नूनं स्त्री न भवत्येषा यतः किञ्चिन्न भाषते । तस्माद्वध्या भवेदेषा यत्नतो बालघातिनी
"ही स्त्री नाहीच वाटते, कारण ती काहीच बोलत नाही. म्हणूनच ही मुलांना मारणारी असावी, तिला ठार मारायला हवी."
शुभा चेत्तर्हि किं ह्यत्र निशार्धे तिष्ठते बहिः । भक्षार्थमनया नूनमानीतः कस्यचिच्छिशुः
"जर ती चांगली असती, तर रात्रीच्या अर्ध्या प्रहराला बाहेर का उभी राहिली असती? नक्कीच तिने कुणाचंतरी मूल खाण्यासाठी इथे आणलं असावं."
इत्युक्त्वा तैर्गृहिता सा गाढं केशेषु सत्वरम् । भुजयोरपरैश्चैव कैश्चापि गलके तथा
असं बोलून, त्यांनी तिचे केस घट्ट पकडले, काहींनी तिच्या हातांना धरलं आणि काहींनी तिच्या गळ्यालाही पकडलं.
खेचरी यास्यतीत्युक्तं बहुभिः शस्त्रपाणिभिः । आकृष्य पक्कणे नीता चाण्डालाय समर्पिता
"ही उडून जाणार आहे," असं बरेच जण शस्त्र हातात घेऊन म्हणाले. मग तिचे केस ओढून, तिला ओढत नेऊन चांडाळाकडे दिलं.
हे चाण्डाल बहिर्दृष्टा ह्यस्माभिर्बालघातिनी । वध्यतां वध्यतामेष शीघ्रं नीत्वा बहिःस्थले
"अरे चांडाळा! आम्ही हिला बाहेर मुलं मारताना पाहिलं आहे. हिला पटकन बाहेर घेऊन जा आणि ठार मार."
चाण्डालः प्राह तां दृष्ट्वा ज्ञातेयं लोकविश्रुता । न दृष्टपूर्वा केनापि लोकडिम्भान्यनेकधा
चांडाळाने तिला पाहून सांगितलं, "ही जगात प्रसिद्ध आहे, पण कुणीच तिला आधी पाहिलं नाही. हिने अनेक ठिकाणी अनेक मुलं खाल्ली आहेत."
भक्षितान्यनया भूरि भवद्भिः पुण्यमार्जितम् । ख्यातिर्वः शाश्वती लोके गच्छध्वं च यथासुखम्
"हिने खूप मुलं खाल्ली आहेत; त्यामुळे तुम्हाला पुष्कळ पुण्य मिळालं. तुमचं नाव जगात कायम राहील—आता तुम्ही मोकळे आहात, जा हवं तसं."
द्विजस्त्रीबालगोघाती स्वर्णस्तेयी च यो नरः । अग्निदो वर्त्मघाती च मद्यपो गुरुतल्पगः
"ब्राह्मण, स्त्री, मूल किंवा गायीचं हत्याकांड करणारा, सोनं चोरणारा, घर पेटवणारा, रस्त्यात लोकांना लुबाडणारा, दारू पिणारा किंवा गुरूच्या पत्नीशी संबंध ठेवणारा—"
महाजनविरोधी च तस्य पुण्यप्रदो वधः । द्विजस्यापि स्त्रियो वापि न दोषो विद्यते वधे
"—आणि जो मोठ्या लोकांच्या विरोधात जातो, अशा माणसाचा वध केला तर पुण्य मिळतं. ब्राह्मण किंवा स्त्रीचाही वध केला तरी दोष लागत नाही."
अस्या वधश्च मे योग्य इत्युक्त्वा गाडबन्धनैः । बद्ध्वा केशेष्वथाकृष्य रज्जुभिस्तामताडयत्
मग तो म्हणाला, "हिचा वध करणे माझ्यासाठी योग्य आहे." असं म्हणून त्याने तिला घट्ट दोऱ्यांनी बांधलं, केस ओढले आणि दोऱ्यांनी मारलं.
हरिश्चन्द्रमथोवाच वाचा परुषया तदा । रे दास वध्यतामेषा दुष्टात्मा मा विचारय
मग हरिश्चंद्राने कठोर शब्दात सांगितलं, "अरे दासा! ही दुष्ट स्त्री आहे, तिला लगेच ठार मार, काही विचार करू नकोस."
तद्वाक्यं भूपतिः श्रुत्वा वज्रपातोपमं तदा । वेपमानोऽथ चाण्डालं प्राह स्त्रीवधशङ्कितः
राजाला ते शब्द वज्रासारखे वाटले आणि तो थरथर कापू लागला. स्त्रीहत्या घडेल या भीतीने त्याने चांडाळाला सांगितलं,
न शक्तोऽहमिदं कर्तुं प्रेष्यं देहि ममापरम् । असाध्यमपि यत्कर्म तत्करिष्ये त्वयोदितम्
"मी हे करू शकत नाही—मला दुसरं काही काम दे. कितीही कठीण असलं तरी, तू सांगशील ते मी करीन."
श्रुत्वा तदुक्तं वचनं श्वपचो वाक्यमब्रवीत् । मा भैषीस्त्वं गृहाणासिं वधोऽस्याः पुण्यदो मतः
हे ऐकून चांडाळ म्हणाला, "घाबरू नकोस—तलवार घे. हिचा वध करणे पुण्याचं समजलं जातं."
बालानामेव भयदा नेयं रक्ष्या कदाचन । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य राजा वचनमब्रवीत्
ही फक्त लहान मुलांसाठी भीतीदायक आहे, तिला कधीच वाचवू नये. हे ऐकून राजाने असे उत्तर दिले.
स्त्रियो रक्ष्याः प्रयत्नेन न हन्तव्याः कदाचन । स्त्रीवधे कीर्तितः पापं मुनिभिर्धर्मतत्परैः
स्त्रियांना काळजीपूर्वक जपावे, त्यांना कधीच मारू नये. धर्मनिष्ठ ऋषींनी स्त्रीहत्या पाप असल्याचे सांगितले आहे.
पुरुषो यः स्त्रियं हन्याज्ज्ञानतोऽज्ञानतोऽपि वा । नरके पच्यते सोऽथ महारौरवपूर्वके
जो पुरुष जाणूनबुजून किंवा अज्ञानाने स्त्रीला मारतो, तो नरकात, विशेषतः महा-रौरव नरकात, यातना भोगतो.
चाण्डाल उवाच - मा वदासिं गृहाणैनं तीक्ष्णं विद्युत्समप्रभम् । यत्रैकस्मिन्वधं नीते बहूनां तु सुखं भवेत्
चांडाळ म्हणाला — अधिक बोलू नकोस, हे वज्रासारखे धारदार शस्त्र घे. एकाला मारल्याने अनेकांना सुख मिळेल.
तस्य हिंसा कृतं नूनं बहुपुण्यप्रदा भवेत् । भक्षितान्यनया भूरि लोके डिम्भानि दुष्टया
तिला मारल्याने नक्कीच मोठे पुण्य मिळेल; या दुष्ट स्त्रीने जगात अनेक मुलांना गिळले आहे.
तत्क्षिप्रं वध्यतामेषा लोकः स्वस्थो भविष्यति । राजोवाच - चाण्डालाधिपते तीव्रं व्रतं स्त्रीवधवर्जनम्
म्हणून तिला लगेच मारावे, म्हणजे जग शांत होईल. राजा म्हणाला — चांडाळाधिपती, स्त्रीहत्या टाळण्याचा कठोर नियम आहे.
आजन्मतस्ततो यत्नं न कुर्यां स्त्रीवधे तव । चाण्डाल उवाच - स्वामिकार्यं विना दुष्ट किं कार्यं विद्यतेऽपरम्
मी जन्मापासूनच तुझ्या स्त्रीला मारण्याचा कधीही प्रयत्न केला नाही. चांडाळ म्हणाला — मालकाची आज्ञा सोडून दुसरे कोणते कर्तव्य असू शकते, दुष्ट राजा?
गृहीत्वा वेतनं मेऽद्य कस्मात्कार्यं विलुम्पसि । यः स्वामिवेतनं गृह्य स्वामिकार्यं विलुम्पति
आज मी तुझे वेतन घेतले आहे, तरी काम का टाळतोस? जो मालकाचे वेतन घेऊन त्याचे काम टाळतो—
नरकान्निष्कृतिस्तस्य नास्ति कल्पायुतैरपि । राजोवाच - चाण्डालनाथ मे देहि प्राप्यमन्यत्सुदारुणम्
त्याला हजारो कल्पांतही नरकातून सुटका मिळत नाही. राजा म्हणाला — चांडाळनाथा, मला दुसरे कोणतेही, अधिक भयंकर काम सांग.
स्वशत्रुं ब्रूहि तं क्षिप्रं घातयिष्याम्यसंशयम् । घातयित्वा तु तं शत्रुं तव दास्यामि मेदिनीम्
आपला शत्रू कोण आहे ते लवकर सांग, मी नक्कीच त्याला ठार मारीन. तुझा शत्रू मारल्यावर, तुला ही पृथ्वी देईन.
देव देवोरगैः सिद्धैर्गन्धर्वैरपि संयुतम् । देवेन्द्रमपि जेष्यामि निहत्य निशितैः शरैः
मी देव, नाग, सिद्ध, गंधर्व यांच्या सोबत असलेल्या देवेन्द्रालाही धारदार बाणांनी ठार मारून जिंकू शकतो.
एतच्छ्रुत्वा ततो वाक्यं हरिश्चन्द्रस्य भूपतेः । चाण्डालः कुपितः प्राह वेपमानं महीपतिम्
हरिश्चंद्र राजाचे हे शब्द ऐकून चांडाळ संतापला आणि थरथरणाऱ्या राजाला म्हणाला.
चाण्डाल उवाच - (नैतद्वाक्यं सुघटितं यद्वाक्यं दासकीर्तितम्) चाण्डालदासतां कृत्वा सुराणां भाषसे वचः । दास किं बहुना नूनं शृणु मे गदतो वचः
चांडाळ म्हणाला — (हे शब्द गुलामासारखे शोभत नाहीत.) चांडाळाचा दास होऊन देवांचे शब्द बोलतोस. दास, जास्त बोलण्यात अर्थ नाही, माझे बोलणे नीट ऐक.
निर्लज्ज तव चेदस्ति किञ्चित्पापभयं हृदि । किमर्थं दासतां यातश्चाण्डालस्य तु वेश्मनि
तुझ्या मनात जर थोडीशीही लाज किंवा पापभय असेल, तर चांडाळाच्या घरी दास्य पत्करायला का गेलास?
गृहाणैनं ततः खड्गमस्याश्छिन्धि शिरोऽम्बुजम् । एवमुक्त्वाथ चाण्डालो राज्ञे खड्गं न्यवेदयत्
हे शस्त्र घे आणि तिचे कमळासारखे डोके छाट. असे म्हणून चांडाळाने राजाला शस्त्र दिले.
हरिश्चन्द्रोपाख्याने राज्ञो हुताशनप्रवेशोद्योगवर्णनम् सूत उवाच - ततोऽथ भूपतिः प्राह राज्ञीं स्थित्वा ह्यधोमुखः । अत्रोपविश्यतां बाले पापस्य पुरतो मम
हरिश्चंद्राच्या कथेत — राजाने अग्निप्रवेशाचा निर्धार केला. सूत म्हणाला — मग राजा खाली मान घालून राणीला म्हणाला, 'माझ्या या पापी समोर बस, बाळ.'