श्यामा द्विजात पुरुषाला नम्रपणे वंदन करून मधुर शब्दांत विचारते, “हे अत्यंत भाग्यवान ब्राह्मण, तुम्ही कोणत्या भूमीतून आला आहात?” ब्राह्मण उत्तर देतो, “हे कन्ये, मी भारद्वाजांच्या आश्रमातून आलो आहे. काही कामासाठीच येथे आलो आहे. पण तू का विचारतेस? सांग.” शशिकला विचारते, “हे भाग्यवान ब्राह्मण, त्या आश्रमात काही विशेष, अद्भुत, अत्यंत पाहण्यासारखे आहे का?” ब्राह्मण सांगतो, “तेथे ध्रुवसंधीचा सुप्रसिद्ध पुत्र, सुंदर आणि गुणवान, सुधर्शन राहतो, हे सुंदर कटीवाली. त्याचे नाव त्याच्या स्वभावाशी पूर्णपणे जुळते.” “माझ्या मते, या राजकुमार सुधर्शनाने तुला पाहिले नाही, म्हणून त्याचे डोळे फुकाचे आहेत, हे सुंदर मांड्यावाली. सृष्टीकर्त्याने सर्व गुण एकत्र करून त्याला घडवले आहे. मी त्याला, गुणांचा खजिना, पाहण्याची उत्सुकता आहे.” “हा राजकुमार तुझा पती व्हावा, हे सुंदर मिलन जसे रत्न आणि सोन्याचे असते, तसाच योग्य आहे.” व्यास सांगतो: ब्राह्मणाचे हे शब्द ऐकून श्यामा प्रेमाने भरून जाते; ब्राह्मण आपल्या मनाला एकाग्र करून तेथून निघून जातो. पण श्यामा, पूर्वीच्या प्रेमामुळे, ब्राह्मण गेल्यावर कामदेवाच्या बाणांनी व्याकुळ झाल्यासारखी, प्रेमात बुडून जाते. प्रेमाने त्रस्त होऊन, ती आपल्या विश्वासू सखीला सांगते, “त्याच्या वर्णनाने माझ्या शरीरात बदल झाला आहे.” “तो राजकुमार, उच्च कुळातील, ज्याची आवड आणि ज्ञान मला माहित नाही—दुष्ट कामदेव त्यासाठी मला त्रास देतो. मी काय करू? कुठे जाऊ?” “स्वप्नात दिसला किंवा नाही, तो दुसऱ्या कामदेवासारखा आहे; माझे मन विरहाने नरम आणि दुःखी होऊन जळते.” “हे सुंदर सखी, अंगाला लावलेला चंदन विषासारखा वाटतो; हार सापासारखे वाटतात, आणि चंद्रप्रकाश आगासारखा.” “महलात, जंगलात, तलावाजवळ, पर्वतावर, दिवस-रात्र, कुठेही मला समाधान मिळत नाही, ना कोणत्याही सुखाने.” “पलंग, पान, गाणी, संगीत—काहीच आज मनास आनंद देत नाही; डोळेही संतुष्ट होत नाहीत.” “आज मी त्या जंगलात जाईन, जिथे तो कपटी राहतो; घराची बदनामी आणि वडिलांच्या अधीनतेची भीतीही आहे.” “जर वडील आज स्वयंवर ठरवत नाहीत, तर मी काय करू? मी स्वतःला सुधर्शन राजकुमाराला अर्पण करीन, जसा माझा मन आहे.” “पृथ्वीवर इतर शंभर राजा आहेत, धनवान; पण आज ते मला आवडत नाहीत—तोच, राज्य नसला तरी, मला प्रिय आहे.” व्यास सांगतो: सुधर्शन, एकटा, गरीब, दुर्बल, जंगलात राहतो, फळांवर निर्वाह करतो, पण त्याने श्यामा आपल्या हृदयात घट्ट धरली आहे. वाणीच्या बीजमंत्राचा जप करून त्याला सिद्धी मिळाली; हेही त्याला प्राप्त झाले. तो पूर्णपणे ध्यानात रमला आणि श्रेष्ठ मंत्राचा जप केला. स्वप्नात त्याला देवीचे दर्शन झाले—विश्णुमाया, अखंड, जगदंबा, अप्रकट, समृद्धी देणारी अंबिका. नंतर, श्रिंगवेरपूरच्या निषादांचा प्रमुख त्याच्याकडे आला आणि सर्व सामानासह एक भव्य रथ दिला. रथ चार घोड्यांनी जोडलेला, उत्कृष्ट ध्वजांनी सजलेला होता; राजकुमार म्हणून ओळखून त्याने सन्मानाने तो भेट दिला. सुधर्शननेही आनंदाने तो स्वीकारला, त्याला खरा मित्र मानला, आणि शंबराचा आदर जंगली फळे- मुळांनी केला. निषाद प्रमुख पाहुण्याचा मान मिळवून निघून गेल्यावर, आश्रमातील तपस्वी प्रेमाने आपसात बोलले. “राजकुमार, तुला लवकरच राज्य मिळेल; चिंता करू नकोस, आपल्या सामर्थ्यावर विश्वास ठेव—यात शंका नाही.” “अंबिका देवी तुझ्यावर प्रसन्न आहे, हे दृढनिश्चयी, आणि वर देते, जगाला मोहित करते. तुझा मित्र संपन्न आहे; काळजी नको.” तपस्वी, आपल्या व्रतावर स्थिर, मनोरा मातेला म्हणाले, “आज तुझा पुत्र, हे तेजस्विनी, पृथ्वीचा स्वामी होईल.” ती सडपातळ मनोरा उत्तर देते, “तुमचे शब्द शुभ फळ देओत. मी तुमची सेविका आहे, हे ब्राह्मणगण—खऱ्या भक्तीने काय आश्चर्य!” “ना सैन्य, ना मंत्री, ना धनकोष, ना मित्र—माझा मुलगा येथे राज्य मिळवण्यास कसा योग्य ठरेल?” “तुमच्या आशीर्वादानेच माझा मुलगा राजा होईल—यात शंका नाही. तुम्ही सर्व मंत्रात पारंगत आहात.” व्यास सांगतो: रथावर आरूढ झालेला तो ज्ञानी सुधर्शन जिथे जाई, तिथे सेना विभागाने वेढल्यासारखा तेजस्वी दिसत होता. हे राजन्, मंत्रबीजाच्या शक्तीसारखी दुसरी कोणतीही शक्ती नाही; त्याने पूर्ण भक्तीने जप केला म्हणून तेच झाले. सत्यगुरूकडून मिळालेला अद्भुत कामराज बीज जो शुद्ध, शांत मनाने जपतो, त्याला सर्व इच्छा प्राप्त होतात. शिव आणि देवीची कृपा मिळालेल्याला पृथ्वीवर किंवा स्वर्गात काहीही अशक्य नाही, हे श्रेष्ठ राजन्. मातृपूजेत श्रद्धा नसलेले लोक मंद, अत्यंत दुर्दैवी, आणि रोगग्रस्त असतात. युगाच्या प्रारंभी जी सर्व देवांची माता म्हणून प्रसिद्ध आहे, तीच आदिमाता म्हणून ओळखली जाते, हे कुरुवंशातील श्रेष्ठ. बुद्धी, कीर्ती, धैर्य, समृद्धी, शक्ती, श्रद्धा, विवेक, स्मृती—तीच सर्व जीवांत प्रकट होते. ज्यांना तिच्या मायेमुळे भ्रम झाला आहे, ते तिला ओळखत नाहीत, आणि खोट्या तर्कात अडकून, जगदिश्वरी, शुभदेवीची पूजा करत नाहीत.