त्वमन्धभार्या नवयौवनान्विता कृतासि धात्रा ननु मन्दबुद्धिना । न चैनमर्हस्यसितायतेक्षणे पतिं त्वमन्यं कुरु चारुलोचने
तू तरुण आणि सुंदर असूनही, विधात्याने तुला अंधाच्या पत्नी केलं, हे खरंच त्याचं अज्ञान. मोठ्या काळ्या डोळ्यांनो, तुला असा पती शोभत नाही; दुसरा पती निवड, सुंदर डोळ्यांनो.
वृथैव ते जीवितमम्बुजेक्षणे पतिं च सम्प्राप्य मुनिं गतेक्षणम् । वने निवासं च तथाजिनाम्बर- प्रधारणं योग्यतरं न मन्महे
कमळासारख्या डोळ्यांनो, तुझं आयुष्य व्यर्थ गेलं, कारण तुझा पती दृष्टी गमावलेला ऋषी आहे. वनात राहणं आणि कातडी घालणं हे तुला योग्य वाटत नाही, असं आम्हाला वाटतं.
अतोऽनवद्याङ्ग्युभयोस्त्वमेकं वरं कुरुषावहिता सुलोचने । किं यौवनं मानिनि सङ्करोषि वृथा मुनिं सुन्दरि सेवमाना
म्हणून, निष्कलंक अंग असलेल्या सुंदर डोळ्यांनो, आमच्यातील एक निवड आणि सुखी हो. अभिमानी सुंदरिनी, तुझं तारुण्य असा ऋषीची सेवा करण्यात का वाया घालवतेस?
किं सेवसे भाग्यविवर्जितं तं समुज्झितं पोषणरक्षणाभ्याम् । त्यक्त्वा मुनिं सर्वसुखापवर्जितं भजानवद्याङ्ग्युभयोस्त्वमेकम्
तू अशा दुर्दैवी, उपासमार आणि रक्षणाविना राहिलेल्या माणसाची सेवा का करतेस? सर्व सुखांपासून वंचित असलेल्या त्या ऋषीला सोड आणि आमच्यातील एक निवड, निष्कलंक अंग असलेल्या स्त्री.
त्वं नन्दने चैत्ररथे वने च कुरुष्व कान्ते प्रथितं विहारम् । अन्धेन वृद्धेन कथं हि कालं विनेष्यसे मानिनि मानहीनम्
नंदन किंवा चैत्ररथ या वनात आमच्यासोबत प्रसिद्ध सुखांचा अनुभव घे, सुंदरिनी. अंध, वृद्ध आणि स्वाभिमानहीन माणसासोबत तू वेळ कसा घालवशील, अभिमानी स्त्री?
भूपात्मजा त्वं शुभलक्षणा च जानासि संसारविहारभावम् । भाग्येन हीना विजने वनेऽत्र कालं कथं वाहयसे वृथा च
तू राजकन्या आहेस, शुभ लक्षणांनी युक्त आहेस आणि संसारातील सुख-दुःख तुला माहीत आहेत. पण नशिबाने वंचित होऊन या एकाकी वनात वेळ कसा व्यर्थ घालवतेस?
तस्माद्भजस्व पिकभाषिणि चारुवक्त्रे एवं द्वयोस्तव सुखाय विशालनेत्रे । देवालयुषे च कृशोदरि भुङ्क्ष्व भोगान् त्यक्त्वा मुनिं जरठमाशु नृपेन्द्रपुत्रि
म्हणून, कोकिळेसारख्या गोड बोलणाऱ्या आणि सुंदर मुख असलेल्या स्त्री, आमच्यातील एक निवड, मोठ्या डोळ्यांनो, सुखासाठी. कृश कंबर असलेल्या, देवांच्या निवासस्थानी सुख उपभोग, आणि लगेच वृद्ध ऋषीला सोड, राजकन्ये.
किं ते सुखं चात्र वने सुकेशि वृद्धेन सार्धं विजने मृगाक्षि । सेवा तथान्धस्य नवं वयश्च किं ते मतं भूपतिपुत्रि दुःखम्
सुंदर केस असलेल्या, या वनात वृद्धासोबत, या एकाकी ठिकाणी तुला काय सुख आहे, मृगनयनी? अंधाची सेवा आणि तुझं तरुण वय—राजकन्ये, या दुःखाबद्दल तुझं मत काय?
शशिमुखि त्वमतीव सुकोमला फलजलाहरणं तव नोचितम्
चंद्रासारख्या मुख असलेल्या, तू फारच नाजूक आहेस; फळं आणि पाणी आणणं तुझ्यासाठी योग्य नाही.
अश्विभ्यां च्यवनद्वारा सोमपानाय प्रतिज्ञावर्णनम् व्यास उवाच - तयोस्तद्भाषितं श्रुत्वा वेपमाना नृपात्मजा । धैर्यमालम्ब्य तौ तत्र बभाषे मितभाषिणी
व्यास म्हणाले: त्यांचे बोल ऐकून राजकन्या थरथर कापू लागली; पण धैर्य गोळा करून, तिने तिथे थोडक्यात उत्तर दिलं.
देवौ वां रविपुत्रौ च सर्वज्ञौ सुरसम्मतौ । सतीं मां धर्मशीलां च नैवं वदितुमर्हथः
तुम्ही दोघं देव, सूर्यपुत्र आणि सर्वज्ञ आहात, देवांमध्ये मान्यताप्राप्त आहात. मी धर्मनिष्ठ आणि पतिव्रता आहे, म्हणून माझ्याशी असं बोलू नका.
पित्रा दत्ता सुरश्रेष्ठौ मुनये योगधर्मिणे । कथं गच्छामि तं मार्गं पुंश्चलीगणसेवितम्
माझ्या वडिलांनी मला योगमार्गी ऋषीला दिलं आहे, हे देवश्रेष्ठ. मी कशी त्या मार्गावर जाऊ, जिथे वाईट वागणाऱ्या स्त्रिया जातात?
द्रष्टायं सर्वलोकस्य कर्मसाक्षी दिवाकरः । कश्यपाच्चैव सम्भूतो नैवं भाषितुमर्हथः
कश्यपापासून जन्मलेला सूर्य हा सगळ्या जगाचा साक्षीदार आहे, तो सर्वांच्या कर्मांचा साक्षी आहे. म्हणून तुम्ही असं बोलू नये.
कुलकन्या पतिं त्यक्त्वा कथमन्यं भजेन्नरम् । असारेऽस्मिन्हि संसारे जानन्तौ धर्मनिर्णयम्
घरातील चांगली मुलगी पतीला सोडून दुसऱ्या पुरुषाचा कसा विचार करू शकते? या जगात काहीच टिकत नाही, आणि धर्म काय ते तुम्हा दोघांना माहीत आहे.
यथेच्छं गच्छतं देवौ शापं दास्यामि वानघौ । सुकन्याहं च शर्यातेः पतिभक्तिपरायणा
देवतांनो, तुम्ही जसं वाटेल तसं जा; पण मी तुम्हाला शाप देईन, पापरहितांनो. मी शर्यातीची कन्या सुकन्या आहे, आणि मी पतीभक्तीला सर्वस्व मानते.
व्यास उवाच - इत्याकर्ण्य वचस्तस्या नासत्यौ विस्मितौ भृशम् । तावब्रूतां पुनस्त्वेनां शङ्कमानौ भयं मुनेः
व्यास म्हणाले - तिचं बोलणं ऐकून नासत्य दोघेही फारच आश्चर्यचकित झाले; ऋषींचा कोप होईल या भीतीने त्यांनी तिला पुन्हा विचारलं.
राजपुत्रि प्रसन्नौ ते धर्मेण वरवर्णिनि । वरं वरय सुश्रोणि दास्यावः श्रेयसे तव
राजकन्ये, तू धर्माने प्रसन्न झाली आहेस, सुंदरिनी; तू एखादी वर माग, सुश्रोणी, आम्ही तुझ्या हिताचं देऊ.
जानीहि प्रमदे नूनं आवां देवभिषग्वरौ । युवानं रूपसम्पन्नं प्रकुर्यावः पतिं तव
हे स्त्री, जाणून ठेव, आम्ही देवांचे श्रेष्ठ वैद्य आहोत; तुझ्या पतीला आम्ही तरुण आणि सुंदर करू शकतो.
ततस्त्रयाणामस्माकं पतिमेकतमं वृणु । समानरूपदेहानां मध्ये चातुर्यपण्डिते
मग आमच्या तिघांपैकी, एकाला पती म्हणून निवड, आम्ही तिघेही एकसारख्या रूपाचे आणि विद्वान आहोत.
सा तर्योवचनं श्रुत्वा विस्मिता स्वपतिं तदा । गत्वोवाच तयोर्वाक्यं ताभ्यामुक्तं यदद्भुतम्
तिच्या या बोलण्याने ती आश्चर्यचकित झाली आणि आपल्या पतीकडे गेली; तिने त्या दोघांनी सांगितलेलं अद्भुत बोल तिच्या पतीला सांगितलं.
सुकन्योवाच - स्वामिन् सूर्यसुतौ देवौ सम्प्राप्तौ च्यवनाश्रमे । दृष्टौ मया दिव्यदेहौ नासत्यौ भृगुनन्दन
सुकन्या म्हणाली - स्वामी, सूर्यपुत्र देव नासत्य या च्यवन ऋषींच्या आश्रमात आले आहेत; मी त्यांना दिव्य देहात पाहिलं आहे, भृगुनंदना.
वीक्ष्य मां चारुसर्वाङ्गीं जातौ कामातुरावुभौ । कथितं वचनं स्वामिन् पतिं ते नवयौवनम्
माझं सर्वांग सुंदर पाहून, दोघेही माझ्यावर मोहित झाले; स्वामी, त्यांनी तुझं तारुण्य परत मिळवून देण्याबद्दल बोललं.
दिव्यदेहं करिष्यावश्चक्षुष्मन्तं मुनिं किल । एतेन समयेनाद्य तं शृणु त्वं मयोदितम्
ते ऋषींना दिव्य देह आणि दृष्टी देतील असं म्हणाले; या करारानुसार मी तुला जे सांगितलं ते नीट ऐक.
समावयवरूपं च करिष्यावः पतिं तव । तत्र त्रयाणामस्माकं पतिमेकतमं वृणु
ते तुझ्या पतीला स्वतःसारखं रूप देतील; त्या तिघांपैकी एकाला पती म्हणून निवड असं त्यांनी सांगितलं.
तच्छ्रुत्वाहमिहायाता प्रष्टुं त्वां कार्यमद्भुतम् । किं कर्तव्यमतः साधो ब्रूह्यस्मिन्कार्यसङ्कटे
हे ऐकून मी इथे आले आहे, तुला हे अद्भुत घडलेलं विचारायला; या कठीण प्रसंगी काय करावं ते सांग, साधो.
देवमायापि दुर्ज्ञेया न जाने कपटं तयोः । यदाज्ञापय सर्वज्ञ तत्करोमि तवेप्सितम्
देवतांची माया समजणंही कठीण आहे; त्यांच्या कपटाचा मला काहीच पत्ता नाही. सर्वज्ञा, तू जे सांगशील ते मी करीन.
च्यवन उवाच - गच्छ कान्तेऽद्य नासत्यौ वचनान्मम सुव्रते । आनयस्व समीपं मे शीघ्रं देवभिषग्वरौ
च्यवन म्हणाले - प्रिये, आज तू माझ्या सांगण्यावरून नासत्य देवांना इथे घेऊन ये, सुशील स्त्री, ते श्रेष्ठ वैद्य लवकर घेऊन ये.
क्रियतामाशु तद्वाक्यं नात्र कार्या विचारणा व्यास उवाच - एवं सा समनुज्ञाता तत्र गत्वा वचोऽब्रवीत्
त्यांचं बोलणं लवकर पूर्ण होऊ दे; इथे काही विचार करण्याचं कारण नाही. व्यास म्हणाले - तिला परवानगी मिळाल्यावर ती तिथे जाऊन त्यांना सांगितलं.
क्रियतामाशु नासत्यौ समयेन सुरोत्तमौ । तच्छ्रुत्वा चाश्विनौ वाक्यं तस्यास्तौ तत्र चागतौ
लवकरच ते करावं, नासत्य, कराराप्रमाणे, हे श्रेष्ठ देवहो. तिचं बोलणं ऐकून अश्विनी कुमार तिथे आले.
ऊचतू राजपुत्रीं तां पतिस्तव विशत्वपः । रूपार्थं च्यवनस्तूर्णं ततोऽम्भः प्रविवेश ह
त्यांनी राजकन्येला सांगितलं - तुझ्या पतीने सौंदर्यासाठी पाण्यात जावं; मग च्यवन लवकरच पाण्यात उतरले.