तां दृष्ट्वा देवकन्याभां गत्वा चान्तिकमादरात् । ऊचतुः समभिद्रुत्य नासत्यावतिमोहितौ
तिच्या तेजस्वी रूपाला पाहून, अश्विनी कुमार आदराने तिच्याजवळ गेले आणि आश्चर्यचकित होऊन बोलू लागले.
क्षणं तिष्ठ वरारोहे प्रष्टुं त्वां गजगामिनि । आवां देवसुतौ प्राप्तौ ब्रूहि सत्यं शुचिस्मिते
सुंदर अंगवट असलेल्या कन्ये, थोडा वेळ थांब, आम्हाला तुला काही विचारायचे आहे. आम्ही देवपुत्र आलो आहोत, हसऱ्या मुखे, खरे सांग.
पुत्री कस्य पतिः कस्ते कथमुद्यानमागता । एकाकिनी तडागेऽस्मिन् स्नानार्थं चारुलोचने
तू कुणाची मुलगी आहेस? तुझा पती कोण आहे? तू या बागेत कशी आलीस? आणि या तळ्यात एकटीच स्नान करायला कशी आलीस, सुंदर डोळ्यांची?
द्वितीया श्रीरिवाभासि कान्त्या कमललोचने । इच्छामस्तु वयं ज्ञातुं तत्त्वमाख्याहि शोभने
कमलासारख्या डोळ्यांची, तू दुसऱ्या लक्ष्मीप्रमाणे तेजस्वी दिसतेस. आम्हाला सत्य जाणून घ्यायचे आहे, हे सुंदर रूपवती, सांग.
कोमलौ चरणौ कान्ते स्थितौ भूमावनावृतौ । हृदाये कुरुतः पीडां चलन्तौ चललोचने
सुंदर कांतीच्या कन्ये, तुझे कोमल पाय उघडे जमिनीवर ठेवले आहेत. तू चालताना, तुझे डोलणारे डोळे पाहून आमच्या हृदयाला वेदना होते.
विमानार्हासि तन्वङ्गि कथं पद्भ्यां व्रजस्यदः । अनावृतात्र विपिने किमर्थं गमनं तव
सडपातळ अंगाची, तू तर विमानात बसण्यास योग्य आहेस. मग या वनात उघड्या पायाने का चालतेस? आणि इथे येण्याचे कारण काय?
दासीशतसमायुक्ता कथं च त्वं विनिर्गता । राजपुत्र्यप्सरा वासि वद सत्यं वरानने
शेकडो दासी असताना, तू एकटीच कशी बाहेर आलीस? तू राजकन्या आहेस की अप्सरा? हे सुंदर मुखवाली, खरे सांग.
धन्या माता यतो जाता धन्योऽसौ जनकस्तव । वक्तुं त्वां नैव शक्तौ च भर्तुर्भाग्यं तवानघे
जिच्या पोटी तू जन्मलीस ती आई धन्य आहे, तुझा वडीलही भाग्यवान आहे. आणि तुझ्या पतीचे भाग्य तर आम्ही सांगूही शकत नाही, हे निष्कलंक रूपवती.
देवलिकाधिका भूमिरियं चैव सुलोचने । प्रचलंश्चरणस्तेऽद्य सम्पावयति भूतलम्
सुंदर डोळ्यांची, आज तुझे चालणारे पाय या पृथ्वीला पवित्र करत आहेत, त्यामुळे ही पृथ्वी स्वर्गाहूनही श्रेष्ठ झाली आहे.
सौभाग्याश्च मृगाः कामं ये त्वां पश्यन्ति वै वने । ये चान्ये पक्षिणः सर्वे भूरियं चातिपावना
ज्या हरिणांना आणि इथल्या इतर पक्ष्यांना तुझे दर्शन मिळते, ते खरोखरच भाग्यवान आहेत. ही पृथ्वी फारच पवित्र झाली आहे.
स्तुत्यालं तव चात्यर्थं सत्यं ब्रूहि सुलोचने । पिता कस्ते पतिः क्वासौ द्रष्टुमिच्छास्ति सादरम्
तू अत्यंत स्तुत्य आहेस, पण सुंदर डोळ्यांची, सत्य सांग. तुझे वडील कोण, पती कोण, आणि तो कुठे आहे? आम्हाला त्याला आदराने पाहायचे आहे.
व्यास उवाच - तयोरिति वचः श्रुत्वा राजकन्यातिसुन्दरी । तावुवाच त्रपाक्रान्ता देवपुत्री नृपात्मजा
व्यास म्हणाले: त्यांचे बोलणे ऐकून ती अतिशय सुंदर राजकन्या लाजली आणि त्या देवपुत्रांना उत्तर दिले.
शर्यातितनयां मां वां वित्तं भार्यां मुनेरिह । च्यवनस्य सतीं कान्तां पित्रा दत्तां यदृच्छया
माझे नाव शर्यातीची कन्या आहे, मी या मुनि च्यवनांची पत्नी आहे. माझ्या वडिलांनी मला स्वतःच्या इच्छेने त्यांना दिले आहे.
पतिरन्धोऽस्ति मे देवौ वृद्धश्चातीव तापसः । तस्य सेवामहोरात्रं करोमि प्रीतिमानसा
माझे पती अंध आहेत, खूप वयोवृद्ध आणि तपस्वी आहेत. मी त्यांची रात्रंदिवस आनंदाने सेवा करते.
कौ युवां किमिहायातौ पतिस्तिष्ठति चाश्रमे । तत्रागत्य प्रकुरुतमाश्रमं चाद्य पावनम्
तुम्ही दोघं कोण आहात, आणि इथे का आलात? तुमचे पती आश्रमातच आहेत. तिथे जा आणि आज आश्रमाची पवित्र कर्मं करा.
तदाकर्ण्य वचो दस्रावूचतुस्तां नराधिप । कथं त्वमपि कल्याणि पिता दत्ता तपस्विने
त्यांचे शब्द ऐकून अश्विनी कुमारांनी त्या राजकन्येला विचारले, "शुभे, तुझ्या वडिलांनी तुला एका तपस्व्याला का दिलं?"
भ्राजसेऽस्मिन्वनोद्देशे विद्युत्सौदामिनी यथा । न देवेष्वपि तुल्या हि तव दृष्टास्ति भामिनि
या वनात तू जणू काही विजेच्या चमकासारखी उजळतेस. सुंदरिनी, देवांमध्येही तुझ्यासारखी रूपवान कोणीच नाही.
त्वं दिव्याम्बरयोग्यासि शोभसे नाजिनैर्वृता । सर्वाभरणसंयुक्ता नीलालकवरूथिनी
तुला दिव्य वस्त्र शोभतील, जनावरांच्या कातड्यांत तू छान दिसत नाहीस. सर्व दागिन्यांनी सजलेली, काळ्या केसांची तू फारच तेजस्वी दिसतेस.
अहो विधेर्दुष्कलितं विचेष्टितं यदत्र रम्भोरु वने विषीदसि । विशालनेत्रेऽन्धमिमं पतिं प्रिये मुनिं समासाद्य जरातुरं भृशम्
अगं, विधीचं हे किती कठीण कर्म! अशा सुंदर जांघ असलेल्या तू या वनात कशाला दुःखी राहतेस? मोठ्या डोळ्यांनो, तुझा पती एक अंध, वृद्ध, अशक्त ऋषी आहे.
वृथा व्रतस्तेन भृशं न शोभसे नवं वयः प्राप्य सुनृत्यपण्डिते । मनोभवेनाशु शराः सुसन्धिताः पतन्ति कस्मिन्पतिरीदृशस्तव
तुझं व्रत व्यर्थ आहे, आणि तू तरुण वयात, सुंदर नृत्यात पारंगत असूनही, काहीच शोभत नाहीस. मनातल्या इच्छांचे बाण कुणावर पडणार, जेव्हा तुझा पती असा आहे?
त्वमन्धभार्या नवयौवनान्विता कृतासि धात्रा ननु मन्दबुद्धिना । न चैनमर्हस्यसितायतेक्षणे पतिं त्वमन्यं कुरु चारुलोचने
तू तरुण आणि सुंदर असूनही, विधात्याने तुला अंधाच्या पत्नी केलं, हे खरंच त्याचं अज्ञान. मोठ्या काळ्या डोळ्यांनो, तुला असा पती शोभत नाही; दुसरा पती निवड, सुंदर डोळ्यांनो.
वृथैव ते जीवितमम्बुजेक्षणे पतिं च सम्प्राप्य मुनिं गतेक्षणम् । वने निवासं च तथाजिनाम्बर- प्रधारणं योग्यतरं न मन्महे
कमळासारख्या डोळ्यांनो, तुझं आयुष्य व्यर्थ गेलं, कारण तुझा पती दृष्टी गमावलेला ऋषी आहे. वनात राहणं आणि कातडी घालणं हे तुला योग्य वाटत नाही, असं आम्हाला वाटतं.
अतोऽनवद्याङ्ग्युभयोस्त्वमेकं वरं कुरुषावहिता सुलोचने । किं यौवनं मानिनि सङ्करोषि वृथा मुनिं सुन्दरि सेवमाना
म्हणून, निष्कलंक अंग असलेल्या सुंदर डोळ्यांनो, आमच्यातील एक निवड आणि सुखी हो. अभिमानी सुंदरिनी, तुझं तारुण्य असा ऋषीची सेवा करण्यात का वाया घालवतेस?
किं सेवसे भाग्यविवर्जितं तं समुज्झितं पोषणरक्षणाभ्याम् । त्यक्त्वा मुनिं सर्वसुखापवर्जितं भजानवद्याङ्ग्युभयोस्त्वमेकम्
तू अशा दुर्दैवी, उपासमार आणि रक्षणाविना राहिलेल्या माणसाची सेवा का करतेस? सर्व सुखांपासून वंचित असलेल्या त्या ऋषीला सोड आणि आमच्यातील एक निवड, निष्कलंक अंग असलेल्या स्त्री.
त्वं नन्दने चैत्ररथे वने च कुरुष्व कान्ते प्रथितं विहारम् । अन्धेन वृद्धेन कथं हि कालं विनेष्यसे मानिनि मानहीनम्
नंदन किंवा चैत्ररथ या वनात आमच्यासोबत प्रसिद्ध सुखांचा अनुभव घे, सुंदरिनी. अंध, वृद्ध आणि स्वाभिमानहीन माणसासोबत तू वेळ कसा घालवशील, अभिमानी स्त्री?
भूपात्मजा त्वं शुभलक्षणा च जानासि संसारविहारभावम् । भाग्येन हीना विजने वनेऽत्र कालं कथं वाहयसे वृथा च
तू राजकन्या आहेस, शुभ लक्षणांनी युक्त आहेस आणि संसारातील सुख-दुःख तुला माहीत आहेत. पण नशिबाने वंचित होऊन या एकाकी वनात वेळ कसा व्यर्थ घालवतेस?
तस्माद्भजस्व पिकभाषिणि चारुवक्त्रे एवं द्वयोस्तव सुखाय विशालनेत्रे । देवालयुषे च कृशोदरि भुङ्क्ष्व भोगान् त्यक्त्वा मुनिं जरठमाशु नृपेन्द्रपुत्रि
म्हणून, कोकिळेसारख्या गोड बोलणाऱ्या आणि सुंदर मुख असलेल्या स्त्री, आमच्यातील एक निवड, मोठ्या डोळ्यांनो, सुखासाठी. कृश कंबर असलेल्या, देवांच्या निवासस्थानी सुख उपभोग, आणि लगेच वृद्ध ऋषीला सोड, राजकन्ये.
किं ते सुखं चात्र वने सुकेशि वृद्धेन सार्धं विजने मृगाक्षि । सेवा तथान्धस्य नवं वयश्च किं ते मतं भूपतिपुत्रि दुःखम्
सुंदर केस असलेल्या, या वनात वृद्धासोबत, या एकाकी ठिकाणी तुला काय सुख आहे, मृगनयनी? अंधाची सेवा आणि तुझं तरुण वय—राजकन्ये, या दुःखाबद्दल तुझं मत काय?
शशिमुखि त्वमतीव सुकोमला फलजलाहरणं तव नोचितम्
चंद्रासारख्या मुख असलेल्या, तू फारच नाजूक आहेस; फळं आणि पाणी आणणं तुझ्यासाठी योग्य नाही.
अश्विभ्यां च्यवनद्वारा सोमपानाय प्रतिज्ञावर्णनम् व्यास उवाच - तयोस्तद्भाषितं श्रुत्वा वेपमाना नृपात्मजा । धैर्यमालम्ब्य तौ तत्र बभाषे मितभाषिणी
व्यास म्हणाले: त्यांचे बोल ऐकून राजकन्या थरथर कापू लागली; पण धैर्य गोळा करून, तिने तिथे थोडक्यात उत्तर दिलं.