पाशाङ्कुशवराभीतिचतुर्बाहुं त्रिलोचनाम् । रक्तवस्त्रपरीधानां दाडिमीकुसुमप्रभाम्
त्यांनी तिला चार हातांनी, पाश, अंकुश, वर आणि अभय दाखवतांना पाहिलं; तिच्या तीन डोळ्यांमध्ये तेज होतं, ती लाल वस्त्र घालून, डाळिंबाच्या फुलासारखी ताज्या तेजाने झळकत होती.
सर्वशृङ्गारवेषाढ्यां सर्वदेवनमस्कृताम् । सर्वाशापूरिकां सर्वमातरं सर्वमोहिनीम्
ती सर्व प्रकारच्या अलंकारांनी सजलेली होती, सर्व देवांनी वंदन केलेली, सर्व इच्छा पूर्ण करणारी, सर्वांची आई आणि सर्वांना मोहात टाकणारी होती.
प्रसादसुमुखीमम्बां मन्दस्मितमुखाम्बुजाम् । अव्याजकरुणामूर्तिं ददृशुः पुरतः सुराः
देवांनी समोर प्रसन्न चेहरा असलेली, मंद हास्याने फुललेली कमळासारखी मुखवाली, सहज करुणेची मूर्ती असलेली आई पाहिली.
दृष्ट्वा तां करुणामुर्तिं प्रणेमुः सकलाः सुराः । वक्तुं नाशक्नुवन् किञ्चिद्वाष्पसंरुद्धनिःस्वनाः
ती करुणेची मूर्ती पाहून सर्व देवांनी वाकून नमस्कार केला; त्यांच्या डोळ्यांतून अश्रू वाहू लागले आणि त्यांना काही बोलता आलं नाही.
कथञ्चित्स्थैर्यमालम्ब्य भक्त्या चानतकन्धराः । प्रेमाश्रुपूर्णनयनास्तुष्टुवुर्जगदम्बिकाम्
कसाबसा धीर गोळा करून, भक्तीने मान वाकवून, प्रेमाने डोळे पाणावलेले, त्यांनी जगदंबेची स्तुती केली.
देवा ऊचुः नमो देव्यै महादेव्यै शिवायै सततं नमः । नमः प्रकृत्यै भद्रायै नियताः प्रणताः स्म ताम्
देव म्हणाले: देवीस, महादेवीस, शिवेस आम्ही नेहमीच वंदन करतो; प्रकृतीस, शुभेस आम्ही नेहमीच समर्पित आहोत.
तामग्निवर्णां तपसा ज्वलन्तीं वैरोचनीं कर्मफलेषु जुष्टाम् । दुर्गां देवीं शरणमहं प्रपद्ये सुतरसि तरसे नमः
ती अग्नीसारखी तेजस्वी, तपाने प्रज्वलित, वैरोचनाची कन्या, कर्मफळात रमणारी, अशा दुर्गा देवीच्या चरणी मी शरण जातो—ती जलद आणि बलवान आहे, तिला नमस्कार.
देवीं वाचमजनयन्त देवा- स्तां विश्वरूपाः पशवो वदन्ति । सा नो मन्द्रेषमूर्जं दुहाना धेनुर्वागस्मानुपसुष्टुतैतु
देवांनी वाणीची देवी निर्माण केली; जगातील सर्व प्राणी तिला अनेक रूपांची म्हणतात; ती वाणीची गाई, मधुर पोषण देणारी, तिचं उत्तम दूध आम्हाला लाभो.
कालरात्रिं ब्रह्मस्तुतां वैष्णवीं स्कन्दमातरम् । सरस्वतीमदितिं दक्षदुहितरं नमामः पावनां शिवाम्
कालरात्री, जी ब्रह्म्याने स्तुत्य आहे, वैष्णवी, स्कंदमाता, सरस्वती, अदिती, दक्षाची कन्या, ती पावन आणि शुभ देवी, तिला आम्ही वंदन करतो.
महालक्ष्म्यै च विद्महे सर्वशक्त्यै च धीमहि । तन्नो देवी प्रचोदयात्
महालक्ष्मीचे आम्ही चिंतन करतो, सर्वशक्तिमान देवीचे ध्यान करतो; ती देवी आम्हाला प्रेरणा देवो.
नमो विराट्स्वरूपिण्यै नमः सूत्रात्ममूर्तये । नमोऽव्याकृतरूपिण्यै नमः श्रीब्रह्ममूर्तये
जिचं विराट रूप आहे, जिचं स्वरूप सर्वत्र व्यापलेलं आहे, जिचं अव्यक्त रूप आहे, आणि जी ब्रह्मस्वरूप आहे, तिला नमस्कार.
यदज्ञानाज्जगद्भाति रज्जुसर्पस्रगादिवत् । यज्ज्ञानाल्लयमाप्नोति नुमस्तां भुवनेश्वरीम्
जेव्हा अज्ञान असतं, तेव्हा जग सर्प समजलेल्या दोरीसारखं भासतं; पण ज्ञानाने ते नाहीसं होतं—त्या भुवनेश्वरीस आम्ही वंदन करतो.
नुमस्तत्पदलक्ष्यार्थां चिदेकरसरूपिणीम् । अखण्डानन्दरूपां तां वेदतात्पर्यभूमिकाम्
‘तत्’ या शब्दाने जी दर्शवली जाते, जी शुद्ध चैतन्यस्वरूप आहे, अखंड आनंदमूर्ती आहे, वेदांचा सारार्थ आहे, तिला आम्ही वंदन करतो.
पञ्चकोशातिरिक्तां तामवस्थात्रयसाक्षिणीम् । नुमस्त्वंपदलक्ष्यार्थां प्रत्यगात्मस्वरूपिणीम्
पंचकोशांपलीकडे असलेली, तीन अवस्थांची साक्षीदार, ‘त्वम्’ या शब्दाने दर्शवली जाणारी, अंतरात्म्याचं स्वरूप असलेली, तिला आम्ही वंदन करतो.
नमः प्रणवरूपायै नमो ह्रीङ्कारमूर्तये । नानामन्त्रात्मिकायै ते करुणायै नमो नमः
जिचं रूप प्रणव आहे, जिचं रूप ह्रीं आहे, जी अनेक मंत्रांची मूळ आहे, त्या करुणामयीस आम्ही पुन्हा पुन्हा नमस्कार करतो.
इति स्तुता तदा देवैर्मणिद्वीपाधिवासिनी । प्राह वाचा मधुरया मत्तकोकिलनिःस्वना
देवांनी अशी स्तुती केल्यावर, मणिद्वीपावर वास करणारी देवी, कोकिळेच्या मधुर स्वरासारख्या गोड आवाजात बोलली.
श्रीदेव्युवाच वदन्तु विबुधाः कार्यं यदर्थमिह सङ्गताः । वरदाहं सदा भक्तकामकल्पद्रुमास्मि च
श्रीदेवी म्हणाली: तुम्ही सर्व ज्ञानी येथे कोणत्या कार्यासाठी जमला आहात, ते सांगा; मी नेहमी वर देणारी आणि भक्तांसाठी इच्छापूर्ती करणारी कल्पवृक्ष आहे.
तिष्ठन्त्यां मयि का चिन्ता युष्माकं भक्तिशालिनाम् । समुद्धरामि मद्भक्तान्दुःखसंसारसागरात्
मी असताना, भक्तजनांनो, तुम्हाला कसली चिंता? मी माझ्या भक्तांना दुःखाच्या आणि संसाराच्या समुद्रातून उध्दार करते.
इति प्रतिज्ञां मे सत्यां जानीथ विबुधोत्तमाः । इति प्रेमाकुलां वाणीं श्रुत्वा सन्तुष्टमानसाः
माझं वचन खरं आहे, हे तुम्ही सर्व देवांमध्ये श्रेष्ठ आहात, हे जाणावं. तिच्या प्रेमाने ओतप्रोत अशा शब्दांनी सर्व देवांची मनं आनंदित झाली.
निर्भया निर्जरा राजन्नूचुर्दुःखं स्वकीयकम् । देवा ऊचुः नाज्ञातं किञ्चिदप्यत्र भवत्यास्ति जगत्त्रये
राजा, मग देव निर्भयपणे आपलं दुःख सांगू लागले. देव म्हणाले, या तिन्ही जगात तुमच्यापासून काहीही लपलेलं नाही.
सर्वज्ञया सर्वसाक्षिरूपिण्या परमेश्वरि । तारकेणासुरेन्द्रेण पीडिताः स्मो दिवानिशम्
परमेश्वरी, तुम्ही सर्वज्ञ आहात, सर्व गोष्टींच्या साक्षीदार आहात. आम्ही तारक नावाच्या असुरराजाने दिवस-रात्र त्रासले गेलो आहोत.
शिवाङ्गजाद्वधस्तस्य निर्मितो ब्रह्मणा शिवे । शिवाङ्गना तु नैवास्ति जानासि त्वं महेश्वरि
शिवाच्या अंगापासून त्याचा वध व्हावा असं ब्रह्मदेव आणि शिवाने ठरवलं, पण शिवाच्या अंगापासून जन्मलेली स्त्रीच नाही, हे तुम्हाला माहीत आहे, महेश्वरी.
सर्वज्ञपुरतः किं वा वक्तव्यं पामरैर्जनैः । एतदुद्देशतः प्रोक्तमपरं तर्कयाम्बिके
सर्वज्ञ समोर सामान्य माणसांनी काय बोलावं? हे फक्त कारण सांगण्यासाठी बोललो, बाकीचं तुम्हीच ठरवा, अंबिके.
सर्वदा चरणाम्भोजे भक्तिः स्यात्तव निश्चला । प्रार्थनीयमिदं मुख्यमपरं देहहेतवे
तुझ्या चरणकमळांवर आमची भक्ती नेहमी अढळ राहो, हीच मुख्य प्रार्थना आहे; बाकी सगळं फक्त शरीरासाठी आहे.
इति तेषां वचः श्रुत्वा प्रोवाच परमेश्वरी । मम शक्तिस्तु या गौरी भविष्यति हिमालये
त्यांची वचने ऐकून परमेश्वरी म्हणाली, माझी शक्ती गौरी म्हणून हिमालयात जन्म घेईल.
शिवाय सा प्रदेया स्यात्सा वः कार्यं विधास्यति । भक्तिर्यच्चरणाम्भोजे भूयाद्युष्माकमादरात्
ती गौरी शिवाला दिली जाईल आणि तीच तुमचं कार्य पूर्ण करील. तुमची माझ्या चरणकमळांवरील भक्ती अधिक वाढो.
हिमालयो हि मनसा मामुपास्तेऽतिभक्तितः । ततस्तस्य गृहे जन्म मम प्रियकरं मतम्
हिमालय मोठ्या भक्तीने मनात मला पूजतो, म्हणूनच माझा जन्म त्याच्या घरी होणं मला प्रिय वाटतं.
व्यास उवाच हिमालयोऽपि तच्छ्रुत्वात्यनुग्रहकरं वचः । बाष्पैः संरुद्धकण्ठाक्षो महाराज्ञीं वचोऽब्रवीत्
व्यास म्हणतो: ती कृपापूर्ण वचने ऐकून हिमालयाच्या डोळ्यांत आणि गळ्यात आनंदाश्रू दाटले, आणि त्याने महाराणीला बोलले.
महत्तरं तं कुरुषे यस्यानुग्रहमिच्छसि । नोचेत्क्वाहं जडः स्थाणुः क्व त्वं सच्चित्स्वरूपिणी
तुम्ही ज्याच्यावर कृपा करायची ठरवता त्याला मोठं भाग्य मिळतं; नाहीतर मी असा जड आणि स्थिर, आणि तुम्ही सच्चिदानंदस्वरूपा—यात काहीच ताळमेळ नाही.
असम्भाव्यं जन्मशतैस्त्वत्पितृत्वं ममानघे । अश्वमेधादिपुण्यैर्वा पुण्यैर्वा तत्समाधिजैः
निर्दोषे, तुझा पिता होणं हे शेकडो जन्मांतही अशक्य आहे, मग अश्वमेध यज्ञाच्या पुण्याने किंवा ध्यानाने मिळणाऱ्या पुण्याने तरी कसं शक्य आहे?