जम्बाख्येन यथा मेरुस्तथा क्षारोदकेन च । क्षारोदधिस्तु द्विगुणः प्लक्षाख्येनोपवेष्टितः
जसं मेरू पर्वताला जंबू असं नाव आहे, तसंच तो क्षारसमुद्राने वेढलेला आहे; आणि तो क्षारसमुद्र दुप्पट रुंदीचा असून, त्याभोवती प्लक्ष नावाचा द्वीप आहे.
यथैव परिखा बाह्योपवनेन हि वेष्ट्यते । प्लक्षाख्यश्च स्वयं जम्बुप्रमाणो द्वीपरूपधृक्
जसं एखाद्या खंदकाभोवती बाहेरचं बाग असतं, तसं प्लक्ष नावाचा द्वीप, जंबुद्वीपाएवढाच मोठा असून, द्वीपाच्या रूपात आहे.
हिरण्मयोऽग्निस्तत्रैव तिष्ठतीति विनिश्चयः । प्रियवतात्मजस्तत्र सप्तजिह्व इति स्मृतः
तेथे सोन्यासारखा अग्निदेव वास करतो, असं निश्चित मानलं जातं; त्याचा प्रिय पुत्र सप्तजिह्व म्हणून ओळखला जातो.
अग्निस्तदधिपस्त्विध्मजिह्वः स्वं द्वीपमेव च । विभज्य सप्तवर्षाणि स्वपुत्रेभ्यो ददौ विभुः
अग्निदेव, ज्याचं नाव इध्मजिह्व आहे, तो त्या द्वीपाचा अधिपती आहे; त्याने आपला द्वीप सात भागांत विभागून ते आपल्या मुलांना दिले.
स्वयमात्मविदां मान्यां योगचर्यां समाश्रितः । तेनैव चात्मयोगेन भगवन्तमुपागतः
तो स्वतः ज्ञानी लोकांनी मान्य केलेल्या योगमार्गाचा अवलंब करून, त्या योगाच्या बळावर भगवंताला प्राप्त झाला.
शिवं च यवसं भद्रं शान्तं क्षेमामृते तथा । अभयं चेति सप्तैव तद्वर्षाणि सदेक्षताम्
शिव, यवस, भद्र, शांत, क्षेम, अमृत आणि अभय—ही सात वर्षं आहेत, आणि ती सर्व त्याच्या मुलांच्या अधिपत्याखाली आहेत.
तेषु प्रोक्ता नदीः सप्त गिरयः सप्त चैव हि । अरुणा नृम्णाङ्गिरसी सावित्री सुप्रभातिका
त्या सात वर्षांत सात नद्या आणि सात पर्वत सांगितले आहेत: अरुणा, नृम्णाङ्गिरसी, सावित्री, सुप्रभातिका,
ऋतम्भरा सत्यम्भरा इति नद्यः प्रकीर्तिताः । मणिकूटो वज्रकूट इन्द्रसेनस्तथैव च
ऋतंभरा आणि सत्यंभरा—या नद्यांची नावे आहेत; मणिकूट, वज्रकूट, इंद्रसेन,
ज्योतिष्मान्वै सुपर्णश्च हिरण्यष्ठीव एव च । मेघमाल इति ख्याताः प्लक्षद्वीपस्य पर्वताः
ज्योतिष्मान, सुपर्ण, हिरण्यष्ठीव आणि मेघमाळ—हे प्लक्षद्वीपाचे पर्वत म्हणून प्रसिद्ध आहेत.
नदीनां जलमात्रेण दर्शनस्पर्शनादिभिः । निर्धूताशेषरजसो निस्तमस्काः प्रजास्तथा
या नद्यांच्या पाण्यामुळे, फक्त पाहून, स्पर्श करून किंवा इतर प्रकारे, तिथल्या लोकांचे सर्व दोष दूर होतात आणि ते अज्ञानरहित होतात.
हंसश्चैव पतङ्गश्च ऊर्ध्वायन इतीव च । सत्याङ्गसंज्ञाश्चत्वारो वर्णाः प्लक्षस्य द्वीपके
हंस, पतंग, ऊर्ध्वायन आणि सत्यांग या चार जाती प्लक्ष या द्वीपावर वास करतात.
सहस्रायुप्रमाणाश्च विविधोपमदर्शनाः । स्वर्गद्वारं त्रयीविद्याविधिनार्कं यजन्ति ते
त्यांचे आयुष्य हजार वर्षांचे असते, त्यांचे रूप वेगवेगळे असते; ते तिन्ही वेदांच्या विधीने सूर्याचे, जो स्वर्गाचा मार्ग आहे, पूजन करतात.
प्रत्नस्य विष्णो रूपं च सत्यर्तस्य च ब्रह्मणः । अमृतस्य च मृत्योश्च सूर्यमात्मानमीमहि
आपण सूर्याला प्राचीन विष्णूचे रूप, सत्य यज्ञाचा मूळ, अमरत्व आणि मृत्यूचे स्वरूप असे मानून ध्यान करतो.
प्लक्षादिषु च सर्वेषु पज्जद्वीपेषु नारद । आयुरिन्द्रियमोजश्च बलं बुद्धिः सहोऽपि च
नारद, प्लक्षपासून इतर सर्व द्वीपांमध्ये दीर्घायुष्य, इंद्रियांची ताकद, उत्साह, बळ, बुद्धी आणि सहनशक्ती आहे.
विक्रमः सर्वलोकानां सिद्धिरौत्पत्तिकी सदा । प्लक्षद्वीपात्परं चेक्षुरसोदः सरिताम्पतिः
तेथे सर्व लोकांत शौर्य, जन्मजात सिद्धी आणि नैसर्गिक यश असते; प्लक्षद्वीपाच्या पलीकडे सुरोदा नावाची, सर्व नद्यांची अधिष्ठात्री नदी आहे.
प्लक्षद्वीपं समग्रं च परिवार्यावतिष्ठते । शाल्मलाख्यस्ततो द्वीपश्चास्माद् द्विगुणविस्तरः
सुरोदा ही नदी संपूर्ण प्लक्षद्वीपाला वेढून आहे; त्याच्या पुढे शाल्मल नावाचा द्वीप आहे, जो प्लक्षपेक्षा दुप्पट मोठा आहे.
समानेन सुरोदेन सिन्धुना परिवेष्टितः । यत्र वै शाल्मलीवृक्षः प्लक्षायामः प्रकीर्तितः
तो द्वीपही तितक्याच रुंदीच्या सुरोदा नदीने वेढलेला आहे; तेथे शाल्मली वृक्ष आहे, जो प्लक्षाच्या आकाराचा म्हणून प्रसिद्ध आहे.
स्थानं तत्पक्षिराजस्य गरुडस्य महात्मनः । तस्य द्वीपस्य नाथो हि यज्ञबाहुः प्रियव्रतात्
तोच महात्मा गरुड, पक्षीराज याचे निवासस्थान आहे; त्या द्वीपाचा राजा यज्ञबाहू, प्रियव्रताचा पुत्र आहे.
जातः स एव सप्तभ्यः स्वपुत्रेभ्यो ददौ धराम् । तद्वर्षाणां च नामानि कथितानि निबोधत
तोच तेथे जन्मला आणि त्याने आपली भूमी आपल्या सात पुत्रांना दिली; आता त्या प्रदेशांची नावे ऐका.
सुरोचनं सौमनस्यं रमणं देववर्षकम् । पारिभद्रे तथा चाप्यायनं विज्ञातनामकम्
सुरोचन, सौमनस्य, रमण, देववर्षक, पारिभद्र, आप्यायन आणि विज्ञातनाम ही त्या प्रदेशांची नावे आहेत.
तेषु वर्षाद्रयः सप्त सप्तैव सरितः स्मृताः । सरसः शतशृङ्गश्च वामदेवश्च कन्दकः
त्या प्रदेशांत सात पर्वत आणि सात नद्या आहेत; पर्वतांची नावे शतशृंग, वामदेव, कंदक,
कुमुदः पुष्पवर्षश्च सहस्रश्रुतिरेव च । एते च पर्वताः सप्त नदीनामानि चोच्यते
कुमुद, पुष्पवर्ष, सहस्रश्रुति — ही सात पर्वते आहेत; आता नद्यांची नावे सांगतो.
अनुमतिः सिनीवाली सरस्वती कुहूस्तथा । रजनी चैव नन्दा च राकेति परिकीर्तिताः
अनुमती, सिनीवाली, सरस्वती, कुहू, रजनी, नंदा आणि राका — या त्या नद्या आहेत.
तद्वर्षपुरुषाः सर्वे चातुर्वर्ण्यसमाह्वयाः । श्रुतधरो वीर्यधरो वसुन्धर इषुन्धरः
त्या प्रदेशांतील सर्व लोक चार जातींमध्ये ओळखले जातात — श्रुतधर, वीर्यधर, वसुंधर आणि इषुंधर.
भगवन्तं वेदमयं यजन्ते सोममीश्वरम् । स्वगोभिः पितृदेवेभ्यो विभजत्कृष्णशुक्लयोः
ते भगवंत, वेदमय आणि सोमेश्वर यांची पूजा करतात; स्वतःच्या गायींनी पितरांना व देवांना काळ्या आणि पांढऱ्या भागांत विभागून अर्पण करतात.
सर्वासां च प्रजानां च राजा सोमः प्रसीदतु । एवं सुरोदाद् द्विगुणः स्वमानेन प्रकीर्तितः
सर्व प्राण्यांचा राजा सोम प्रसन्न होवो; अशा रीतीने सुरोदा नदीच्या पलीकडील द्वीप दुप्पट मोठा आहे असे सांगितले जाते.
घृतोदेनावृतः सोऽयं कुशद्वीपः प्रकाशते । यस्मिन्नास्ते कुशस्तम्बो द्वीपाख्याकारणो ज्वलन्
तो कुशद्वीप आहे, जो घृतोदा या नदीने वेढलेला आहे; तेथे तेजस्वी कुशाचा कांड आहे, ज्यामुळे या द्वीपाला नाव मिळाले.
स्वशष्परोचिषा काष्ठा भासयन्परितिष्ठते । हिरण्यरेतास्तद्द्वीपपतिः प्रैयव्रत स्वराट्
त्याच्या कांडांमधून स्वतःचे तेज पसरते आणि सर्वत्र प्रकाशमान होते; प्रियव्रताचा पुत्र, हिरण्यरेता, हा त्या द्वीपाचा राजा आहे.
स्वपुत्रेभ्यश्च सप्तभ्यस्तद्द्वीपं सन्तधाभजत् । वसुश्च वसुदानश्च तथा दृढरुचिः परः
त्याने ते बेट आपल्या सात मुलांमध्ये वाटले. त्या मुलांची नावे होती: वसु, वसुदान, दृढरुचि, पर, नाभिगुप्त, स्तुत्यव्रत आणि विविक्तनामदेव.
नाभिगुप्तस्तुत्यव्रतौ विविक्तनामदेवकौ । तेषां वर्षेषु सप्तैव सीमागिरिवराः स्मृताः
नाभिगुप्त, स्तुत्यव्रत आणि विविक्तनामदेव—या सातही प्रदेशांना मोठ्या पर्वतांनी सीमा घातली आहे, असे सांगितले जाते.