पपात मूर्च्छिता भूमौ छिन्नेव कदली यथा । अथ तां ब्राह्मणो रुष्टः पानीयेनाभ्यषिञ्चत
ती बेशुद्ध होऊन केळीच्या झाडासारखी खाली पडली; मग रागावलेल्या ब्राह्मणाने तिच्या अंगावर पाणी शिंपडले.
मुहूर्ताच्चेतनां प्राप्ता ब्राह्मणस्तामथाब्रवीत् । ब्राह्मण उवाच - अलक्ष्मीकारकं निन्द्यं जानती त्वं निशामुखे
थोड्या वेळाने तिला शुद्ध आली, तेव्हा ब्राह्मण म्हणाला, 'रात्री रडणे हे अशुभ आणि निंदनीय आहे, हे तुला माहीत आहे.'
रोदनं कुरुषे दुष्टे लज्जा ते हृदये न किम् । ब्राह्मणेनैवमुक्ता सा न किञ्चिद्वाक्यमब्रवीत्
‘दुष्ट स्त्री, तू का रडतेस? तुला लाज वाटत नाही का?’ असे ब्राह्मणाने म्हटल्यावर तिने काहीच उत्तर दिले नाही.
रुरोद करुणं दीना पुत्रशोकेन पीडिता । अश्रुपूर्णमुखी दीना धूसरा मुक्तमूर्धजा
पुत्रशोकाने व्याकुळ होऊन ती हंबरडा फोडून रडू लागली, तिचे तोंड अश्रूंनी भरले, ती दीन झाली, केस विस्कटले आणि धुळीने माखले.
अथ तां कुपितो विप्रो राजपत्नीमभाषत । धिक्त्वां दुष्टे क्रयं गृह्य मम कार्यं विलुम्पसि
मग रागावलेल्या ब्राह्मणाने राणीला सुनावले, 'दुष्ट स्त्री, तुला पैसे दिले आणि तू माझे काम करत नाहीस, लाज वाटावी तुला!'
अशक्ता चेत्कथं तर्हि गृहीतं मम तद्धनम् । एवं निर्भर्त्सिता तेन क्रूरवाक्यैः पुनः पुनः
‘तुझ्यात ताकद नसेल तर माझे पैसे का घेतलेस?’ अशा कठोर शब्दांनी तो तिला पुन्हा पुन्हा झिडकारू लागला.
रुदिता कारणं प्राह विप्रं गद्गदया गिरा । स्वामिन् मम सुतो बालः सर्पदष्टो मृतो बहिः
ती रडता रडता गदगदत्या आवाजात म्हणाली, 'स्वामी, माझा लहान मुलगा सर्पदंशाने बाहेर मरण पावला.'
अनुज्ञां मे प्रयच्छस्व द्रष्टुं यास्यामि बालकम् । दुर्लभं दर्शनं तेन सञ्जातं मम सुव्रत
'मला त्या मुलाला पाहायला जाऊ द्या, कृपा करून परवानगी द्या; त्याचे दर्शन मला आता दुर्लभ झाले आहे, हे सज्जन!'
इत्युक्त्वा करुणं बाला पुनरेव रुरोद ह । पुनस्तां कुपितो विप्रो राजपत्नीमभाषत
असे म्हणत ती दु:खी स्त्री पुन्हा रडू लागली; तेव्हा पुन्हा रागावलेल्या ब्राह्मणाने राणीला सुनावले.
ब्राह्मण उवाच - शठे दुष्टसमाचारे किं न जानासि पातकम् । यः स्वामिवेतनं गृह्य तस्य कार्यं विलुम्पति
ब्राह्मण म्हणाला, 'फसवी, दुष्ट वागणुकीची स्त्री, तुला पाप माहीत नाही का? जो मालकाचे वेतन घेऊन त्याचे काम करत नाही—'
नरके पच्यते सोऽथ महारौरवपूर्वके । उषित्वा नरके कल्पं ततोऽसौ कुक्कुटो भवेत्
तो नरकात प्रथम महारौरव या नरकात शिजवला जातो. तिथे एक कल्प राहून झाल्यावर तो कोंबडा होतो.
किमनेनाथवा कार्यं धर्मसंकीर्तनेन मे । यस्तु पापरतो मूर्खः क्रूरो नीचोऽनृतः शठः
माझ्यासाठी धर्माची आठवण करून काय उपयोग? जो माणूस पापात गुंतलेला, मूर्ख, क्रूर, नीच, खोटारडा आणि कपटी आहे—
तद्वाक्यं निष्फलं तस्मिन्भवेद् बीजमिवोषरे । एहि ते विद्यते किञ्चित्परलोकभयं यदि
त्याची वचने निष्फळ असतात, जणू काही वाळवंटात टाकलेले बीज. चल, तुझ्या मनात परलोकाची भीती जर असेल तर.
एवमुक्ताथ सा विप्रं वेपमानाब्रवीद्वचः । कारुण्यं कुरु मे नाथ प्रसीद सुमुखो भव
अशी वाणी ऐकून, ती थरथरत त्या ब्राह्मणाला म्हणाली, "माझ्यावर दया करा, स्वामी, कृपा करा आणि माझ्याशी सौम्य वागा."
प्रस्थापय मुहूर्तं मां यावद् द्रक्ष्यामि बालकम् । एवमुक्त्वाथ सा मूर्ध्ना निपत्य द्विजपादयोः
"मला थोडा वेळ जाऊ द्या, मी माझ्या मुलाला पाहून येते." असे म्हणत ती ब्राह्मणाच्या पायांवर डोके ठेवून पडली.
रुरोद करुणं बाला पुत्रशोकेन पीडिता । अथाह कुपितो विप्रः क्रोधसंरक्तलोचनः
पुत्रशोकाने व्याकुळ होऊन ती मुलगी हृदयद्रावक रडू लागली. तेव्हा ब्राह्मण रागाने डोळे लाल करून बोलला.
विप्र उवाच - किं ते पुत्रेण मे कार्यं गृहकर्म कुरुष्व मे । किं न जानासि मे क्रोधं कशाघातफलप्रदम्
ब्राह्मण म्हणाला: "माझा तुझ्या मुलाशी काय संबंध? माझे घरकाम कर. माझा राग म्हणजे चाबकाच्या फटक्यासारखा परिणाम करतो, हे तुला माहीत नाही का?"
एवमुक्ता स्थिता धैर्याद् गृहकर्म चकार ह । अर्धरात्रो गतस्तस्याः पादाभ्यङ्गादिकर्मणा
अशी आज्ञा ऐकून, ती धीराने उभी राहिली आणि घरकाम करू लागली. मध्यरात्री, पाय दाबणे आणि इतर कामे करून झाल्यावर,
ब्राह्मणेनाथ सा प्रोक्ता पुत्रपार्श्वं व्रजाधुना । तस्य दाहादिकं कृत्वा पुनरागच्छ सत्वरम्
ब्राह्मणाने तिला सांगितले, "आता आपल्या मुलाजवळ जा. त्याचे दहन वगैरे विधी करून लगेच परत ये."
न लुप्येत यथा प्रातर्गृहकर्म ममेति च । ततस्त्वेकाकिनी रात्रौ विलपन्ती जगाम ह
"माझे सकाळचे घरकाम चुकवू नकोस." मग ती एकटीच रात्री, रडत रडत निघाली.
दृष्ट्वा मृतं निजं पुत्रं भृशं शोकेन पीडिता । यूथभ्रष्टा कुरङ्गीव विवत्सा सौरभी यथा
आपला मुलगा मेला आहे हे पाहून, ती फारच दुःखाने भरून गेली, जणू कळपापासून वेगळी पडलेली हरिणी किंवा वासराविना राहिलेली गाय.
वाराणस्या बहिर्गत्वा क्षणाद् दृष्ट्वा निजं सुतम् । शयानं रङ्कवद्भूमौ काष्ठदर्भतृणोपरि
वाराणसीच्या बाहेर जाऊन, तिने आपल्या मुलाला जमिनीवर, लाकूड, गवत आणि काड्यांवर पडलेला, गरीबासारखा पाहिला.
विललापातिदुःखार्ता शब्दं कृत्वा सुनिष्ठुरम् । एहि मे सम्मुखं कस्माद्रोषितोऽसि वदाधुना
ती प्रचंड दुःखाने व्याकुळ होऊन कडक आवाजात रडू लागली, "माझ्यासमोर ये, का रागावला आहेस? आता तरी काही बोल."
आयास्यभिमुखो नित्यमम्बेत्युक्त्वा पुनः पुनः । गत्वा स्खलत्पदा तस्य पपातोपरि मूर्छिता
पुन्हा पुन्हा "आई, माझ्याकडे ये" असे म्हणत, ती तिथे गेली आणि पाय घसरून आपल्या मुलावर पडली, शुद्ध हरपली.
पुनः सा चेतनां प्राप्य दोर्भ्यामालिङ्ग्य बालकम् । तन्मुखे वदनं न्यस्य रुरोदार्तस्वनैस्तदा
शुद्धीवर येताच, तिने दोन्ही हातांनी मुलाला मिठी मारली, त्याच्या चेहऱ्यावर आपला चेहरा ठेवून ती हंबरडा फोडून रडली.
कराभ्यां ताडनं चक्रे मस्तकस्योदरस्य च । हा बाल हा शिशो वत्स हा कुमारक सुन्दर
तिने हातांनी त्याच्या डोक्याला आणि पोटाला मारले, आणि म्हणू लागली, "अरे बाळा, अरे लेकरा, अरे गोड मुला, अरे सुंदर बाळा!"
हा राजन् क्व गतोऽसि त्वं पश्येमं बालकं निजम् । प्राणेभ्योऽपि गरीयांसं भूतले पतितं मृतम्
"अरे राजन, तू कुठे गेलास? आपला हा मुलगा पाहा, जो प्राणाहूनही अधिक प्रिय होता, तो आता जमिनीवर पडून मेला आहे."
तथापश्यन्मुखं तस्य भूयो जीवितशङ्कया । निर्जीववदनं ज्ञात्वा मूर्छिता निपपात ह
तिच्या मनात पुन्हा जिवंत होईल अशी आशा ठेवून ती त्याच्या चेहऱ्याकडे पाहत राहिली. पण चेहरा निर्जीव आहे हे कळताच, ती बेशुद्ध होऊन खाली पडली.
हस्तेन वदनं गृह्य पुनरेवमभाषत । शयनं त्यज हे बाल शीघ्रं जागृहि भीषणम्
तीने आपल्या हाताने त्याचं तोंड धरलं आणि पुन्हा म्हणाली, "बाळा, झोप सोड, लवकर उठ, फार भयंकर आहे हे."
निशार्धं वर्धते चेदं शिवाशतनिनादितम् । भूतप्रेतपिशाचादिडाकिनीयूथनादितम्
रात्रीचं अर्धं गेलं आहे, सगळीकडे कोल्ह्यांचे आवाज घुमत आहेत, आणि भुते, प्रेतं, पिशाच्चं, डाकिनींचे टोळके ओरडत आहेत.