अश्विनावपि पश्चात्तत्प्रविष्टौ सर उत्तमम् । ततस्ते निःसृतास्तस्मात्सरसस्तत्क्षणात्त्रयः । तुल्यरूपा दिव्य देहा युवानः सदृशाः किल । दिव्यकुण्डलभूषाढ्याः समानावयवास्तथा
नंतर अश्विनी कुमारही त्या उत्तम सरोवरात गेले. मग त्या सरोवरातून एकदम तीन जण बाहेर आले, ते सगळे एकसारखे दिसणारे, दिव्य देहाचे, तरुण, आणि अगदी सारखेच होते. त्यांच्या कानात सुंदर दिव्य कुंडले होती आणि सर्व अंगही सारखीच होती.
तेऽब्रुवन्सहिताः सर्वे वृणीष्व वरवर्णिनि । अस्माकमीप्सितं भद्रे पतिं त्वममलानने
ते तिघेही एकत्र म्हणाले, 'सुंदर रंगाच्या कन्ये, आम्हा तिघांतून तुला जो हवा आहे तो पती म्हणून निवड.'
यस्मिन्वाप्यधिका प्रीतिस्तं वृणुष्व वरानने । व्यास उवाच - सा दृष्ट्वा तुल्यरूपांस्तान्समानवयसस्तथा
'ज्याच्यावर तुला जास्त प्रेम आहे, सुंदर मुखवाली, त्यालाच पती म्हणून निवड.' व्यास म्हणतात—तीने पाहिले की ते तिघेही एकसारखे दिसतात आणि वयानेही सारखेच आहेत.
एकस्वरांस्तुल्यवेषांस्त्रीन्वै देवसुतोपमान् । सा तु संशयमापन्ना वीक्ष्य तान्सदृशाकृतीन्
ते सगळे एकसारख्या आवाजात बोलणारे, एकसारखे कपडे घातलेले आणि देवपुत्रांसारखे दिसणारे होते. त्यांची अशी सारखीच मूर्ती पाहून ती साशंक झाली.
अजानन्ती पतिं सम्यग्व्याकुला समचिन्तयत् । किं करोमि त्रयस्तुल्याः कं वृणोमि न वेद्म्यहम्
पती कोण आहे हे नीट कळत नव्हते, म्हणून ती घाबरली आणि मनात विचार करू लागली—'मी काय करू? तिघेही एकसारखे आहेत. मी कोणाला निवडू? मला काहीच कळत नाही.'
पतिं देवसुता ह्येते संशये पतितास्म्यहम् । इन्द्रजालमिदं सम्यग्देवाभ्यामिह कल्पितम्
'हे सगळे देवपुत्र आहेत आणि मी शंकेत अडकले आहे. हे नक्कीच देवांनी केलेले काही जादू आहे.'
कर्तव्यं किं मया चात्र मरणं समुपागतम् । न मया पतिमुत्सृज्य वरणीयः कथञ्चन
'इथे मी काय करावे? आता मृत्यूच जवळ आला आहे. मी पतीला सोडून दुसऱ्याला कधीच निवडू शकत नाही.'
देवस्त्वाधुनिकः कश्चिदित्येषा मम धारणा । इति सञ्चिन्त्य मनसा परां विश्वेश्वरीं शिवाम्
'आता माझा पती कोण आहे? हीच माझी खात्री आहे.' असे मनात विचार करून तिने विश्वेश्वरी, शिवा, या परात्पर देवीला स्मरले.
दध्यौ भगवतीं देवीं तुष्टाव च कृशोदरी । सुकन्योवाच - शरणं त्वां जगन्मातः प्राप्तास्मि भृशदुःखिता
ती भगवती देवीचे ध्यान करू लागली आणि तिचे स्तवन केले. कृश देही सुकन्या म्हणाली—'जगाची आई, मी फार दुःखी होऊन तुझ्या आश्रयाला आले आहे.'
रक्ष मेऽद्य सतीधर्मं नमामि चरणौ तव । नमः पद्मोद्भवे देवि नमः शङ्करवल्लभे
'माझ्या सतीधर्माचे आज रक्षण कर. मी तुझ्या पायांना वंदन करते. कमळातून जन्मलेल्या देवी, शंकराच्या प्रियेला नमस्कार.'
विष्णुप्रिये नमो लक्ष्मि वेदमातः सरस्वति । इदं जगत्त्वया सृष्टं सर्वं स्थावरजङ्गमम्
'विष्णूच्या प्रिये लक्ष्मी, तुला नमस्कार. वेदांची आई सरस्वती, तुला नमस्कार. हे सगळे जग, स्थावर आणि जंगम, तुझ्याच कडून निर्माण झाले आहे.'
पासि त्वमिदमव्यग्रा तथात्सि लोकशान्तये । ब्रह्मविष्णुमहेशानां जननी त्वं सुसम्मता
'तू हे सर्व जग निश्चिंतपणे राखतेस आणि लोकांच्या शांततेसाठीच आहेस. ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश यांच्या तू आई आहेस, हे सर्व मान्य करतात.'
बुद्धिदासि त्वमज्ञानां ज्ञानिनां मोक्षदा सदा । आज्ञा त्वं प्रकृतिः पूर्णा पुरुषप्रियदर्शना
'तू अज्ञानांना बुद्धी देतेस आणि ज्ञानी लोकांना नेहमीच मुक्ती देतेस. तूच आज्ञा आहेस, तूच पूर्ण प्रकृती आहेस आणि पुरुषाला प्रिय आहेस.'
भुक्तिमुक्तिप्रदासि त्वं प्राणिनां विशदात्मनाम् । अज्ञानां दुःखदा कामं सत्त्वानां सुखसाधना
'तू शुद्ध आत्म्यांना भोग आणि मोक्ष देतेस; अज्ञानांना हवे तसे दुःख देतेस आणि सज्जनांसाठी सुखाची कारणी आहेस.'
सिद्धिदा योगिनामम्ब जयदा कीर्तिदा पुनः । शरणं त्वां प्रपन्नास्मि विस्मयं परमं गता
'तू योग्यांना सिद्धी देतेस, आई, विजय आणि कीर्तीही देतेस. मी तुझ्या शरण आले आहे आणि मला फार मोठा आश्चर्य वाटतो आहे.'
पतिं दर्शय मे मातर्मग्नास्मि शोकसागरे । देवाभ्यां चरितं कूटं कं वृणोमि विमोहिता
'आई, मला माझा पती दाखव, कारण मी दुःखाच्या समुद्रात बुडाले आहे. देवांनी कपटाने वागले; मी कोणाला निवडू हेच कळत नाही.'
पतिं दर्शय सर्वज्ञे विदित्वा मे सतीव्रतम् । व्यास उवाच - एवं स्तुता तदा देवा तथा त्रिपुरसुन्दरी
'सर्वज्ञे, माझ्या सतीव्रताची जाणीव ठेवून मला माझा पती दाखव.' व्यास म्हणतात—त्या वेळी तिच्या स्तुतीने त्रिपुरसुंदरी देवी प्रसन्न झाली.
हृदयेऽस्यास्तदा ज्ञानं ददावाशु सुखोदयम् । निश्चित्य मनसा तुल्यवयोरूपधरान्सती
त्या क्षणी देवीने तिच्या हृदयात ज्ञान दिले आणि आनंद दिला. मग तिने मनाशी ठरवले की हे तिघेही वयाने आणि रूपाने सारखेच आहेत...
प्रसमीक्ष्य तु तान् सर्वान्वव्रे बाला स्वकं पतिम् । वृतेऽथ च्यवने देवौ सन्तुष्टौ तौ बभूवतुः
सर्वांना नीट विचारून, त्या तरुणीने आपला पतीच निवडला; मग त्या दोन देवता अत्यंत आनंदी झाल्या.
सतीधर्मं समालोक्य सम्प्रीतौ ददतुर्वरम् । भगवत्याः प्रसादेन प्रसन्नौ तौ सुरौत्तमौ
तीने पतीव्रतेचा धर्म पाळला हे पाहून, देवीच्या कृपेने ते दोन श्रेष्ठ देवता तृप्त झाले आणि तिला वर दिला.
मुनिमामन्त्र्य तरसा गमनायोद्यतावुभौ । लब्ध्वा तु च्यवनो रूपं नेत्रे भार्यां च यौवनम्
मुनिला परवानगी मागून, दोन्ही देवता लगेच निघायला तयार झाले; च्यवन ऋषींना पुन्हा आपले रूप मिळाले आणि त्यांच्या पत्नीला तरुणपणाचा सौंदर्य लाभले.
हृष्टोऽब्रवीन्महातेजास्तौ नासत्याविदं वचः । उपकारः कृतोऽयं मे युवाभ्यां सुरसत्तमौ
आनंदाने भरलेल्या तेजस्वी च्यवन ऋषींनी त्या दोन अश्विनीकडं म्हणाले, "माझ्यावर तुम्ही फार मोठं उपकार केलंत, हे देवश्रेष्ठ अश्विनी!"
किं ब्रवीमि सुखं प्राप्तं संसारेऽस्मिन्ननुत्तमे । प्राप्य भार्यां सुकेशान्तां दुःखं मेऽभवदन्वहम्
"मी काय सांगू? या जगात मला सर्वोच्च सुख मिळालं; पण सुंदर केसांची पत्नी मिळाल्यावर रोज दु:खच भोगावं लागलं."
अन्धस्य चातिवृद्धस्य भोगहीनस्य कानने । युवाभ्यां नयने दत्ते यौवनं रूपमद्भुतम्
"अंध, फार म्हातारा, सुखाला वंचित, जंगलात राहणारा मी—तुम्ही दोघांनी मला डोळे, तरुणपण आणि अद्भुत रूप दिलं."
सम्पादितं ततं किञ्चिदुपकर्तुमहं ब्रुवे । उपकारिणि मित्रे यो नोपकुर्यात्कथञ्चन
"म्हणून मी सांगतो, काहीतरी परतफेड करणं मला आवश्यक आहे; जो उपकार करणाऱ्याला, अगदी मित्रालाही, काहीच परत करत नाही, त्याची निंदा व्हावी."
तं धिगस्तु नरं देवौ भवेच्च ऋणवान्भुवि । तस्माद्वां वाञ्छितं किञ्चिद्दातुमिच्छामि साम्प्रतम्
"असा मनुष्य, हे देवहो, निंदनीय ठरतो आणि पृथ्वीवर कायम कर्जबाजारी राहतो; म्हणून, आता तुम्हाला जे काही हवं आहे, ते मी देण्यास इच्छुक आहे."
आत्मनो ऋणमोक्षाय देवेशौ नूतनस्य च । प्रार्थितं वां प्रदास्यामि यदलभ्यं सुरासुरैः
"माझं हे ऋण फिटावं म्हणून, आणि तुमच्याही आनंदासाठी, देवांना आणि दानवांनाही जे मिळत नाही, तेही मी तुम्हाला देईन."
ब्रुवाथां वां मनोद्दिष्टं प्रीतोऽस्मि सुकृतेन वाम् । श्रुत्वा तौ तु मुनेर्वाक्यमभिमन्त्र्य परस्परम्
"तुमच्या मनात जे आहे ते बोला; मी तुमच्या सत्कृत्यामुळे प्रसन्न आहे." हे ऋषींचे शब्द ऐकून, त्या दोघांनी एकमेकांशी चर्चा केली.
तमूचतुर्मुनिश्रेष्ठं सुकन्यासहितं स्थितम् । मुने पितुः प्रसादेन सर्वं नो मनसेप्सितम्
ते दोघे, सुकन्यासह उभ्या असलेल्या श्रेष्ठ ऋषींना म्हणाले, "मुनिवर, तुमच्या कृपेने आमच्या मनातील सर्व इच्छा पूर्ण होऊ देत."
उत्कण्ठा सोमपानस्य वर्तते नौ सुरैः सह । भिषजाविति देवेन निषिद्धौ चमसग्रहे
"आम्हाला देवांसोबत सोमपान करण्याची फार इच्छा आहे; पण वैद्य असल्यामुळे देवांनी आम्हाला सोमपात्र घेण्यास मनाई केली आहे."