गृहस्थाश्रमाचा कठीण मार्ग मी कसा स्वीकारू? अशी चिंता करत असताना, दिव्य रूपाची घृताची नावाची अप्सरा आकाशात त्याच्या समोर उभी राहिली. तिच्या मोहक डोळ्यांना पाहून, ती जवळच असल्याचे लक्षात येताच, त्या तपस्वीच्या शरीरावर प्रेमाच्या पाच बाणांचा प्रभाव झाला, जरी तो आपल्या व्रतावर दृढ होता. मग त्याने विचार केला, "आता या संकटात मी काय करू?" धर्माच्या साक्षीने, जेव्हा इच्छा उत्पन्न होते—ती अत्यंत कठीण आहे—जर मी तिचा स्वीकार केला, जी मला फसवण्यासाठी आली आहे, तर महान आत्मे, तपस्वी, माझ्यावर हसतील; कारण मी शंभर वर्षे कठोर तप केले आहे, तरीही मी अस्वस्थ झालो आहे. "हा महान तपस्वी अप्सराला पाहून कसा असहाय झाला?" अशी निंदा होईल, पण त्यात अद्वितीय सुख मिळाले तर तेवढी निंदा स्वीकारावी. गृहस्थाश्रम आनंद देतो, पुत्र प्रदान करतो, स्वर्ग मिळवून देतो, आणि ज्ञानी लोकांसाठी मोक्षही मिळवून देतो, असे म्हणतात. पण हे या दिव्य कन्येसोबत होणार नाही; मी नारदाकडून आधीच ऐकले आहे की पुरूरवा राजा उर्वशीमुळे कसा पराजित आणि गुलाम झाला. तेव्हा ऋषींनी विचारले, "हा पुरूरवा राजा कोण? उर्वशी ही दिव्य कन्या कोण आहे? त्या महान आत्म्याला कोणती यातना आली?" "हे लोमहर्षणपुत्रा, आम्हाला संपूर्ण कथा सांग, तुझ्या कमलमुखातून अमृतप्रवाह ऐकण्याची आम्हा सर्वांची इच्छा आहे." "हे सूत, तुझे वचन अमृताहूनही गोड आहे, त्यात रस आहे; आम्ही त्याचा कंटाळा येत नाही, जसे देवांना अमृताचा कंटाळा येत नाही." सूत म्हणाले, "हे ऋषींनो, ही दिव्य आणि आनंददायक कथा ऐका; मी ती व्यासाच्या वचनानुसार, माझ्या समजुतीनुसार सांगतो." गुरूची प्रिय पत्नी, तारा नावाने प्रसिद्ध, सौंदर्य आणि तरुणाईने संपन्न, मोहक आकृती आणि कामाने मद्यपान केलेली होती. एकदा ती तेजस्वी स्त्री सोमाच्या, म्हणजे चंद्राच्या, घरात गेली; तिला चंद्राने पाहिले, जो सौंदर्य आणि तरुणाईने उजळलेला होता. तेव्हा चंद्र तिच्या प्रेमात पडला; आणि ताऱ्याने चंद्राला पाहून तिलाही प्रेमाची लागण झाली. दोघेही एकमेकांसाठी प्रेमाने भरलेले, कामाने व्याकुळ झाले, तारा आणि चंद्र, दोघेही प्रेमाच्या बाणांनी भेदले गेले. कामाच्या नशेत आणि परस्पर आकर्षणाने, त्यांनी काही दिवस एकत्र घालवले, एकमेकांच्या संगतीत आनंद घेतला. बृहस्पती, दुःखाने व्याकुळ, त्याने आपल्या शिष्याला ताऱ्याला घरी आणण्यासाठी पाठवले; पण तारा मोहात पडल्याने परत आली नाही. शिष्याने वारंवार परत येऊनही तारा न आणल्याने, बृहस्पती रागाने स्वतःच चंद्राच्या घरात गेला. तेथे पोहोचल्यावर, श्रेष्ठ बृहस्पती, रागाने भरलेला, हसत असलेल्या, मद्यपान केलेल्या चंद्राला म्हणाला, "हे चंद्रा, हे तू काय केलेस, धर्माने निषिद्ध असे? मी ज्या पत्नीचे रक्षण करत होतो, ती तू का घेतलीस?" "मी तुझा गुरू आहे, तू यज्ञकर्ता आहेस; मूर्खा, तू गुरूच्या पत्नीचा उपभोग कसा घेतला, किंवा ती तुझ्या रक्षणात होती का?" "ब्राह्मणहत्यारा, सोन्याचा चोर, मद्यपान करणारा, गुरूच्या शय्येचे उल्लंघन करणारा—हे मोठे पापी आहेत; आणि त्यांच्यासोबत राहणारा पाचवा पापी." "तू मोठ्या पापात गुंतला आहेस, दुष्ट वर्तन केले आहेस; देवांच्या निवासासाठी तू योग्य नाहीस, जर तू या स्त्रीचा उपभोग घेतला आहेस." "ही काळ्या डोळ्यांची स्त्री सोड, मी तिला माझ्या घरी घेऊन जाईन; अन्यथा, मी तुला गुरूच्या पत्नीचा चोर घोषित करीन." असे बोलत असताना, रोहिणीचा स्वामी, चंद्र, रागाने भरलेल्या आणि आपल्या प्रिय पत्नीच्या विरहाने दुखावलेल्या गुरूला उत्तर देतो. चंद्र म्हणाला, "तुझ्या रागामुळे ब्राह्मणांना प्रसन्न करणे कठीण आहे; ते पूजनीय आहेत, धर्म जाणतात, आणि अन्यथा टाळावे." "ती सुंदर स्त्री तुझ्या इच्छेनुसार तुझ्या घरी येईल; ती येथे फक्त थांबली आहे, अजून तरुण आहे—तुला याचा काय त्रास?" "ती स्वतःच्या इच्छेने येथे आहे, आनंदासाठी; काही दिवस राहिल्यावर, ती स्वतःच्या इच्छेनुसार परत येईल." "तू स्वतः पूर्वी धर्माचा सिद्धांत सांगितला आहेस: स्त्री भटक्यामुळे अपवित्र होत नाही, ब्राह्मण वेदाध्ययनाने अपवित्र होत नाही." चंद्राने असे सांगितल्यावर, गुरू, दुःखाने भरलेला, त्वरित आपल्या घरी परतला, चिंतेने आणि प्रेमाने ग्रस्त. काही दिवस घालवल्यावर, गुरू, चिंता आणि दुःखाने व्याकुळ, औषधांच्या स्वामीच्या घराकडे धावला. तो तेथे, क्षत्रियांनी रोखलेला, दारात उभा राहिला, रागाने भरलेला; चंद्र बाहेर आला नाही, आणि बृहस्पती अधिक रागावला. "हा माझा शिष्य झाला आहे, त्याने माझ्या गुरूच्या पत्नीला, माझ्या आईला जबरदस्तीने घेतले; आता मी त्याला शिस्त लावली पाहिजे, कारण तो अधर्मी आहे." दारावर उभा राहून, तो रागाने म्हणाला, "तू घरात का राहतोस, मूर्खा, दुष्ट, देवांचा नीच?" "माझी प्रिय पत्नी मला त्वरित परत दे, अन्यथा मी तुला शाप देईन; तू मला माझी प्रिय दिली नाहीस, तर मी तुला राख करून टाकीन." कवी म्हणतो: बृहस्पतीचे हे आणि इतर कठोर शब्द ऐकून, द्विजांचा स्वामी चंद्र त्वरित घरातून बाहेर आला. चंद्र हसत म्हणाला, "तू इतके का बोलतोस? ती काळ्या डोळ्यांची, सर्व गुणांनी युक्त स्त्री तुझ्यासाठी योग्य नाही." "तू दुसरी स्त्री घे, जी कुरूप आणि तुझ्यासारखी आहे, हे द्विजा; अशी सुंदर स्त्री भिकाऱ्याच्या घरासाठी योग्य नाही." "आनंद नेहमी आपल्या समकक्ष प्रियकरासोबत असतो, हे स्त्री; तू प्रेमशास्त्राचा निर्णय समजत नाहीस, मूढबुद्धी.