कथमम्बुजपत्राक्षि कल्पनीयो मया तव । मरणं मे वरं प्राप्तं सैनिकानां तथैव च
"कमळाच्या पानासारख्या डोळ्यांची, तुझ्यासाठी मी हे कसे ठरवू? मला आणि माझ्या सैन्यालाही मृत्यूच जास्त बरा वाटेल."
न ते प्रदानमन्धाय रोचते पिकभाषिणि । भवितव्यं भवत्येव धैर्यं नैव त्यजाम्यहम्
"गोड बोलणाऱ्या, मला तुला अंध माणसाला देणे आवडत नाही. पण जे व्हायचे ते होईलच; मी धैर्य सोडणार नाही."
सुस्थिरा भव सुश्रोणि न दास्येऽन्धाय कर्हिचित् । राज्यं तिष्ठतु वा यातु देहोऽयं च तथैव मे
"सुंदर कंबरेच्या, तू खंबीर राहा; मी तुला कधीही अंध माणसाला देणार नाही. हे राज्य राहो किंवा जावो, माझे शरीरही तसेच."
न त्वां दास्याम्यहं तस्मै नेत्रहीनाय बालिके । सुकन्या तं तदा प्राह श्रुत्व तद्वचनं पितुः
"मुली, मी तुला त्या अंध माणसाला देणार नाही." वडिलांचे हे शब्द ऐकून सुकन्या म्हणाली—
प्रसन्नवदनातीव स्नेहयुक्तमिदं वचः । सुकन्योवाच - न मे चिन्ता पितः कार्या देहि मां मुनयेऽधुना
स्नेहाने उजळलेल्या चेहऱ्याने सुकन्या म्हणाली, "बाबा, तुम्ही काळजी करू नका; मला आत्ताच त्या ऋषीला द्या."
सुखं भवतु सर्वेषां लोकानां मत्कृतेन हि । सेवयिष्यामि सन्तुष्टा पतिं परमपावनम्
"माझ्यामुळे सर्व लोकांना सुख मिळो. मी माझ्या पवित्र पतीची मनापासून सेवा करीन."
भक्त्या परमया चापि वृद्धं च विजने वने । सतीधर्मपरा चाहं चरिष्यामि सुसम्मतम्
"मी पूर्ण भक्तीने त्या वृद्ध ऋषीची एकाकी वनात सेवा करीन. मी सतीधर्माला वाहिलेली आहे आणि जे योग्य आहे तेच करीन."
न भोगेच्छास्ति मे तात स्वस्थं चित्तं ममानघ । व्यास उवाच - तच्छ्रुत्वा भाषितं तस्या मन्त्रिणो विस्मयं गताः
"मला भोगांची इच्छा नाही, बाबा; माझे मन शांत आणि निर्मळ आहे." व्यास म्हणतो: "तिचे हे बोल ऐकून मंत्री आश्चर्यचकित झाले."
राजा च परमप्रीतो जगाम मुनिसन्निधौ । गत्वा प्रणम्य शिरसा तमुवाच तपोधनम्
राजा अत्यंत आनंदित होऊन ऋषीच्या समोर गेला. त्याच्याजवळ जाऊन, डोके झुकवून, त्या तपस्वीला म्हणाला—
स्वामिन् गृहाण पुत्रीं मे सेवार्थं विधिवद्विभो । इत्युक्त्वासौ ददौ पुत्रीं विवाहविधिना नृपः
"स्वामी, माझ्या मुलीला विधिप्रमाणे सेवा करण्यासाठी स्वीकारा." असे म्हणून, राजाने विधिपूर्वक कन्यादान केले.
प्रतिगृह्य मुनिः कन्यां प्रसन्नो भार्गवोऽभवत् । पारिबर्हं न जग्राह दीयमानं नृपेण ह
मुनीनं कन्या दिल्यावर भृगुवंशीय ऋषी आनंदित झाले; पण राजाने दिलेले दान त्यांनी घेतले नाही.
कन्यामेवाग्रहीत्कामं परिचर्यार्थमात्मनः । प्रसन्नेऽस्मिन्मुनौ जातं सैनिकानां सुखं तदा
त्यांनी फक्त कन्याच घेतली, जशी त्यांना हवी होती, स्वतःच्या सेवेसाठी; आणि मुनिवर आनंदी झाल्यावर त्या वेळी सैनिकांनाही सुख मिळाले.
राज्ञश्च परमाह्लादः सञ्जातस्तत्क्षणादपि । दत्त्वा पुत्रीं यदा राजा गमनाय गृहं प्रति
राजाने आपली मुलगी दिल्यावर, त्या क्षणीच त्याच्या मनात अत्यंत आनंद निर्माण झाला आणि तो घरी जाण्याची तयारी करू लागला.
मतिं चकार तवङ्गी तदोवाच नृपं सुता । सुकन्योवाच - गृहाण मम वासांसि भूषणानि च मे पितः
त्या वेळी तुझ्या कन्येने मनाशी ठरवले आणि राजाला म्हणाली—सुकन्या म्हणाली—'बाबा, माझे वस्त्र आणि दागिने तू घे.'
वल्कलं परिधानाय प्रयच्छाजिनमुत्तमम् । वेषं तु मुनिपत्नीनां कृत्वा तपसि सेवनम्
'मला झाडाच्या सालीचे वस्त्र आणि उत्तम मृगाची कातडी दे. मी मुनिपत्नीसारखा वेष घालून तप करीन.'
करिष्यामि तथा तात यथा ते कीर्तिरच्युता । भविष्यति भुवः पृष्ठे तथा स्वर्गे रसातले
'बाबा, मी असे वागीन की तुझी कीर्ती या पृथ्वीवर, स्वर्गात आणि पाताळात कधीही कमी होणार नाही.'
परलोकसुखायाहं चरिष्यामि दिवानिशम् । दत्त्वान्धाय च वृद्धाय सुन्दरीं युवतीं तु माम्
'पुढच्या जन्मात सुख मिळावे म्हणून मी रात्रंदिवस सेवा करीन; तू मला, एक सुंदर तरुणी, एका वृद्ध आणि आंधळ्या माणसाला दिलेस—'
चिन्ता त्वया न कर्तव्या शीलनाशसमुद्भवा । अरुन्धती वसिष्ठस्य धर्मपत्नी यथा भुवि
'चिंता करू नकोस, कारण चिंता वाईट घडवते; मी पृथ्वीवर वसिष्ठाची धर्मपत्नी अरुंधतीसारखी राहीन.'
तथैवाहं भविष्यामि नात्र कार्या विचारणा । अनसूया यथा साध्वी भार्यात्रेः प्रथिता भुवि
'मी देखील तशीच राहीन, यात काहीच शंका धरू नकोस. मी अत्रीची सती पत्नी अनसूयेसारखी प्रसिद्ध होईन.'
तथैवाहं भविष्यामि पुत्री कीर्तिकरी तव । सुकन्यावचनं श्रुत्वा राजा परमधर्मवित्
'मी तुझी कन्या म्हणून तुझ्या कीर्तीला वाढवणारी होईन.' सुकन्याचे हे बोल ऐकून, धर्म जाणणारा राजा—
दत्त्वाजिनं रुरोदाशु वीक्ष्य तां चारुहासिनीम् । त्यक्त्वा भूषणवासांसि मुनिवेषधरां सुताम्
त्यांनी तिला मृगाची कातडी दिली आणि तिच्या सुंदर हास्याने भरलेल्या चेहऱ्याकडे पाहून लगेच रडू लागले; दागिने आणि वस्त्रे ठेवून, मुनिपत्नीसारखा वेष घातलेली आपली मुलगी पाहिली.
विवर्णवदनो भूत्वा स्थितस्तत्रैव पार्थिवः । राज्ञ्यः सर्वाः सुतां दृष्ट्वा वल्कलाजिनधारिणीम्
राजाचा चेहरा फिक्का पडला आणि तो तिथेच उभा राहिला; आपल्या कन्येला झाडाच्या सालीचे वस्त्र आणि मृगाची कातडी घातलेली पाहून.
रुरुदुर्भृशशोकार्ता वेपमाना इवाभवन् । तामापृच्छ्य महीपालो मन्त्रिभिः परिवारितः । ययौ स्वनगरं राजन् मुक्त्वा पुत्रीं शुचार्पिताम्
सर्व राण्या, कन्येला अशा वेषात पाहून, फार दुःखी होऊन रडल्या आणि थरथर कापू लागल्या; तिचा निरोप घेऊन, मंत्र्यांनी वेढलेला राजा, दुःखाने भरलेली मुलगी मागे ठेवून, आपल्या नगराकडे निघून गेला.
अश्विनीकुमारयोः सुकन्यां प्रति बोधवचनवर्णनम् व्यास उवाच - गते राजनि सा बाला पतिसेवापरायणा । बभूव च तथाग्नीनां सेवने धर्मतत्परा
राजा निघून गेल्यावर, ती तरुणी पतीची सेवा करण्यात आणि अग्निसेवा, धर्मकर्म यामध्ये मन लावू लागली.
फलान्यादाय स्वादूनि मूलानि विविधानि च । ददौ सा मुनये बाला पतिसेवापरायणा
ती गोड फळे आणि वेगवेगळी मुळे गोळा करून, नेहमी पतीची सेवा करणारी म्हणून, ती सर्व ऋषींना देई.
पतिं तप्तोदकेनाशु स्नापयित्वा मृगत्वचा । परिवेष्ट्य शुभायां तु बृस्यां स्थापितवत्यपि
ती लवकर गरम पाण्याने पतीला स्नान घालायची, मृगाची कातडी गुंडाळायची आणि स्वच्छ आसनावर बसवायची.
तिलान् यवकुशानग्रे परिकल्प्य कमण्डलुम् । तमुवाच नित्यकर्म कुरुष्व मुनिसत्तम
ती तिळ, ज्वारी आणि कुशा समोर ठेवून, कमंडलू ठेवायची आणि म्हणायची, 'मुनिश्रेष्ठ, आपले नित्यकर्म करा.'
तमुत्थाप्य करे कृत्वा समाप्ते नित्यकर्मणि । बृस्यां वा संस्तरे बाला भर्तारं संन्यवेशयत्
नित्यकर्म पूर्ण झाल्यावर, त्यांना हात धरून उठवून, ती तरुणी पतीला आसनावर किंवा पांघरूणावर नीट बसवायची.
पश्चादानीय पक्वानि फलानि च नृपात्मजा । भोजयामास च्यवनं नीवारान्नं सुसंस्कृतम्
नंतर राजकन्येने पिकलेली फळं आणली आणि च्यवन ऋषींना नीट शिजवलेलं निवार तांदळाचं जेवण प्रेमाने वाढलं.
भुक्तवन्तं पतिं तृप्तं दत्त्वाचमनमादरात् । पश्चाच्च पूगं पत्राणि ददौ चादरसंयुता
पतीने जेवून समाधान पावल्यानंतर तिने आदराने त्यांना तोंड धुण्यासाठी पाणी दिलं आणि मग भक्तीभावाने पान दिलं.