ततः प्रसन्नो भगवान् हंसारूढश्चतुर्मुखः । ययौ तस्मै वरं दातुं प्रसन्नमुखपङ्कजः
मग भगवंत, चार मुख असलेले, हंसावर बसलेले, प्रसन्न झाले आणि त्याला वर देण्यासाठी, प्रसन्न कमळासारखा चेहरा घेऊन आले.
समाधिस्थं मीलिताक्षं स्फुटमाह चतुर्मुखः । वरं वरय भद्रं ते यस्ते मनसि वर्तते
त्याला समाधीत, डोळे बंद केलेले पाहून, चार मुख असलेले स्पष्टपणे म्हणाले — 'तुला मनात जे आहे ते वर माग, तुझे कल्याण होवो.'
तवाद्य तपसा तुष्टो वरदेशोऽहमागतः । श्रुत्वा ब्रह्ममुखाद्वाणीं व्युत्थितः स समाधितः
'आज मी तुझ्या तपामुळे प्रसन्न आहे आणि तुला वर देण्यासाठी आलो आहे.' ब्रह्माच्या तोंडून ही वाणी ऐकून तो समाधीतून उठला.
पूजयित्वा वरं वव्रे वेदान्देहि सुरेश्वर । त्रिषु लोकेषु ये मन्त्रा ब्राह्मणेषु सुरेष्वपि
त्याने पूजा करून वर मागितला — 'हे देवांचे अधिपती, मला वेद आणि तीन लोकांमध्ये ब्राह्मण व देवांमध्ये जे मंत्र आहेत ते दे.'
विद्यन्ते ते तु सान्निध्ये मम सन्तु महेश्वर । बलं च देहि येन स्याद्देवानां च पराजयः
'हे महेश्वर, ते सर्व माझ्या सान्निध्यात असू देत आणि मला असे बळ दे की देवांचा पराभव होईल.'
इति तस्य वचः श्रुत्वा तथास्त्विति वचो वदन् । जगाम सत्यलोकं तु चतुर्वेदेश्वरः परः
त्याचे शब्द ऐकून, चार वेदांचा अधिपती परमेश्वर म्हणाले — 'तसेच होईल,' आणि सत्यलोकात गेले.
ततः प्रभृति विप्रैस्तु विस्मृता वेदराशयः । स्नानसन्ध्यानित्यहोमश्राद्धयज्ञजपादयः
त्या वेळेपासून ब्राह्मणांनी वेद विसरले; रोजचे स्नान, संध्या, नित्य होम, श्राद्ध, यज्ञ आणि जप सगळे बंद झाले.
विलुप्ता धरणीपृष्ठे हाहाकारो महानभूत् । किमिदं किमिदं चेति विप्रा ऊचुः परस्परम्
वेद पृथ्वीवरून नाहीसे झाले आणि मोठा हाहाकार झाला — 'हे काय? हे काय?' असे ब्राह्मण एकमेकांना म्हणू लागले.
वेदाभावात्तदस्माभिः कर्तव्यं किमतः परम् । इति भूमौ महानर्थे जाते परमदारुणे
वेदांचा अभाव झाल्यामुळे, आता आम्ही काय करावे? अशा प्रकारे, पृथ्वीवर फार मोठे आणि अत्यंत भयानक संकट आले.
निर्जराः सजरा जाता हविर्भागाद्यभावतः । रुरोध स तदा दैत्यो नगरीममरावतीम्
हवनाचे अर्पण बंद झाल्यामुळे, अमर लोकही मरणशील झाले; तेव्हा त्या दैत्याने अमरावती नगराला वेढा घातला.
अशक्तास्तेन ते योद्धुं वज्रदेहासुरेण च । पलायनं तदा कृत्वा निर्गता निर्जराः क्वचित्
त्या वज्रासारख्या शरीर असलेल्या असुराशी लढण्याची शक्ती नसल्यामुळे, अमर लोक पळून जाऊन वेगवेगळ्या ठिकाणी लपले.
निलयं गिरिदुर्गेषु रत्नसानुगुहासु च । संस्थिताः परमां शक्तिं ध्यायन्तस्ते पराम्बिकाम्
ते पर्वताच्या किल्ल्यांमध्ये आणि रत्नांनी सजलेल्या गुहांमध्ये आश्रय घेत, अत्यंत मन लावून परमाई मातेला ध्यान करू लागले.
अग्नौ होमाद्यभावात्तु वृष्ट्यभावोऽप्यभून्नृप । वृष्टेरभावे संशुष्कं निर्जलं चापि भूतलम्
राजा, अग्नीमध्ये हवन न झाल्यामुळे पाऊसही पडला नाही; पावसाच्या अभावामुळे पृथ्वी कोरडी आणि पाण्याविना झाली.
कूपवापीतडागाश्च सरितः शुष्कतां गताः । अनावृष्टिरियं राजन्नभूच्च शतवार्षिकी
कूप, विहीर, तळे आणि नद्या सगळ्या कोरड्या पडल्या; राजा, ही दुष्काळाची स्थिती शंभर वर्षे टिकली.
मृताः प्रजाश्च बहुधा गोमहिष्यादयस्तथा । गृहे गृहे मनुष्याणामभवच्छवसंग्रहः
खूप लोक, गायी, म्हशी आणि इतर प्राणी मरून गेले; प्रत्येक घरात माणसांचे मृतदेहांचे ढिग झाले.
अनर्थे त्वेवमुद्भूते ब्राह्मणाः शान्तचेतसः । गत्वा हिमवतः पार्श्वे रिराधयिषवः शिवम्
अशा संकटात शांत मनाचे ब्राह्मण हिमालयाच्या कडेला जाऊन शिवाची पूजा करण्याची इच्छा धरून गेले.
समाधिध्यानपूजाभिर्देवीं तुष्टुवुरन्वहम् । निराहारास्तदासक्तास्तामेव शरणं ययुः
समाधी, ध्यान आणि पूजा करून, त्यांनी देवीची रोज स्तुती केली; उपवास करत, तिच्यात पूर्णपणे रमून, त्यांनी तिच्यातच आश्रय घेतला.
दयां कुरु महेशानि पामरेषु जनेषु हि । सर्वापराधयुक्तेषु नैतच्छ्लाघ्यं तवाम्बिके
महेश्वरी, या साध्या लोकांवर दया कर; अंबिके, सर्व दोषांनी भरलेल्या लोकांवर हे तुझे स्तुतीस पात्र नाही.
कोपं संहर देवेशि सर्वान्तर्यामिरूपिणि । त्वया यथा प्रेर्यतेऽयं करोति स तथा जनः
देवी, सर्वांच्या अंतर्यामीत्व धारण करणारी, तू तुझा राग मागे घे; लोक तुझ्या प्रेरणेप्रमाणेच वागतात.
नान्या गतिर्जनस्यास्य किं पश्यसि पुनः पुनः । यथेच्छसि तथा कर्तुं समर्थासि महेश्वरि
या लोकांसाठी दुसरा आश्रय नाही; तू पुन्हा पुन्हा का पाहतेस? महेश्वरी, तू जशी इच्छा करशील तशी कृती करण्यास समर्थ आहेस.
समुद्धर महेशानि संकटात्परमोत्थितात् । जीवनेन विनास्माकं कथं स्यात्स्थितिरम्बिके
महेश्वरी, या अत्यंत मोठ्या संकटातून आम्हाला बाहेर काढ; अंबिके, जीवनाशिवाय आम्ही कसे टिकू?
प्रसीद त्वं महेशानि प्रसीद जगदम्बिके । अनन्तकोटिब्रह्माण्डनायिके ते नमो नमः
महेश्वरी, कृपा कर, जगदंबे, कृपा कर; अनंत कोटी ब्रह्मांडांची अधिष्ठात्री, तुला पुन्हा पुन्हा नमस्कार.
नमः कूटस्थरूपायै चिद्रूपायै नमो नमः । नमो वेदान्तवेद्यायै भुवनेश्यै नमो नमः
नमस्कार, कूटस्थ स्वरूप असलेल्या, चैतन्य स्वरूप असलेल्या देवीला; नमस्कार, वेदांताने ओळखल्या गेलेल्या, भूमीच्या अधिष्ठात्रीला.
नेति नेतीति वाक्यैर्या बोध्यते सकलागमैः । तां सर्वकारणां देवीं सर्वभावेन सन्नताः
सर्व शास्त्रांनी 'हे नाही, हे नाही' या शब्दांनी ज्यांना जाणता येते, त्या सर्व कारण असलेल्या देवीला आम्ही पूर्ण मनाने नमस्कार करतो.
इति सम्प्रार्थिता देवी भुवनेशी महेश्वरी । अनन्ताक्षिमयं रूपं दर्शयामास पार्वती
अशी प्रार्थना झाल्यावर, जगाची अधिष्ठात्री, महेश्वरी पार्वतीने अनंत डोळ्यांनी युक्त स्वरूप दाखवले.
नीलाञ्जनसमप्रख्यं नीलपद्मायतेक्षणम् । सुकर्कशसमोत्तुङ्गवृत्तपीनघनस्तनम्
तिचा रंग काळ्या काजळासारखा होता, तिच्या डोळ्यांची छटा निळ्या कमळासारखी होती, तिचे स्तन पूर्ण, गोल, घट्ट आणि उंच होते, सर्वश्रेष्ठ हत्तींपेक्षा अधिक.
बाणमुष्टिं च कमलं पुष्पपल्लवमूलकान् । शाकादीन्फलसंयुक्ताननन्तरससंयुतान्
तीने हातात बाणांचा मूठ, कमळ, कोवळी फुलं आणि मूळं, फळांसह भाज्या, तसेच विविध रसांनी भरलेले पदार्थ घेतले होते.
क्षुत्तृड्जरापहान् हस्तैर्बिभ्रती च महाधनुः । सर्वसौन्दर्यसारं तद्रूपं लावण्यशोभितम्
तीने आपल्या हातात मोठं धनुष्य धरलं होतं, जे उपास, तहान आणि रोग दूर करत होतं. तिचं रूप सर्व सौंदर्याचं सार होतं, आणि ते लावण्याने उजळून निघालं होतं.
कोटिसूर्यप्रतीकाशं करुणारससागरम् । दर्शयित्वा जगद्धात्री सानन्तनयनोद्भवा
तिचं रूप कोटी सूर्यांसारखं तेजस्वी होतं, करुणेच्या समुद्रासारखं. जगाची माता, असंख्य डोळ्यांमधून उत्पन्न झालेली, स्वतः प्रकट झाली.
मोचयामास लोकेषु वारिधारां सहस्रशः । नवरात्रं महावृष्टिरभून्नेत्रोद्भवैर्जलैः
तीने जगावर हजारो धारांनी पाण्याचा वर्षाव केला; नव रात्री तिच्या डोळ्यांतून आलेल्या पाण्याने मोठा पाऊस झाला.