या जन्मात 'रुरु' होऊन त्याला यातना देतात. म्हणूनच पुराणज्ञ आणि ज्ञानी लोक त्या नरकाला 'रौरव' असं म्हणतात.
रुरुः सर्पादतिक्रूरो जन्तुरुक्तः पुरातनैः । एवं महारौरवाख्यो नरको यत्र पूरुषः
रुरु हा सापापेक्षा फार भयंकर प्राणी आहे, असं प्राचीन लोकांनी सांगितलं आहे. अशा प्रकारे 'महाराैरव' नावाचा नरक आहे, जिथे मनुष्य—
यातनां प्राप्यमाणो हि यः परं देहसम्भवः । क्रव्यादा नाम रुरवस्तं क्रव्ये घातयन्ति च
—यातना भोगण्यासाठी शरीर मिळवतो आणि 'रुरु' नावाचे मांसाहारी प्राणी त्याला पकडून त्याच्या मांसासाठी ठार करतात.
य उग्रः पुरुषः क्रूरः पशुपक्षिगणानपि । उपरन्धयते मूढो याम्यास्तं रन्धयन्ति च
जो मनुष्य फार क्रूर आणि रागीट असून, अज्ञानाने जनावरं आणि पक्ष्यांच्याही झुंडी मारतो, त्याला यमाचे सेवक नरकात शिजवतात.
कुम्भीपाके तप्ततैले उपर्यपि च नारद । यावन्ति पशुरोमाणि तावद्वर्षसहस्रकम्
कुंभिपाक नावाच्या नरकात, उकळत्या तेलात, नारद, जितक्या जनावरांच्या अंगावर केस आहेत तितक्या हजारो वर्षे तो यातना भोगतो.
पितृविप्रब्राह्मणध्रुक्कालसूत्रे स नारके । अग्न्यर्काभ्यां तप्यमाने नारकी विनिवेशितः
कालसूत्र नावाच्या नरकात, जो माणूस पितर, पुरोहित किंवा ब्राह्मण यांना त्रास देतो, त्याला अग्नी आणि सूर्याच्या तापाने भाजले जाते.
क्षुत्पिपासादह्यमानोऽन्तःशरीरस्तथा बहिः । आस्ते शेते चेष्टते चावतिष्ठति च धावति
भूक आणि तहानेने आतून आणि बाहेरून होरपळत, तो बसतो, झोपतो, हालचाल करतो, उभा राहतो आणि धावतो.
निजवेदपथाद्यो वै पाखण्डं चोपयाति च । अनापद्यपि देवर्षे तं पापं पुरुषं भटाः
जो स्वतःच्या वेदमार्गाचा काहीही कारण नसताना त्याग करतो आणि चुकीच्या मार्गाला लागतो, हे दिव्य ऋषी, असा पापी मनुष्य—
असिपत्रवनं नाम नरकं वेशयन्ति च । कशया प्रहरन्त्येव नारकी तद्गतस्तदा
—त्याला 'असिपत्रवन' नावाच्या नरकात टाकले जाते, जिथे नरकपाल त्याला चाबकाने फटके मारतात.
इतस्ततो धावमान उत्तालमतिवेगतः । असिपत्रैश्छिद्यमान उभयत्र च धारभिः
तो इथे-तिथे वेगाने धावत असतो आणि दोन्ही बाजूंनी तलवारीच्या पानांनी त्याचे शरीर कापले जाते.
संछिद्यमानसर्वाङ्गो हाहतोऽस्मीति मूर्च्छितः । वेदनां परमां प्राप्तः पतत्येव पदे पदे
संपूर्ण अंग कापले जात असताना तो 'माझ्यावर घाव पडला!' असं ओरडतो आणि बेशुद्ध पडतो; तीव्र वेदना सहन करत प्रत्येक पावलावर तो कोसळतो.
स्वधर्मानुगतं भुङ्क्ते पाखण्डफलमल्पधीः । यो राजा राजपुरुषो दण्डयेद्वै त्वधर्मतः
जो राजा किंवा राजाचा सेवक स्वतःचा धर्म पाळत असतानाही अधर्माने शिक्षा करतो, तो अल्पबुद्धी मनुष्य पाखंडाचे फळ भोगतो.
द्विजे शरीरदण्डं च पापीयान्नारकी च सः । नरके सूकरमुखे पात्यते यमकिङ्करैः
जो द्विजाला शारीरिक शिक्षा देतो, तो अधिक पापी ठरतो आणि नरकात, यमाच्या सेवकांनी त्याला 'सूकरमुख' नावाच्या नरकात फेकले जाते.
विनिष्यिष्टावयवको बलवद्भिस्तथेक्षुवत् । आर्तस्वरेण स्वनयन्मूर्च्छितः कश्मलङ्गतः
तेथे बलाढ्य जीव त्याचे अवयव उसाच्या गाठीप्रमाणे चिरडतात; तो वेदनेने किंचाळतो, बेशुद्ध पडतो आणि दुःखाने ग्रासला जातो.
स पीड्यमानो बहुधा वेदनां यात्यतीव हि । विविक्तपरपीडो योऽप्यविविक्तपरव्यथाम्
तो अनेक प्रकारे छळला जातो आणि तीव्र वेदना सहन करतो; जो दुसऱ्यांना उघडपणे किंवा लपून त्रास देतो—
ईश्वराङ्कितवृत्तीनां व्यथामाचरते स्वयम् । स चान्धकूपे पतति तदभिद्रोहयन्त्रिते
—आणि जो भगवंताने चिन्हांकित केलेल्या लोकांना स्वतः त्रास देतो, तो कपटाच्या यंत्रणेत अडकून अंधकूपात पडतो.
तत्रासौ जन्तुभिः क्रूरैः पशुभिर्मृगपक्षिभिः । सरीसृपैश्च मशकैर्यूकामत्कुणजातिभिः
तेथे त्याला क्रूर प्राणी, जनावरं, रानटी पशू, पक्षी, सरपटणारे, डास, उवा आणि उंदीर यांच्या त्रासाला सामोरे जावे लागते.
मक्षिकाभिश्च तमसि दन्दशूकैश्च पीड्यते । परिक्रामति चैवात्र कुशरीरे च जन्तुवत्
माशी, गडद अंधार आणि विषारी साप यांच्या यातना त्याला भोगाव्या लागतात; तो तिथे वाईट शरीर घेऊन, इतर प्राण्यांसारखा भटकत राहतो.
यस्तु संविहितैः पञ्चयज्ञैः काकैश्च संस्तुतः । अश्नाति चासंविभज्य यत्किंञ्चिदुपपद्यते
जो मनुष्य पाच यज्ञ नीट पार पाडून, कावळ्यांनी स्तुती केली असतानाही, मिळालेलं अन्न दुसऱ्यांशी न वाटता खातो—
स पापपुरुषः क्रूरैर्याम्यैश्च कृमिभोजने । नरकाधमके दुष्टकर्मणा परिपात्यते
तो पापी मनुष्य, आपल्या क्रूर आणि वाईट कर्मांमुळे, यमाच्या सेवकांकडून किड्यांचं अन्न असलेल्या नरकात फेकला जातो.
लक्षयोजनविस्तीर्णे कृमिकुण्डे भयङ्करे । कृमिरूपं समासाद्य भक्ष्यमाणश्च तैः स्वयम्
शंभर हजार योजन एवढ्या मोठ्या आणि भयंकर किड्यांच्या खड्ड्यात, तो स्वतः किडा होतो आणि त्या किड्यांनी खाल्ला जातो.
अप्रत्ताप्रहुतादो यः पातमाप्नोति तत्र वै । यस्तु स्तेयेन च बलाद्धिरण्यं रत्नमेव च
जो अन्न किंवा दान न देता तिथे पडतो, किंवा चोरीने किंवा जबरदस्तीने सोनं, रत्नं घेतो—
ब्राह्मणस्यापहरति अन्यस्यापि च कस्यचित् । अनापदि च देवर्षे तममुत्र यमानुगाः
ब्राह्मणाचं किंवा कोणाचंही, कोणत्याही कारणाशिवाय, चोरतो, त्याला तिथे यमाचे सेवक पकडतात—
अयस्मयैरग्निपिण्डैः सदृशैर्नित्कुषन्ति च । योऽगम्यां योषितं गच्छेदगम्यं पुरुषं च या
आणि त्याला जळत्या लोखंडाच्या गोट्यांनी मारतात; जो मनुष्य वर्ज्य स्त्रीकडे जातो किंवा जी स्त्री वर्ज्य पुरुषाकडे जाते—
तावमुत्रापि कशया ताडयन्तो यमानुगाः । तिग्मया लोहमय्या च सूर्म्याप्यालिङ्गयन्ति तम्
त्यांना दोघांनाही तिथे यमाचे सेवक चाबकाने मारतात आणि तीक्ष्ण, गरम लोखंडाच्या करवतीने मिठी मारतात.
तां चापि योषितं सूर्म्यालिङ्गयन्ति यमानुगाः । यस्तु सर्वाभिगमनः पुरुषः पापसञ्चयी
त्या स्त्रीलाही यमाचे सेवक त्या करवतीने मिठी मारतात; आणि जो पुरुष सर्व वर्ज्य स्त्रियांकडे जातो, पाप साठवतो—
निरयेऽमुत्र तं याम्याः शाल्मलीं रोपयन्ति तम् । वज्रकण्टकसंयुक्तां शाल्मलीं तामयस्मयीम्
नरकात, यमाचे सेवक त्याला वज्रासारख्या काट्यांनी भरलेल्या लोखंडाच्या शाल्मली झाडावर बसवतात.
राजन्या राजपुरुषा ये वा पाखण्डवर्तिनः । धर्मसेतुं विभिन्दन्ति ते परेत्य गता नराः
राजे, राजाचे नोकर किंवा चुकीच्या मार्गावर चालणारे, जे धर्माचा सेतू तोडतात—अशा लोकांना मृत्यूनंतर—