व्यास उवाच पुत्रमाह वृथा नाम कृतं ते दुष्टकर्मणा
व्यास म्हणाले — वडिलांनी सांगितले, 'तुझ्या वाईट कर्मामुळे तुझे नाव व्यर्थ झाले.'
गच्छ दूरं सुमंदात्मन्दुराचार गृहान्मम
'अगदी मंदबुद्धी आणि वाईट वर्तन असलेल्या, माझ्या घरातून दूर निघून जा.'
कुपितं पितरं प्राह क्व गच्छामिति वै मुहुः
रागावलेल्या वडिलांना तो पुन्हा पुन्हा विचारू लागला, 'मी कुठे जाऊ?'
श्वपचस्य कृतं कर्म द्विजदारापहारणम्
'ब्राह्मणाच्या पत्नीचे अपहरण करणे हे चांडाळाचे कृत्य आहे.'
नहि पुत्रेण पुत्रार्थी त्वया च कुलपांसना
'कुळाला कलंक असलेल्या तुझ्यासारख्या मुलामुळे किंवा मुलगा मिळवायच्या इच्छेने, कुणालाही खरा मुलगा मिळत नाही.'
स निशम्य पितुर्वाक्यं कुपितस्य महात्मनः
महान आणि रागावलेल्या वडिलांचे शब्द सत्यव्रताने ऐकले.
सत्यव्रतस्तदा तत्र श्वपाकैः सह वर्तते
त्यावेळी सत्यव्रत तिथे चांडाळांसोबत राहू लागला.
यदा निष्कासितः पित्रा कुपितेन महात्मना 7.10.
महान आणि रागावलेल्या वडिलांनी त्याला घराबाहेर काढले, तेव्हा...
तस्मात्सत्यव्रतस्तस्मिन्बभूव क्रोधसंयुतः
म्हणून त्या वेळी सत्यव्रताला खूप राग आला.
केनचित्कारणेनाथ पिता तस्य महीपतिः
तेव्हा, काही कारणाने, त्याचा वडील जो राजा होता,
न ववर्ष तदा तस्मिन्विषये पाकशासनः
त्या वेळी त्या प्रदेशात इंद्राने पाऊस पाडला नाही.
विश्वामित्रस्तदा दारांस्तस्मिंस्तु विषये नृप
त्या वेळी, राजन, विश्वामित्रांच्या बायका त्या प्रदेशात
कातरा तत्र संजाता भार्या कौशिकस्य ह
कौशिकाच्या त्या बायका तिथे घाबरून गेल्या.
बालकान्क्षुधयाऽऽक्रांतान्रुदतः पश्यती भृशम्
आपली मुलं उपासमारीने रडत आहेत हे पाहून त्या फारच व्याकुळ झाल्या.
चिंतयामास दुःखार्ता तोकान्वीक्ष्य क्षुधाऽऽतुरान्
मुलं उपाशी असून त्रासलेली दिसत आहेत हे पाहून ती दुःखी होऊन विचार करू लागली.
न मे त्राताऽस्ति पुत्राणां पतिर्मे नास्ति सन्निधौ
"माझ्या मुलांचं रक्षण करायला कोणीच नाही, आणि माझा नवरा इथे नाही."
धनहीना च मां त्यक्त्वा तपस्तप्तं गतः पतिः
"माझा नवरा गरीब असल्यामुळे मला सोडून तप करायला गेला आहे."
बालानां भरणं केन करोमि पतिना विना 7.10.
"नवर्याशिवाय मी मुलांचं पालन कसं करू?"
एकं सुतं तु विक्रीय द्रव्येण कियता पुनः
"एक मुलगा विकून थोडे पैसे मिळवावेत का पुन्हा—"
सर्वेषां मारणं नाद्धा युक्तं मम विपर्यये
"माझ्या या दुर्दैवात सर्व मुलांना मरू द्यावं हे योग्य नाही."
हृदयं कठिनं कृत्वा संचिंत्य मनसा सती
मनाशी विचार करून, मन कठोर करून ती पतिव्रता बायको ठरवते,
मुनिपत्नी गले बद्ध्वा मध्यमं पुत्रमौरसम्
त्या ऋषीपत्नीने आपल्या मधल्या मुलाच्या गळ्यात दोरी बांधली.
दृष्टा सत्यव्रतेनाऽऽर्ता तापसी शोकसंयुता
ती दुःखी तापस्विनी सत्यव्रताने पाहिली, ती खूप शोकात होती.
रुदंतं बालकं कंठे बद्ध्वा नयसि काऽधुना
"हे बाई, हा रडणारा मुलगा गळ्यात दोरी बांधून कुठे नेत आहेस?"
ऋषिपत्न्युवाच विक्रेतुमौरसं कामं गमिष्ये विषमेऽ सुतम्
त्यावर ऋषीपत्नी म्हणाली, "या कठीण वेळी मला वाटतं म्हणून मी माझा स्वतःचा मुलगा विकायला चालले आहे."
अन्नं नास्ति पतिर्मुक्त्वा गतस्तप्तं नृप क्वचित्
"खायला काहीच नाही, आणि माझा नवरा मला सोडून कुठेतरी तप करायला गेला आहे, राजन."
राजोवाच तावदेव पतिस्तेऽत्र वनाच्चैवाऽऽगमिष्यति
राजा म्हणाला, तुझा नवरा लवकरच या वनातून परत येईल.
वृक्षे तवाऽऽश्रमाभ्याशे भक्ष्यं किंचिन्निरंतरम् 7.10.
तुझ्या आश्रमाजवळील झाडावर नेहमी काहीतरी खायला मिळतं.
इत्युक्ता सा तदा तेन राज्ञा कौशिककामिनी
राजाने असं सांगितल्यावर, कौशिकाला इच्छिणारी ती स्त्री त्या वेळी तिथे होती.
सोऽभवद्गालवो नाम गलबंधान्महातपाः
तो महातपस्वी गळ्यात बांध बांधलेला गालव नावाने प्रसिद्ध झाला.