राजा विश्वामित्राने नंदिनी या दिव्य गायीला मिळवण्याचा निर्धार केला. त्याने आपल्या बलाढ्य सेवकांना आज्ञा दिली, "तुम्ही सर्वजण, जे स्वतःच्या बळाचा गर्व बाळगता, नंदिनी गायीला पकडा." राजाच्या आज्ञेवरून ते सेवक नंदिनीला जबरदस्तीने पकडतात आणि तिला आवरतात. हे बघून, तिची माता सुरभी घाबरून, डोळ्यांत अश्रू आणून, त्या ऋषीकडे म्हणाली, "मुनिवर, हे लोक मला इतक्या कठोरपणे ओढून नेत आहेत, मग तुम्ही मला का सोडून देता?" त्यावर ऋषी म्हणाले, "हे उत्तम दूध देणाऱ्या गायी, मी तुला सोडत नाही. मी मनाने तुला कधीच टाकले नाही." पण आज राजा तुला जबरदस्तीने घेऊन जात आहे, जरी मी त्याचा सन्मान केला होता. मी काय करू? माझ्या मनाने मी तुला कधीच सोडलेले नाही. हे ऐकून, नंदिनी गाय अत्यंत क्रोधाविष्ट झाली आणि तिने भीषण, कठोर हंबरू दिले. त्या वेळी तिच्या शरीरातून भयंकर, शस्त्रधारी, कवचधारी असुर प्रकट झाले आणि त्यांनी "थांबा! थांबा!" असे गर्जना केली. त्या असुरांनी राजाच्या संपूर्ण सैन्याचा नाश केला आणि नंदिनी गाय मुक्त झाली. राजा विश्वामित्र अत्यंत दुःखी मनाने एकटा परत गेला. आपल्या पराभवाने व्यथित होऊन, त्याने क्षत्रिय शक्तीची मर्यादा ओळखली आणि ब्राह्मणांच्या तपश्चर्येची महानता जाणली. मग त्याने कठोर तपश्चर्या करण्याचा संकल्प केला. अनेक वर्षे महान अरण्यात कठोर तप करून, गाधीपुत्र विश्वामित्राने क्षत्रियत्व सोडून ऋषीपद प्राप्त केले. म्हणून, हे राजन, तूही असा अपवादात्मक वैर निर्माण करू नकोस. कारण तपस्व्यांशी वैर केल्याने कुळाचा नाश होतो. आता त्या महान तपस्वी ऋषीकडे जा, त्यांना शांत करा; आणि सुदर्शनही येथेच राहू दे. हा मुलगा अनाथ आहे, त्याने तुला काय हानी करावी? अशा दुर्बल, असहाय मुलावर तुझे वैर निरर्थक आहे. सर्वत्र दयाभाव ठेवावा; हे जग नशिबाच्या अधीन आहे. हे श्रेष्ठ राजन, द्वेषाने काहीच साध्य होत नाही; जे घडायचे ते निश्चितच घडते. नशिबाच्या खेळात वज्रसुद्धा काडीप्रमाणे होतो, तर कधी काडी वज्रासारखी होते—त्यात शंका नाही. कधी ससा वाघाला मारतो, तर कधी डास हत्तीला ठार करतो; म्हणून, हे बुद्धिमान राजन, अविचार सोड आणि माझा हिताचा सल्ला पाळ. व्यासमुनी म्हणतात: हे ऐकून, युधाजित हा श्रेष्ठ राजा ऋषीला वंदन करून आपल्या नगरीकडे परत गेला. मनोहराही आपल्या पुत्र सुदर्शनासह आश्रमात सुखाने राहू लागली. सुदर्शन दिवसेंदिवस वाढू लागला; तो ऋषिपुत्रांसोबत खेळत असे, निर्भय आणि सर्वदृष्ट्या शुभ होता. एकदा, तिथे एक मांजर आले. ऋषीपुत्राने त्याला "नपुंसक" असे संबोधले. सुदर्शनने हे ऐकले आणि त्या शब्दातील अनुनासिकाचा स्पष्ट उच्चार केला, तो पुन्हा पुन्हा उच्चारू लागला. त्याच वेळी, त्याच्या मनात 'कामराज' हा बीजमंत्र जागृत झाला; त्याने अत्यंत भक्तीने तो मंत्र मनात धारण केला आणि जपू लागला. नशिबाच्या प्रभावाने, हे महराजा, त्या अद्भुत कामराज मंत्राची प्राप्ती सुदर्शनास सहज झाली. पाचव्या वर्षी, त्याला ऋषींच्या छंदाशिवाय, ध्यान किंवा हस्तमुद्रेशिवाय, तो श्रेष्ठ मंत्र लाभला. तो मुलगा रोज, खेळताना किंवा झोपेतही, तो मंत्र मनात जपत असे आणि कधीच विसरत नसे. अकराव्या वर्षी, ऋषीने त्याला उपनयन संस्कार करून वेदाध्ययन शिकवले. त्याने धनुर्वेद, राजशास्त्र आणि सर्व कलांचे शिक्षण मंत्राच्या सामर्थ्याने घेतले. एकदा, त्याने स्वतःच्या डोळ्यांनी देवीचे रूप पाहिले—ती लाल वस्त्र परिधान केलेली, लाल वर्णाची, लाल अलंकारांनी सुशोभित होती. ती गरुडावर विराजमान होती, वैश्णवी शक्तीच्या अद्भुत रूपात प्रकट झाली होती. तिचे सौम्य मुख बघून सुदर्शन आनंदित झाला. त्या अरण्यात राहून, सगळ्या विद्यांत पारंगत होऊन, त्याने मातृदेवीची सेवा केली आणि नदीकाठी क्रीडा केली. त्या ठिकाणी, अंबिकेने त्याला धनुष्य, लोखंडी टोकांचे बाण, तरकस आणि कवच दिले. त्याच काळात, काशीच्या राजकन्या सुप्रिया—जिचे नाव शशिकला होते, ती अत्यंत दिव्य आणि शुभलक्षणांनी युक्त होती—तिला सुदर्शन राजकुमाराबद्दल समजले. तो अरण्यात वसत होता, सुंदर, सर्व लक्षणांनी युक्त, पराक्रमी, जणू दुसरा मदनच. कवींनी त्याच्या गुणांचे वर्णन केल्यावर, तिच्या मनात त्याला पती म्हणून निवडण्याची इच्छा उत्पन्न झाली. रात्रीच्या स्वप्नात तिला जगदंबा प्रकट झाली आणि तिला सांत्वन देत म्हणाली, "हे सुंदर नितंबिनी, वर माग! सुदर्शन, माझा भक्त, माझ्या वचनाने तुझे सर्व मनोरथ पूर्ण करील." शशिकलेने त्या स्वप्नात मातृदेवीचे मोहक रूप पाहिले. तिच्या वचनांची आठवण ठेवून ती अत्यंत आनंदित झाली. सकाळी उठून, आनंदाने भरून, तिच्या आईने वारंवार विचारले तरी, अत्यंत लाजेखुशीत तिने काहीच सांगितले नाही. ती हसत होती, पुन्हा पुन्हा स्वप्न आठवत आनंद घेत होती, आणि शेवटी तिने आपल्या सखीला ते स्वप्न विस्ताराने सांगितले. एकदा, मनोरंजनासाठी, ती आपल्या सखींसह चंपक फुलांनी सजलेल्या सुंदर उपवनात गेली. तिथे, सखींसह चंपकवृक्षाखाली उभी असताना, तिने मार्गावरून धावणारा एक ब्राह्मण पाहिला.