नैमिषे तु महास्थाने देवी सा लिङ्गधारिणी । पुरुहूता पुष्कराक्षे आषाढौ च रतिस्तथा
नैमिषाच्या महान क्षेत्रात देवी लिंगधारी रूपात आहे. पुरुहूत येथे ती पुष्कराक्षी आहे आणि आषाढ येथे ती रती आहे.
चण्डमुण्डीमहास्थाने दण्डिनी परमेश्वरी । भारभूतौ भवेद्भूतिर्नाकुले नकुलेश्वरी
चंडमुंडीच्या महान स्थळी दंडिनी ही परमेश्वरी आहे. भारभूत येथे भूती आहे आणि नकुल येथे नकुलेश्वरी आहे.
चन्द्रिका तु हरिश्चन्द्रे श्रीगिरौ शाङ्करी स्मृता । जप्येश्वरे त्रिशूला स्यात्सूक्ष्मा चाम्रातकेश्वरे
हरिश्चंद्र येथे चंद्रिका आहे आणि श्रीगिरीवर शांकरी म्हणून ओळखली जाते. जप्येश्वर येथे त्रिशूला आहे आणि अम्रात्केश्वर येथे सूक्ष्मा आहे.
शाङ्करी तु महाकाले शर्वाणी मध्यमाभिधे । केदाराख्ये महाक्षेत्रे देवी सा मार्गदायिनी
महाकाळ येथे शांकरी आहे आणि मध्यम नावाने शर्वाणी ओळखली जाते. केदार नावाच्या मोठ्या क्षेत्रात देवी मार्गदर्शक आहे.
भैरवाख्ये भैरवी सा गयायां मङ्गला स्मृता । स्थाणुप्रिया कुरुक्षेत्रे स्वायम्भुव्यपि नाकुले
भैरव नावाच्या स्थळी भैरवी आहे. गया येथे ती मंगल म्हणून ओळखली जाते. कुरुक्षेत्रात स्थाणुप्रिया आहे आणि नकुल येथे स्वयंभू आहे.
कनखले भवेदुग्रा विश्वेशा विमलेश्वरे । अट्टहासे महानन्दा महेन्द्रे तु महान्तका
कनखळ येथे ती उग्र आहे, विश्वेश येथे विमलेश्वरी आहे. अट्टहास येथे महानंदा आहे आणि महेंद्र येथे महांतका आहे.
भीमे भीमेश्वरी प्रोक्ता स्थाने वस्त्रापथे पुनः । भवानी शाङ्करी प्रोक्ता रुद्राणी त्वर्धकोटिके
भीम येथे ती भीमेश्वरी म्हणून ओळखली जाते. वस्त्रपथ येथे ती भवानी शांकरी आहे आणि अर्धकोटिक येथे ती रुद्राणी आहे.
अविमुक्ते विशालाक्षी महाभागा महालये । गोकर्णे भद्रकर्णी स्याद्भद्रा स्याद्भद्रकर्णके
अविमुक्त येथे ती विशालाक्षी म्हणून, महाभाग्यवती आणि महालयात आहे. गोकार्ण येथे ती भद्रकर्णी आहे आणि भद्रकर्णक येथे ती भद्रा आहे.
उत्पलाक्षी सुवर्णाक्षे स्थाण्वीशा स्थाणुसञ्ज्ञके । कमलालये तु कमला प्रचण्डा छगलण्डके
उत्पलाक्षी सुवर्णाक्ष येथे आहे, स्थाण्वीशा स्थाणुसंज्ञा येथे आहे. कमलालय येथे ती कमला आहे आणि चगळंड येथे ती प्रचंड आहे.
कुरण्डले त्रिसन्ध्या स्यान्माकोटे मुकुटेश्वरी । मण्डलेशे शाण्डकी स्यात्काली कालञ्जरे पुनः
कुरंडल येथे ती त्रिसंध्या आहे, माकोट येथे मुकुटेश्वरी आहे. मंडलेश येथे शांडकी आहे आणि कालिंजर येथे ती पुन्हा काली आहे.
शङ्कुकर्णे ध्वनिः प्रोक्ता स्थूला स्यात्स्थूलकेश्वरे । ज्ञानिनां हृदयाम्भोजे हृल्लेखा परमेश्वरी
शंखाच्या कानात जो आवाज ऐकू येतो, त्याला 'ध्वनी' म्हणतात; स्थूलकेश्वरात तो ध्वनी जड स्वरूपाचा असतो. पण ज्ञानी लोकांच्या हृदयकमळात ती परात्पर देवी सूक्ष्म 'हृल्लेखा' म्हणून प्रकट होते.
प्रोक्तानीमानि स्थानानि देव्याः प्रियतमानि च । तत्तत्क्षेत्रस्य माहात्म्यं श्रुत्वा पूर्वं नगोत्तम
हे सर्व स्थान देवीला अतिशय प्रिय आहेत, असं सांगितलं आहे. या प्रत्येक क्षेत्राचं महत्त्व आधी ऐकून घे, हे उत्तम नगरा.
तदुक्तेन विधानेन पश्चाद्देवीं प्रपूजयेत् । अथवा सर्वक्षेत्राणि काश्यां सन्ति नगोत्तम
मग त्या-त्या ठिकाणी सांगितलेल्या पद्धतीने देवीची पूजा करावी; किंवा, हे उत्तम नगरा, काशीमध्ये ही सर्व पवित्र क्षेत्रं आहेत.
अतस्तत्र वसेन्नित्यं देवीभक्तिपरायणः । तानि स्थानानि सम्पश्यञ्जपन्देवीं निरन्तरम्
म्हणून जो देवीभक्त आहे, त्याने नेहमी तिथेच राहावं, ती सर्व स्थळं पाहत राहावीत आणि देवीचं नामस्मरण सतत करावं.
ध्यायंस्तच्चरणाम्भोजं मुक्तो भवति बन्धनात् । इमानि देवीनामानि प्रातरुत्थाय यः पठेत्
देवीच्या चरणकमळांचे ध्यान करत राहिल्यास सर्व बंधनांतून मुक्ती मिळते. जो कोणी सकाळी उठल्यावर या देवीच्या नावांचा पाठ करतो,
भस्मीभवन्ति पापानि तत्क्षणान्नग सत्वरम् । श्राद्धकाले पठेदेतान्यमलानि द्विजाग्रतः
त्याची पापं त्या क्षणीच जळून जातात, हे उत्तम नगरा. श्राद्धाच्या वेळी, ब्राह्मणांसमोर ही पवित्र नावं म्हटली, तर,
मुक्तास्तत्पितरः सर्वे प्रयान्ति परमां गतिम् । अधुना कथयिष्यामि व्रतानि तव सुव्रत
त्याचे सर्व पितर मुक्त होतात आणि परमगतीला जातात. आता मी तुला व्रतांची माहिती सांगतो, हे सुभ्रते,
नारीभिश्च नरैश्चैव कर्तव्यानि प्रयत्नतः । व्रतमनन्ततृतीयाख्यं रसकल्याणिनीव्रतम्
ही व्रतं स्त्री-पुरुषांनी मनापासून करावीत — अनंततृतीया व्रत, रसकल्याणी व्रत,
आर्द्रानन्दकरं नाम्ना तृतीयाया व्रतं च यत् । शुक्रवारव्रतं चैव तथा कृष्णचतुर्दशी
आर्द्रानंदकार व्रत, तृतीया व्रत, शुक्रवाराचं व्रत आणि कृष्णचतुर्दशीचं व्रत,
भौमवारव्रतं चैव प्रदोषव्रतमेव च । यत्र देवो महादेवो देवीं संस्थाप्य विष्टरे
मंगळवाराचं व्रत आणि प्रदोषाचं व्रत, ज्यात महादेव स्वतः देवीला आसनावर बसवून,
नृत्यं करोति पुरतः सार्धं देवैर्निशामुखे । तत्रोपोष्य रजन्यादौ प्रदोषे पूजयेच्छिवाम्
देवतांसह रात्र सुरू होताना देवीसमोर नृत्य करतो; त्या वेळी, रात्रीच्या सुरुवातीला उपवास करून, प्रदोषकाळी शिवेची पूजा करावी.
प्रतिपक्षं विशेषेण तद्देवीप्रीतिकारकम् । सोमवारव्रतं चैव ममातिप्रियकृन्नग
प्रत्येक पक्षात हे व्रत विशेषतः देवीला अत्यंत प्रिय ठरतं; आणि सोमवारीचं व्रत मला फारच आवडतं, हे उत्तम नगरा.
तत्रापि देवीं सम्पूज्य रात्रौ भोजनमाचरेत् । नवरात्रद्वयं चैव व्रतं प्रीतिकरं मम
त्यातही देवीची पूजा करून, रात्री जेवण करावं; आणि दोन नवरात्रांचं व्रत मला फार प्रिय आहे.
एवमन्यान्यपि विभो नित्यनैमित्तिकानि च । व्रतानि कुरुते यो वै मत्प्रीत्यर्थं विमत्सरः
अशा प्रकारे, हे प्रभो, जो कोणी माझ्या आनंदासाठी हे आणि इतर नित्य-नैमित्तिक व्रतं द्वेष न ठेवता करतो,
प्राप्नोति मम सायुज्यं स मे भक्तः स मे प्रियः । उत्सवानपि कुर्वीत दोलोत्सवसुखान्विभो
तो मला मिळतो, तो माझा भक्त आहे, तो मला प्रिय आहे. त्याने डोलोत्सवाचा आनंद घेत, इतर उत्सवही साजरे करावेत.
शयनोत्सवं यथा कुर्यात्तथा जागरणोत्सवम् । रथोत्सवं च मे कुर्याद्दमनोत्सवमेव च
शयनोत्सव, जागरणोत्सव, माझ्यासाठी रथोत्सव आणि दमनोत्सव असे उत्सवही करावेत.
पवित्रोत्सवमेवापि श्रावणो प्रीतिकारकम् । मम भक्तः सदा कुर्यादेवमन्यान्महोत्सवान्
पवित्रोत्सव आणि श्रावणमासातील उत्सव हेही आनंददायक आहेत; माझा भक्त नेहमी असे इतर मोठे उत्सवही साजरे करावा.
मद्भक्तान्भोजयेत्प्रीत्या तथा चैव सुवासिनीः । कुमारीर्बटुकांश्चापि मद्बुद्ध्या तद्गतान्तरः
माझ्या भक्तांना प्रेमाने जेवू घालावं, तसंच सुवासिनी, कुमारिका आणि बटुक यांनाही माझ्या रूपात मानून, मनाने माझ्यात एकरूप होऊन त्यांची सेवा करावी.
वित्तशाठ्येन रहितो यजेदेतान्सुमादिभिः । य एवं कुरुते भक्त्या प्रतिवर्षमतन्द्रितः
कोणताही कपट न ठेवता, संपत्तीच्या बाबतीत प्रामाणिक राहून, सोम वगैरे नैवेद्यांनी या देवतांची पूजा करावी. जो कोणी असे श्रद्धेने, दरवर्षी, मन लावून करतो—
स धन्यः कृतकृत्योऽसौ मत्प्रीतेः पात्रमञ्जसा । सर्वमुक्तं समासेन मम प्रीतिप्रदायकम् । नाशिष्याय प्रदातव्यं नाभक्ताय कदाचन
तो खरोखरच भाग्यवान आहे, त्याचे जीवन सफल झाले आहे आणि तो माझ्या कृपेचा योग्य पात्र ठरतो. मी जे सांगितले ते सर्व माझ्या आनंदासाठी आहे. हे कधीही अयोग्य किंवा श्रद्धावान नसलेल्या व्यक्तीस सांगू नये.