राजा युधाजित यांना एक सुप्रसिद्ध ऋषीने सांगितले, “आता तुम्ही त्या महान तपस्व्याजवळ जा आणि त्यांना दिलासा द्या. राजा, येथे सुधर्शनही आपल्या इच्छेप्रमाणे राहू शकतो.” पुढे त्यांनी सांगितले, “हा मुलगा निरुपाय आहे, त्याने तुम्हाला काय हानी करणार? या अशक्त, असहाय्य बालकाविषयी शत्रुत्व बाळगणे व्यर्थ आहे. सर्वत्र करुणा दाखवावी लागते; हे जग नियतीच्या अधीन आहे. हे श्रेष्ठ राजन, द्वेषाने काहीच साध्य होत नाही. जे घडायचे ते निश्चितच घडते. नियतीच्या प्रभावाने, हे राजन, वज्रासारखी गोष्ट कधी कधी गवतासारखी दुर्बल होते, आणि कधी कधी गवतच वज्रासारखे शक्तिमान होते—हे सर्व नियतीचेच कार्य आहे. ससा वाघाला मारतो, डास हत्तीला मारतो; म्हणून, हे ज्ञानी, अविचार सोडा आणि माझा हिताचा सल्ला ऐका.” ऋषीचे हे शब्द ऐकून, व्यास सांगतात, युधाजित राजाने नम्रपणे वंदन केले आणि आपल्या नगरात परतला. मनोहराही आश्रमातच राहिली, आपला पुत्र सुधर्शन याची काळजी घेत राहिली. सुधर्शन दिवसेंदिवस वाढत गेला; तो ऋषीमुनींच्या मुलांबरोबर खेळत असे, निर्भय होता आणि सर्व प्रकारे शुभचिन्हांनी युक्त होता. एकदा तिथे एक मांजर आले; ऋषीपुत्राने त्याला हाक मारून ‘नपुंसक’ असे संबोधले. सुधर्शनने हे ऐकले आणि त्या एकाक्षरी, नासिक्य ध्वनी असलेल्या शब्दाचा स्पष्ट उच्चार केला, आणि पुन्हा पुन्हा तो उच्चार करत राहिला. त्याच वेळी, त्या बालकाच्या मनात कामराज बीजमंत्राची सहज प्राप्ती झाली; त्याने तो मंत्र मनोभावे जपला. राजन, नियतीच्या प्रभावाने, हा अद्भुत कामराज मंत्र सुधर्शनला सहज मिळाला. पाचव्या वर्षी, त्याने सर्वोच्च मंत्र प्राप्त केला, ज्याला ऋषींच्या छंदाची आवश्यकता नव्हती, ना ध्यानाची, ना हस्तमुद्रेची. तो मंत्र तो रोज मनातल्या मनात जपत असे—खेळताना, झोपताना—कधीही विसरत नसे, आणि त्याचा अर्थ त्याला पूर्णपणे ठाऊक होता. अकरावे वर्ष येताच, त्या राजपुत्राला ऋषींनी दीक्षा दिली आणि वेदांचे शिक्षण दिले. त्याने धनुर्वेद, राज्यशास्त्र आणि सर्व कलांचे शिक्षण मंत्राच्या सामर्थ्याने घेतले. एकदा, त्याने प्रत्यक्ष देवीचे रूप पाहिले—लाल वस्त्रांची, लाल वर्णाची, प्रत्येक अंगावर लाल अलंकारांनी सजलेली. गरुडावर विराजमान, अद्भुत वैष्णवी शक्तीचे रूप धारण केलेली देवी; तिचे कृपापूर्ण मुख पाहून राजपुत्र अतिशय आनंदित झाला. त्या वनात तो ज्ञानसंपन्न झाला, सर्व तत्त्वे जाणला, आणि आईची सेवा करत नदीच्या काठावर खेळत असे. तिथेच, अंबिकेने त्याला धनुष्य, लोखंडी बाण, तूणीर आणि कवच दिले. त्याच काळात, काशीच्या राजाची कन्या सुप्रिया, शशिकला नावाची, सर्व शुभचिन्हांनी युक्त, दिव्य व रूपवती होती. तिने सुधर्शन राजपुत्राबद्दल ऐकले—तो वनात राहतो, सुंदर आहे, सर्व शुभचिन्हांनी युक्त आहे, वीर आहे, जणू दुसरा कामदेवच. गायकांच्या तोंडून त्या गुणी राजपुत्राची माहिती ऐकून, तिच्या मनात त्याला वर म्हणून निवडण्याची इच्छा जागी झाली. रात्रीच्या स्वप्नात तिला जगदंबेचे दर्शन झाले. देवीने तिला दिलासा देत सांगितले, “माग काय वर हवे आहे! माझ्या भक्त सुधर्शनकडून सर्व इच्छा पूर्ण होतील, हे माझे वचन आहे, सुंदर स्त्रिये.” शशिकलाने स्वप्नात देवीचे मोहक रूप पाहिले आणि तिच्या शब्दांची आठवण ठेवून ती अत्यंत आनंदित झाली. स्वप्नानंतर ती आनंदाने उठली. तिच्या आईने वारंवार विचारले, पण लाजेखातर तिने आपल्या आनंदाचे कारण सांगितले नाही. ती हसत राहिली, पुन्हा पुन्हा स्वप्न आठवत होती, आणि शेवटी आपल्या एका सखीला संपूर्ण स्वप्न सांगितले. एकदा, मनोरंजनासाठी ती आपल्या मैत्रिणींना घेऊन चंपक फुलांनी सजलेल्या एका रम्य उपवनात गेली. फुले गोळा करत असताना, चंपकाच्या झाडाखाली उभ्या असताना, तिने एक ब्राह्मण वेगाने जाताना पाहिला. तिने त्या द्विजाला वंदन करून गोड शब्दांत विचारले, “हे भाग्यशाली, तुम्ही कुठून आलात?” ब्राह्मण म्हणाला, “मुली, मी भारद्वाजांच्या आश्रमातून आलो आहे. काही कारणाने येथे आलो आहे; का विचारतेस, ते सांग.” शशिकला म्हणाली, “त्या आश्रमात काही विशेष, अद्भुत असे आहे का? असे काही जे पाहण्यासारखे आहे?” ब्राह्मण म्हणाला, “तेथे सुधर्शन राहतो, ध्रुवसंधीचा तेजस्वी पुत्र, खरोखर त्याच्या नावासारखाच सुंदर आणि गुणी. माझ्या मते, माझ्या डोळ्यांना काहीच अर्थ नाही, कारण सुधर्शन राजपुत्राने अजून तुला पाहिलेले नाही. सर्व गुण एकत्र करून सृष्टीकर्त्याने त्याला घडवले आहे. मला कुतूहल आहे, म्हणून त्या गुणसमुद्राचे दर्शन घ्यावे असे वाटते. तो राजपुत्र तुझा पती व्हायला योग्य आहे; हे मिलन रत्न आणि सोन्यासारखे शोभते.” व्यास सांगतात, हे ऐकून श्यामा (शशिकला) प्रेमाने भरून गेली; ब्राह्मण आपले बोलणे संपवून, मन एकाग्र करून तेथून निघून गेला. पण शशिकला, पूर्वीच्याच प्रेमामुळे, त्या ब्राह्मणाच्या जाण्यानंतर, कामदेवाच्या बाणांनी घायल झाल्यासारखी अस्वस्थ झाली. प्रेमाने व्याकुळ होऊन, तिने आपल्या विश्वासू सखीला सांगितले, “त्याच्याबद्दल ऐकल्याने माझ्या शरीरात विलक्षण बदल झाला आहे.