नीलाम्बायाः परं स्थानं नीलपर्वतमस्तके । जाम्बूनदेश्वरीस्थानं तथा श्रीनगरं शुभम्
नीलांबा देवीचं श्रेष्ठ स्थान निळ्या पर्वताच्या शिखरावर आहे; जांभूवनदेश्वरीचं स्थान आणि शुभ श्रीनगर हेही आहे.
गुह्यकाल्या महास्थानं नेपाले यत्प्रतिष्ठितम् । मीनाक्ष्याः परमं स्थानं यच्च प्रोक्तं चिदम्बरे
गुह्यकाळीचं महान स्थान नेपाळमध्ये वसलेलं आहे; मीनाक्षीचं श्रेष्ठ स्थान आणि चिदंबरममध्ये सांगितलेलं स्थानही आहे.
वेदारण्यं महास्थानं सुन्दर्याः समधिष्ठितम् । एकाम्बरं महास्थानं परशक्त्या प्रतिष्ठितम्
वेदारण्य हे सुंदर देवीने स्थापन केलेले एक महान स्थान आहे. एकांबरा हेही पराशक्तीने स्थापन केलेले एक मोठे पवित्र स्थान आहे.
महालसा परं स्थानं योगेश्वर्यास्तथैव च । तथा नीलसरस्वत्याः स्थानं चीनेषु विश्रुतम्
महाळसा आणि योगेश्वरी यांचीही श्रेष्ठ स्थाने आहेत. तसेच नीलसरस्वतीचे स्थान चीनमध्ये प्रसिद्ध आहे.
वैद्यनाथे तु बगलास्थानं सर्वोत्तमं मतम् । श्रीमच्छ्रीभुवनेश्वर्या मणिद्वीपं मम स्मृतम्
वैद्यनाथ येथे बगलेचे स्थान सर्वश्रेष्ठ मानले जाते. श्रीमद्श्रीभुवनेश्वरीचे मणिद्वीप मला नेहमी आठवते.
श्रीमत्त्रिपुरभैरव्याः कामाख्यायोनिमण्डलम् । भूमण्डले क्षेत्ररत्नं महामायाधिवासितम्
श्रीमद्त्रिपुरभैरवीचे कामाख्येचे योनिमंडल हे पृथ्वीवरील क्षेत्ररत्न आहे, जिथे महामाया वास करते.
नातः परतरं स्थानं क्वचिदस्ति धरातले । प्रतिमासं भवेद्देवी यत्र साक्षाद्रजस्वला
या कामाख्येच्या योनिमंडलापेक्षा पृथ्वीवर दुसरे कोणतेही श्रेष्ठ स्थान नाही, कारण येथे देवी प्रत्यक्ष मासिक धर्म अवस्थेत दर महिन्याला प्रकट होते.
तत्रत्या देवताः सर्वाः पर्वतात्मकतां गताः । पर्वतेषु वसन्त्येव महत्यो देवता अपि
तेथील सर्व देवता पर्वतांचे रूप धारण करून राहतात. मोठ्या मोठ्या देवता देखील पर्वतांमध्ये वास करतात.
तत्रत्या पृथिवी सर्वा देवीरूपा स्मृता बुधैः । नातः परतरं स्थानं कामाख्यायोनिमण्डलात्
तेथील संपूर्ण भूमी ही विद्वानांच्या मते देवीचेच रूप आहे. कामाख्येच्या योनिमंडलापेक्षा श्रेष्ठ दुसरे कोणतेही स्थान नाही.
गायत्र्याश्च परं स्थानं श्रीमत्पुष्करमीरितम् । अमरेशे चण्डिका स्यात्प्रभासे पुष्करेक्षिणी
गायत्रीचे श्रेष्ठ स्थान म्हणजे श्रीमत्पुष्कर. अमरेश येथे चंडिका आहे आणि प्रभास येथे पुष्करेक्षणी आहे.
नैमिषे तु महास्थाने देवी सा लिङ्गधारिणी । पुरुहूता पुष्कराक्षे आषाढौ च रतिस्तथा
नैमिषाच्या महान क्षेत्रात देवी लिंगधारी रूपात आहे. पुरुहूत येथे ती पुष्कराक्षी आहे आणि आषाढ येथे ती रती आहे.
चण्डमुण्डीमहास्थाने दण्डिनी परमेश्वरी । भारभूतौ भवेद्भूतिर्नाकुले नकुलेश्वरी
चंडमुंडीच्या महान स्थळी दंडिनी ही परमेश्वरी आहे. भारभूत येथे भूती आहे आणि नकुल येथे नकुलेश्वरी आहे.
चन्द्रिका तु हरिश्चन्द्रे श्रीगिरौ शाङ्करी स्मृता । जप्येश्वरे त्रिशूला स्यात्सूक्ष्मा चाम्रातकेश्वरे
हरिश्चंद्र येथे चंद्रिका आहे आणि श्रीगिरीवर शांकरी म्हणून ओळखली जाते. जप्येश्वर येथे त्रिशूला आहे आणि अम्रात्केश्वर येथे सूक्ष्मा आहे.
शाङ्करी तु महाकाले शर्वाणी मध्यमाभिधे । केदाराख्ये महाक्षेत्रे देवी सा मार्गदायिनी
महाकाळ येथे शांकरी आहे आणि मध्यम नावाने शर्वाणी ओळखली जाते. केदार नावाच्या मोठ्या क्षेत्रात देवी मार्गदर्शक आहे.
भैरवाख्ये भैरवी सा गयायां मङ्गला स्मृता । स्थाणुप्रिया कुरुक्षेत्रे स्वायम्भुव्यपि नाकुले
भैरव नावाच्या स्थळी भैरवी आहे. गया येथे ती मंगल म्हणून ओळखली जाते. कुरुक्षेत्रात स्थाणुप्रिया आहे आणि नकुल येथे स्वयंभू आहे.
कनखले भवेदुग्रा विश्वेशा विमलेश्वरे । अट्टहासे महानन्दा महेन्द्रे तु महान्तका
कनखळ येथे ती उग्र आहे, विश्वेश येथे विमलेश्वरी आहे. अट्टहास येथे महानंदा आहे आणि महेंद्र येथे महांतका आहे.
भीमे भीमेश्वरी प्रोक्ता स्थाने वस्त्रापथे पुनः । भवानी शाङ्करी प्रोक्ता रुद्राणी त्वर्धकोटिके
भीम येथे ती भीमेश्वरी म्हणून ओळखली जाते. वस्त्रपथ येथे ती भवानी शांकरी आहे आणि अर्धकोटिक येथे ती रुद्राणी आहे.
अविमुक्ते विशालाक्षी महाभागा महालये । गोकर्णे भद्रकर्णी स्याद्भद्रा स्याद्भद्रकर्णके
अविमुक्त येथे ती विशालाक्षी म्हणून, महाभाग्यवती आणि महालयात आहे. गोकार्ण येथे ती भद्रकर्णी आहे आणि भद्रकर्णक येथे ती भद्रा आहे.
उत्पलाक्षी सुवर्णाक्षे स्थाण्वीशा स्थाणुसञ्ज्ञके । कमलालये तु कमला प्रचण्डा छगलण्डके
उत्पलाक्षी सुवर्णाक्ष येथे आहे, स्थाण्वीशा स्थाणुसंज्ञा येथे आहे. कमलालय येथे ती कमला आहे आणि चगळंड येथे ती प्रचंड आहे.
कुरण्डले त्रिसन्ध्या स्यान्माकोटे मुकुटेश्वरी । मण्डलेशे शाण्डकी स्यात्काली कालञ्जरे पुनः
कुरंडल येथे ती त्रिसंध्या आहे, माकोट येथे मुकुटेश्वरी आहे. मंडलेश येथे शांडकी आहे आणि कालिंजर येथे ती पुन्हा काली आहे.
शङ्कुकर्णे ध्वनिः प्रोक्ता स्थूला स्यात्स्थूलकेश्वरे । ज्ञानिनां हृदयाम्भोजे हृल्लेखा परमेश्वरी
शंखाच्या कानात जो आवाज ऐकू येतो, त्याला 'ध्वनी' म्हणतात; स्थूलकेश्वरात तो ध्वनी जड स्वरूपाचा असतो. पण ज्ञानी लोकांच्या हृदयकमळात ती परात्पर देवी सूक्ष्म 'हृल्लेखा' म्हणून प्रकट होते.
प्रोक्तानीमानि स्थानानि देव्याः प्रियतमानि च । तत्तत्क्षेत्रस्य माहात्म्यं श्रुत्वा पूर्वं नगोत्तम
हे सर्व स्थान देवीला अतिशय प्रिय आहेत, असं सांगितलं आहे. या प्रत्येक क्षेत्राचं महत्त्व आधी ऐकून घे, हे उत्तम नगरा.
तदुक्तेन विधानेन पश्चाद्देवीं प्रपूजयेत् । अथवा सर्वक्षेत्राणि काश्यां सन्ति नगोत्तम
मग त्या-त्या ठिकाणी सांगितलेल्या पद्धतीने देवीची पूजा करावी; किंवा, हे उत्तम नगरा, काशीमध्ये ही सर्व पवित्र क्षेत्रं आहेत.
अतस्तत्र वसेन्नित्यं देवीभक्तिपरायणः । तानि स्थानानि सम्पश्यञ्जपन्देवीं निरन्तरम्
म्हणून जो देवीभक्त आहे, त्याने नेहमी तिथेच राहावं, ती सर्व स्थळं पाहत राहावीत आणि देवीचं नामस्मरण सतत करावं.
ध्यायंस्तच्चरणाम्भोजं मुक्तो भवति बन्धनात् । इमानि देवीनामानि प्रातरुत्थाय यः पठेत्
देवीच्या चरणकमळांचे ध्यान करत राहिल्यास सर्व बंधनांतून मुक्ती मिळते. जो कोणी सकाळी उठल्यावर या देवीच्या नावांचा पाठ करतो,
भस्मीभवन्ति पापानि तत्क्षणान्नग सत्वरम् । श्राद्धकाले पठेदेतान्यमलानि द्विजाग्रतः
त्याची पापं त्या क्षणीच जळून जातात, हे उत्तम नगरा. श्राद्धाच्या वेळी, ब्राह्मणांसमोर ही पवित्र नावं म्हटली, तर,
मुक्तास्तत्पितरः सर्वे प्रयान्ति परमां गतिम् । अधुना कथयिष्यामि व्रतानि तव सुव्रत
त्याचे सर्व पितर मुक्त होतात आणि परमगतीला जातात. आता मी तुला व्रतांची माहिती सांगतो, हे सुभ्रते,
नारीभिश्च नरैश्चैव कर्तव्यानि प्रयत्नतः । व्रतमनन्ततृतीयाख्यं रसकल्याणिनीव्रतम्
ही व्रतं स्त्री-पुरुषांनी मनापासून करावीत — अनंततृतीया व्रत, रसकल्याणी व्रत,
आर्द्रानन्दकरं नाम्ना तृतीयाया व्रतं च यत् । शुक्रवारव्रतं चैव तथा कृष्णचतुर्दशी
आर्द्रानंदकार व्रत, तृतीया व्रत, शुक्रवाराचं व्रत आणि कृष्णचतुर्दशीचं व्रत,
भौमवारव्रतं चैव प्रदोषव्रतमेव च । यत्र देवो महादेवो देवीं संस्थाप्य विष्टरे
मंगळवाराचं व्रत आणि प्रदोषाचं व्रत, ज्यात महादेव स्वतः देवीला आसनावर बसवून,