स्तुत्यालं तव चात्यर्थं सत्यं ब्रूहि सुलोचने । पिता कस्ते पतिः क्वासौ द्रष्टुमिच्छास्ति सादरम्
तू अत्यंत स्तुत्य आहेस, पण सुंदर डोळ्यांची, सत्य सांग. तुझे वडील कोण, पती कोण, आणि तो कुठे आहे? आम्हाला त्याला आदराने पाहायचे आहे.
व्यास उवाच - तयोरिति वचः श्रुत्वा राजकन्यातिसुन्दरी । तावुवाच त्रपाक्रान्ता देवपुत्री नृपात्मजा
व्यास म्हणाले: त्यांचे बोलणे ऐकून ती अतिशय सुंदर राजकन्या लाजली आणि त्या देवपुत्रांना उत्तर दिले.
शर्यातितनयां मां वां वित्तं भार्यां मुनेरिह । च्यवनस्य सतीं कान्तां पित्रा दत्तां यदृच्छया
माझे नाव शर्यातीची कन्या आहे, मी या मुनि च्यवनांची पत्नी आहे. माझ्या वडिलांनी मला स्वतःच्या इच्छेने त्यांना दिले आहे.
पतिरन्धोऽस्ति मे देवौ वृद्धश्चातीव तापसः । तस्य सेवामहोरात्रं करोमि प्रीतिमानसा
माझे पती अंध आहेत, खूप वयोवृद्ध आणि तपस्वी आहेत. मी त्यांची रात्रंदिवस आनंदाने सेवा करते.
कौ युवां किमिहायातौ पतिस्तिष्ठति चाश्रमे । तत्रागत्य प्रकुरुतमाश्रमं चाद्य पावनम्
तुम्ही दोघं कोण आहात, आणि इथे का आलात? तुमचे पती आश्रमातच आहेत. तिथे जा आणि आज आश्रमाची पवित्र कर्मं करा.
तदाकर्ण्य वचो दस्रावूचतुस्तां नराधिप । कथं त्वमपि कल्याणि पिता दत्ता तपस्विने
त्यांचे शब्द ऐकून अश्विनी कुमारांनी त्या राजकन्येला विचारले, "शुभे, तुझ्या वडिलांनी तुला एका तपस्व्याला का दिलं?"
भ्राजसेऽस्मिन्वनोद्देशे विद्युत्सौदामिनी यथा । न देवेष्वपि तुल्या हि तव दृष्टास्ति भामिनि
या वनात तू जणू काही विजेच्या चमकासारखी उजळतेस. सुंदरिनी, देवांमध्येही तुझ्यासारखी रूपवान कोणीच नाही.
त्वं दिव्याम्बरयोग्यासि शोभसे नाजिनैर्वृता । सर्वाभरणसंयुक्ता नीलालकवरूथिनी
तुला दिव्य वस्त्र शोभतील, जनावरांच्या कातड्यांत तू छान दिसत नाहीस. सर्व दागिन्यांनी सजलेली, काळ्या केसांची तू फारच तेजस्वी दिसतेस.
अहो विधेर्दुष्कलितं विचेष्टितं यदत्र रम्भोरु वने विषीदसि । विशालनेत्रेऽन्धमिमं पतिं प्रिये मुनिं समासाद्य जरातुरं भृशम्
अगं, विधीचं हे किती कठीण कर्म! अशा सुंदर जांघ असलेल्या तू या वनात कशाला दुःखी राहतेस? मोठ्या डोळ्यांनो, तुझा पती एक अंध, वृद्ध, अशक्त ऋषी आहे.
वृथा व्रतस्तेन भृशं न शोभसे नवं वयः प्राप्य सुनृत्यपण्डिते । मनोभवेनाशु शराः सुसन्धिताः पतन्ति कस्मिन्पतिरीदृशस्तव
तुझं व्रत व्यर्थ आहे, आणि तू तरुण वयात, सुंदर नृत्यात पारंगत असूनही, काहीच शोभत नाहीस. मनातल्या इच्छांचे बाण कुणावर पडणार, जेव्हा तुझा पती असा आहे?
त्वमन्धभार्या नवयौवनान्विता कृतासि धात्रा ननु मन्दबुद्धिना । न चैनमर्हस्यसितायतेक्षणे पतिं त्वमन्यं कुरु चारुलोचने
तू तरुण आणि सुंदर असूनही, विधात्याने तुला अंधाच्या पत्नी केलं, हे खरंच त्याचं अज्ञान. मोठ्या काळ्या डोळ्यांनो, तुला असा पती शोभत नाही; दुसरा पती निवड, सुंदर डोळ्यांनो.
वृथैव ते जीवितमम्बुजेक्षणे पतिं च सम्प्राप्य मुनिं गतेक्षणम् । वने निवासं च तथाजिनाम्बर- प्रधारणं योग्यतरं न मन्महे
कमळासारख्या डोळ्यांनो, तुझं आयुष्य व्यर्थ गेलं, कारण तुझा पती दृष्टी गमावलेला ऋषी आहे. वनात राहणं आणि कातडी घालणं हे तुला योग्य वाटत नाही, असं आम्हाला वाटतं.
अतोऽनवद्याङ्ग्युभयोस्त्वमेकं वरं कुरुषावहिता सुलोचने । किं यौवनं मानिनि सङ्करोषि वृथा मुनिं सुन्दरि सेवमाना
म्हणून, निष्कलंक अंग असलेल्या सुंदर डोळ्यांनो, आमच्यातील एक निवड आणि सुखी हो. अभिमानी सुंदरिनी, तुझं तारुण्य असा ऋषीची सेवा करण्यात का वाया घालवतेस?
किं सेवसे भाग्यविवर्जितं तं समुज्झितं पोषणरक्षणाभ्याम् । त्यक्त्वा मुनिं सर्वसुखापवर्जितं भजानवद्याङ्ग्युभयोस्त्वमेकम्
तू अशा दुर्दैवी, उपासमार आणि रक्षणाविना राहिलेल्या माणसाची सेवा का करतेस? सर्व सुखांपासून वंचित असलेल्या त्या ऋषीला सोड आणि आमच्यातील एक निवड, निष्कलंक अंग असलेल्या स्त्री.
त्वं नन्दने चैत्ररथे वने च कुरुष्व कान्ते प्रथितं विहारम् । अन्धेन वृद्धेन कथं हि कालं विनेष्यसे मानिनि मानहीनम्
नंदन किंवा चैत्ररथ या वनात आमच्यासोबत प्रसिद्ध सुखांचा अनुभव घे, सुंदरिनी. अंध, वृद्ध आणि स्वाभिमानहीन माणसासोबत तू वेळ कसा घालवशील, अभिमानी स्त्री?
भूपात्मजा त्वं शुभलक्षणा च जानासि संसारविहारभावम् । भाग्येन हीना विजने वनेऽत्र कालं कथं वाहयसे वृथा च
तू राजकन्या आहेस, शुभ लक्षणांनी युक्त आहेस आणि संसारातील सुख-दुःख तुला माहीत आहेत. पण नशिबाने वंचित होऊन या एकाकी वनात वेळ कसा व्यर्थ घालवतेस?
तस्माद्भजस्व पिकभाषिणि चारुवक्त्रे एवं द्वयोस्तव सुखाय विशालनेत्रे । देवालयुषे च कृशोदरि भुङ्क्ष्व भोगान् त्यक्त्वा मुनिं जरठमाशु नृपेन्द्रपुत्रि
म्हणून, कोकिळेसारख्या गोड बोलणाऱ्या आणि सुंदर मुख असलेल्या स्त्री, आमच्यातील एक निवड, मोठ्या डोळ्यांनो, सुखासाठी. कृश कंबर असलेल्या, देवांच्या निवासस्थानी सुख उपभोग, आणि लगेच वृद्ध ऋषीला सोड, राजकन्ये.
किं ते सुखं चात्र वने सुकेशि वृद्धेन सार्धं विजने मृगाक्षि । सेवा तथान्धस्य नवं वयश्च किं ते मतं भूपतिपुत्रि दुःखम्
सुंदर केस असलेल्या, या वनात वृद्धासोबत, या एकाकी ठिकाणी तुला काय सुख आहे, मृगनयनी? अंधाची सेवा आणि तुझं तरुण वय—राजकन्ये, या दुःखाबद्दल तुझं मत काय?
शशिमुखि त्वमतीव सुकोमला फलजलाहरणं तव नोचितम्
चंद्रासारख्या मुख असलेल्या, तू फारच नाजूक आहेस; फळं आणि पाणी आणणं तुझ्यासाठी योग्य नाही.
अश्विभ्यां च्यवनद्वारा सोमपानाय प्रतिज्ञावर्णनम् व्यास उवाच - तयोस्तद्भाषितं श्रुत्वा वेपमाना नृपात्मजा । धैर्यमालम्ब्य तौ तत्र बभाषे मितभाषिणी
व्यास म्हणाले: त्यांचे बोल ऐकून राजकन्या थरथर कापू लागली; पण धैर्य गोळा करून, तिने तिथे थोडक्यात उत्तर दिलं.
देवौ वां रविपुत्रौ च सर्वज्ञौ सुरसम्मतौ । सतीं मां धर्मशीलां च नैवं वदितुमर्हथः
तुम्ही दोघं देव, सूर्यपुत्र आणि सर्वज्ञ आहात, देवांमध्ये मान्यताप्राप्त आहात. मी धर्मनिष्ठ आणि पतिव्रता आहे, म्हणून माझ्याशी असं बोलू नका.
पित्रा दत्ता सुरश्रेष्ठौ मुनये योगधर्मिणे । कथं गच्छामि तं मार्गं पुंश्चलीगणसेवितम्
माझ्या वडिलांनी मला योगमार्गी ऋषीला दिलं आहे, हे देवश्रेष्ठ. मी कशी त्या मार्गावर जाऊ, जिथे वाईट वागणाऱ्या स्त्रिया जातात?
द्रष्टायं सर्वलोकस्य कर्मसाक्षी दिवाकरः । कश्यपाच्चैव सम्भूतो नैवं भाषितुमर्हथः
कश्यपापासून जन्मलेला सूर्य हा सगळ्या जगाचा साक्षीदार आहे, तो सर्वांच्या कर्मांचा साक्षी आहे. म्हणून तुम्ही असं बोलू नये.
कुलकन्या पतिं त्यक्त्वा कथमन्यं भजेन्नरम् । असारेऽस्मिन्हि संसारे जानन्तौ धर्मनिर्णयम्
घरातील चांगली मुलगी पतीला सोडून दुसऱ्या पुरुषाचा कसा विचार करू शकते? या जगात काहीच टिकत नाही, आणि धर्म काय ते तुम्हा दोघांना माहीत आहे.
यथेच्छं गच्छतं देवौ शापं दास्यामि वानघौ । सुकन्याहं च शर्यातेः पतिभक्तिपरायणा
देवतांनो, तुम्ही जसं वाटेल तसं जा; पण मी तुम्हाला शाप देईन, पापरहितांनो. मी शर्यातीची कन्या सुकन्या आहे, आणि मी पतीभक्तीला सर्वस्व मानते.
व्यास उवाच - इत्याकर्ण्य वचस्तस्या नासत्यौ विस्मितौ भृशम् । तावब्रूतां पुनस्त्वेनां शङ्कमानौ भयं मुनेः
व्यास म्हणाले - तिचं बोलणं ऐकून नासत्य दोघेही फारच आश्चर्यचकित झाले; ऋषींचा कोप होईल या भीतीने त्यांनी तिला पुन्हा विचारलं.
राजपुत्रि प्रसन्नौ ते धर्मेण वरवर्णिनि । वरं वरय सुश्रोणि दास्यावः श्रेयसे तव
राजकन्ये, तू धर्माने प्रसन्न झाली आहेस, सुंदरिनी; तू एखादी वर माग, सुश्रोणी, आम्ही तुझ्या हिताचं देऊ.
जानीहि प्रमदे नूनं आवां देवभिषग्वरौ । युवानं रूपसम्पन्नं प्रकुर्यावः पतिं तव
हे स्त्री, जाणून ठेव, आम्ही देवांचे श्रेष्ठ वैद्य आहोत; तुझ्या पतीला आम्ही तरुण आणि सुंदर करू शकतो.
ततस्त्रयाणामस्माकं पतिमेकतमं वृणु । समानरूपदेहानां मध्ये चातुर्यपण्डिते
मग आमच्या तिघांपैकी, एकाला पती म्हणून निवड, आम्ही तिघेही एकसारख्या रूपाचे आणि विद्वान आहोत.
सा तर्योवचनं श्रुत्वा विस्मिता स्वपतिं तदा । गत्वोवाच तयोर्वाक्यं ताभ्यामुक्तं यदद्भुतम्
तिच्या या बोलण्याने ती आश्चर्यचकित झाली आणि आपल्या पतीकडे गेली; तिने त्या दोघांनी सांगितलेलं अद्भुत बोल तिच्या पतीला सांगितलं.