अशक्तास्तेन ते योद्धुं वज्रदेहासुरेण च । पलायनं तदा कृत्वा निर्गता निर्जराः क्वचित्
त्या वज्रासारख्या शरीर असलेल्या असुराशी लढण्याची शक्ती नसल्यामुळे, अमर लोक पळून जाऊन वेगवेगळ्या ठिकाणी लपले.
निलयं गिरिदुर्गेषु रत्नसानुगुहासु च । संस्थिताः परमां शक्तिं ध्यायन्तस्ते पराम्बिकाम्
ते पर्वताच्या किल्ल्यांमध्ये आणि रत्नांनी सजलेल्या गुहांमध्ये आश्रय घेत, अत्यंत मन लावून परमाई मातेला ध्यान करू लागले.
अग्नौ होमाद्यभावात्तु वृष्ट्यभावोऽप्यभून्नृप । वृष्टेरभावे संशुष्कं निर्जलं चापि भूतलम्
राजा, अग्नीमध्ये हवन न झाल्यामुळे पाऊसही पडला नाही; पावसाच्या अभावामुळे पृथ्वी कोरडी आणि पाण्याविना झाली.
कूपवापीतडागाश्च सरितः शुष्कतां गताः । अनावृष्टिरियं राजन्नभूच्च शतवार्षिकी
कूप, विहीर, तळे आणि नद्या सगळ्या कोरड्या पडल्या; राजा, ही दुष्काळाची स्थिती शंभर वर्षे टिकली.
मृताः प्रजाश्च बहुधा गोमहिष्यादयस्तथा । गृहे गृहे मनुष्याणामभवच्छवसंग्रहः
खूप लोक, गायी, म्हशी आणि इतर प्राणी मरून गेले; प्रत्येक घरात माणसांचे मृतदेहांचे ढिग झाले.
अनर्थे त्वेवमुद्भूते ब्राह्मणाः शान्तचेतसः । गत्वा हिमवतः पार्श्वे रिराधयिषवः शिवम्
अशा संकटात शांत मनाचे ब्राह्मण हिमालयाच्या कडेला जाऊन शिवाची पूजा करण्याची इच्छा धरून गेले.
समाधिध्यानपूजाभिर्देवीं तुष्टुवुरन्वहम् । निराहारास्तदासक्तास्तामेव शरणं ययुः
समाधी, ध्यान आणि पूजा करून, त्यांनी देवीची रोज स्तुती केली; उपवास करत, तिच्यात पूर्णपणे रमून, त्यांनी तिच्यातच आश्रय घेतला.
दयां कुरु महेशानि पामरेषु जनेषु हि । सर्वापराधयुक्तेषु नैतच्छ्लाघ्यं तवाम्बिके
महेश्वरी, या साध्या लोकांवर दया कर; अंबिके, सर्व दोषांनी भरलेल्या लोकांवर हे तुझे स्तुतीस पात्र नाही.
कोपं संहर देवेशि सर्वान्तर्यामिरूपिणि । त्वया यथा प्रेर्यतेऽयं करोति स तथा जनः
देवी, सर्वांच्या अंतर्यामीत्व धारण करणारी, तू तुझा राग मागे घे; लोक तुझ्या प्रेरणेप्रमाणेच वागतात.
नान्या गतिर्जनस्यास्य किं पश्यसि पुनः पुनः । यथेच्छसि तथा कर्तुं समर्थासि महेश्वरि
या लोकांसाठी दुसरा आश्रय नाही; तू पुन्हा पुन्हा का पाहतेस? महेश्वरी, तू जशी इच्छा करशील तशी कृती करण्यास समर्थ आहेस.
समुद्धर महेशानि संकटात्परमोत्थितात् । जीवनेन विनास्माकं कथं स्यात्स्थितिरम्बिके
महेश्वरी, या अत्यंत मोठ्या संकटातून आम्हाला बाहेर काढ; अंबिके, जीवनाशिवाय आम्ही कसे टिकू?
प्रसीद त्वं महेशानि प्रसीद जगदम्बिके । अनन्तकोटिब्रह्माण्डनायिके ते नमो नमः
महेश्वरी, कृपा कर, जगदंबे, कृपा कर; अनंत कोटी ब्रह्मांडांची अधिष्ठात्री, तुला पुन्हा पुन्हा नमस्कार.
नमः कूटस्थरूपायै चिद्रूपायै नमो नमः । नमो वेदान्तवेद्यायै भुवनेश्यै नमो नमः
नमस्कार, कूटस्थ स्वरूप असलेल्या, चैतन्य स्वरूप असलेल्या देवीला; नमस्कार, वेदांताने ओळखल्या गेलेल्या, भूमीच्या अधिष्ठात्रीला.
नेति नेतीति वाक्यैर्या बोध्यते सकलागमैः । तां सर्वकारणां देवीं सर्वभावेन सन्नताः
सर्व शास्त्रांनी 'हे नाही, हे नाही' या शब्दांनी ज्यांना जाणता येते, त्या सर्व कारण असलेल्या देवीला आम्ही पूर्ण मनाने नमस्कार करतो.
इति सम्प्रार्थिता देवी भुवनेशी महेश्वरी । अनन्ताक्षिमयं रूपं दर्शयामास पार्वती
अशी प्रार्थना झाल्यावर, जगाची अधिष्ठात्री, महेश्वरी पार्वतीने अनंत डोळ्यांनी युक्त स्वरूप दाखवले.
नीलाञ्जनसमप्रख्यं नीलपद्मायतेक्षणम् । सुकर्कशसमोत्तुङ्गवृत्तपीनघनस्तनम्
तिचा रंग काळ्या काजळासारखा होता, तिच्या डोळ्यांची छटा निळ्या कमळासारखी होती, तिचे स्तन पूर्ण, गोल, घट्ट आणि उंच होते, सर्वश्रेष्ठ हत्तींपेक्षा अधिक.
बाणमुष्टिं च कमलं पुष्पपल्लवमूलकान् । शाकादीन्फलसंयुक्ताननन्तरससंयुतान्
तीने हातात बाणांचा मूठ, कमळ, कोवळी फुलं आणि मूळं, फळांसह भाज्या, तसेच विविध रसांनी भरलेले पदार्थ घेतले होते.
क्षुत्तृड्जरापहान् हस्तैर्बिभ्रती च महाधनुः । सर्वसौन्दर्यसारं तद्रूपं लावण्यशोभितम्
तीने आपल्या हातात मोठं धनुष्य धरलं होतं, जे उपास, तहान आणि रोग दूर करत होतं. तिचं रूप सर्व सौंदर्याचं सार होतं, आणि ते लावण्याने उजळून निघालं होतं.
कोटिसूर्यप्रतीकाशं करुणारससागरम् । दर्शयित्वा जगद्धात्री सानन्तनयनोद्भवा
तिचं रूप कोटी सूर्यांसारखं तेजस्वी होतं, करुणेच्या समुद्रासारखं. जगाची माता, असंख्य डोळ्यांमधून उत्पन्न झालेली, स्वतः प्रकट झाली.
मोचयामास लोकेषु वारिधारां सहस्रशः । नवरात्रं महावृष्टिरभून्नेत्रोद्भवैर्जलैः
तीने जगावर हजारो धारांनी पाण्याचा वर्षाव केला; नव रात्री तिच्या डोळ्यांतून आलेल्या पाण्याने मोठा पाऊस झाला.
दुःखितान्वीक्ष्य सकलान्नेत्राश्रूणि विमुञ्चती । तर्पितास्तेन ते लोका ओषध्यः सकला अपि
सर्व दुःखी जीवांना पाहून, तिने डोळ्यांतून अश्रू सोडले; त्या अश्रूंमुळे सर्व जग आणि सर्व वनस्पती तृप्त झाले.
नदीनदप्रवाहास्तैर्जलैः समभवन्नृप । निलीय संस्थिताः पूर्वं सुरास्ते निर्गता बहिः
त्या पाण्यामुळे नद्या आणि प्रवाह तयार झाले, राजानो; पूर्वी लपलेले देव बाहेर आले.
मिलित्वा ससुरा विप्रा देवीं समभितुष्टुवुः । नमो वेदान्तवेद्ये ते नमो ब्रह्मस्वरूपिणि
देव आणि ऋषी एकत्र येऊन देवीची स्तुती करू लागले: 'वेदांताने ओळखली जाणारी, ब्रह्मरूप असणारी, तुला नमस्कार.'
स्वमायया सर्वजगद्विधात्र्यै ते नमो नमः । भक्तकल्पद्रुमे देवि भक्तार्थं देहधारिणि
'आपल्या मायेमुळे सर्व जग निर्माण करणाऱ्या देवी, भक्तांसाठी कल्पवृक्ष, भक्तांच्या हितासाठी रूप घेणाऱ्या, तुला पुन्हा पुन्हा नमस्कार.'
नित्यतृप्ते निरुपमे भुवनेश्वरि ते नमः । अस्मच्छान्त्यर्थमतुलं लोचनानां सहस्रकम्
'सदैव तृप्त, अद्वितीय, जगाची अधिष्ठात्री, तुला नमस्कार; आमच्या शांतीसाठी तू असंख्य डोळे धारण केलेस.'
त्वया यतो धृतं देवि शताक्षी त्वं ततो भव । क्षुधया पीडिता मातः स्तोतुं शक्तिर्न चास्ति नः
'तू हे डोळे धारण केल्यामुळे, देवी, तुला शताक्षी म्हणतात; आई, उपासाने त्रस्त झालो आहोत, तुला स्तुती करण्याची शक्ती आमच्यात नाही.'
कृपां कुरु महेशानि वेदानप्याहराम्बिके । व्यास उवाच - इति तेषां वचः श्रुत्वा शाकान्स्वकरसंस्थितान्
'महेश्वरी, वेदांची माता, आम्हांवर कृपा कर आणि वेद आम्हाला परत दे.' व्यास म्हणतो: त्यांच्या शब्द ऐकून, तिने समोर असलेल्या भाज्या घेतल्या.
स्वादूनि फलमूलानि भक्षणार्थं ददौ शिवा । नानाविधानि चान्नानि पशुभोज्यानि यानि च
शुभेने गोड फळं आणि मूळं खाण्यासाठी दिली, आणि अनेक प्रकारचे अन्न, तसेच जनावरांसाठी योग्य पदार्थ दिले.
काम्यानन्तरसैर्युक्तान्यानवीनोद्भवं ददौ । शाकम्भरीति नामापि तद्दिनात्समभून्नृप
तीने इच्छित आणि विविध रसांनी युक्त अन्न दिलं, तसेच आपल्या शरीरातून उत्पन्न झालेलं अन्न दिलं; त्या दिवसापासून तिला शाकंभरी म्हणू लागले.
ततः कोलाहले जाते दूतवाक्येन बोधितः । ससैन्यः सायुधो योद्धुं दुर्गमाख्योऽसुरो ययौ
मग कोलाहल उठला, आणि दूताच्या संदेशाने माहिती मिळाल्यावर, दुर्गम नावाचा असुर, शस्त्र आणि सैन्यासह युद्धासाठी निघाला.