सत्यवतीच्या पुत्रा, तू विचारलेल्या प्रश्नाचे उत्तर मिळवण्या आधी, परमसत्याची जाणीव नसेल, तर मन शांत कसे राहील? मन अनेक दिशांनी विखुरलेले असते, आणि एकाच ठिकाणी स्थिर होत नाही. मी कोणाची आठवण ठेवू, कोणाची पूजा करू, कोणाकडे जाऊ, कोणाचा सन्मान करू, कोणाचे स्तुती करावी? हे प्रभो, सर्व प्रभूंमध्ये श्रेष्ठ, मला काहीच ठाऊक नाही. यावेळी ब्रह्मा, जगाचा पितामह, मला उत्तर देतो: "सत्यवतीच्या पुत्रा, तू अतिशय कठीण प्रश्न विचारला आहेस." ब्रह्मा म्हणाला, "हे बालका, तू अत्युत्तम आणि समजायला कठीण प्रश्न विचारला आहेस. तुझ्यासारख्या भाग्यवान व्यक्तीला, आणि अगदी विष्णूलाही, याचे निश्चित उत्तर देता येत नाही." या जगात जो आसक्त आहे, त्याला हे ज्ञान मिळत नाही; पण जो विरक्त आहे, इच्छा आणि मत्सरमुक्त आहे, त्याला हे ज्ञान प्राप्त होते. पूर्वी, जेव्हा एकच समुद्र उगवला होता आणि सर्व चल-अचल नष्ट झाले होते, तेव्हा फक्त तत्त्वे शिल्लक होती, आणि मी कमळातून उत्पन्न झालो. मी सूर्य, चंद्र, झाडे, पर्वत काहीच पाहिले नाही. कमळाच्या मध्यभागी बसून मी विचार करू लागलो: "या विशाल समुद्रात मी कसा उत्पन्न झालो? माझा रक्षक, स्वामी, निर्माता किंवा युगाच्या अंताला माझा संहार करणारा कोण आहे?" पृथ्वी स्पष्ट दिसत नव्हती, कारण तिचा आधार पाण्याच होता. हे प्रसिद्ध कमळ, कीचड आणि वाढ यांचा मिलाप, कसे उगवले? आज मी त्याचा कीचड आणि मूळ पाहतो; कमळाच्या मूळाशी पृथ्वी असणार, यात शंका नाही. पाण्यात उठून, मी हजार वर्षे पृथ्वी शोधली, पण ती सापडली नाही. मग आकाशातून एक देहहीन आवाज आला: "तप, तप." त्यामुळे मी कमळात हजार वर्षे तप केले. पुन्हा एक आवाज आला: "सृष्टी कर!" मी गोंधळलो—कोणाची सृष्टी करावी, काय करावे? त्याच वेळी, दोन उग्र असुर, मधु आणि कैटभ, प्रकट झाले; त्यांच्या भीतीने मी समुद्रात युद्धासाठी पळालो. त्यांना तोंड देणे शक्य नव्हते, म्हणून मी पाण्याच्या मध्यभागी शिरलो; तेथे मी एक अद्भुत पुरुष पाहिला. त्याचे शरीर काळ्या मेघासारखे, पिवळ्या वस्त्रात, चार हात असलेला, जंगलातील फुलांच्या हाराने सजलेला, शेषाच्या शय्येवर विश्रांती घेत होता. शंख, चक्र, गदा, कमळ आणि इतर शस्त्रांनी शोभित, मी तो महान विष्णू पाहिला, जो नागाच्या शय्येवर विश्रांती घेत होता. योगनिद्रेत मग्न, अविचल, अविनाशी तो तेथे पडला होता; मी त्याला नागाच्या फेऱ्यांवर विश्रांती घेताना पाहिले. माझ्या मनात एक अद्भुत विचार आला: "मी काय करावे?" मग मी आठवण काढली आणि निद्रारूप देवीची स्तुती केली. ती शुभ देवी विष्णूच्या शरीरातून बाहेर आली आणि आकाशात उभी राहिली; तिचे रूप अवर्णनीय, दिव्य अलंकारांनी सजलेले होते. विष्णूच्या शरीरातून बाहेर पडून, ती देवी आकाशात चमकू लागली; तिच्या कृपेने जनार्दन मुक्त झाला, त्याचे अदम्य स्वरूप जागृत झाले. पाच हजार वर्षे त्याने अत्युत्तम युद्ध केले; मग हरिने असुरांवर प्रहार केला. त्या जागेला पवित्र करून, तेथेच असुरांचा वध झाला; रुद्र तेथे आला, जिथे आम्ही दोघे उपस्थित होतो. आम्ही तिघांनी मोहक, शांत देवीचे दर्शन घेतले; तिची स्तुती केल्यावर, ती सर्वोच्च शक्ती आम्हाला बोलली. ती देवी दयाळू दृष्टिकोनाने आम्हाला आनंदित आणि पवित्र केले, आणि म्हणाली— "हे सृष्टीच्या प्रभुंनो, आपापली कार्ये दक्षतेने करा." "महासुरांचा वध झाला आहे; सृष्टी करा, पालन करा, आपापली स्थानं स्थापन करा, आणि तिथे दुःखमुक्त राहा." "आपल्या शक्तीने चार प्रकारच्या जीवांची सृष्टी करा." देवीचे कोमल, आनंददायक, मधुर शब्द ऐकून— आम्ही तिला विचारले, "हे माता, आम्ही हे जीव कसे निर्माण करू? पृथ्वी पसरलेली नाही; सर्वत्र फक्त पाणी आहे." "कोणतेही जीव, गुण, सूक्ष्म तत्त्व किंवा इंद्रिये नाहीत." आमचे शब्द ऐकून, ती देवी हसली, तिचा चेहरा तेजस्वी झाला. अचानक, आकाशातून एक भव्य विमान आले; देवी म्हणाली, "हे देवांनो, भयमुक्त होऊन या विमानात प्रवेश करा." "आज, या दिव्य विमानात मी ब्रह्मा, विष्णू आणि शिवाला एक अद्भुत दृश्य दाखवणार आहे." तिचे शब्द ऐकून आम्ही "ॐ" असे म्हणत— आम्ही त्या विमानात प्रवेश केला, जे रत्नांनी सजलेले, मोत्यांच्या माळांनी झाकलेले, आणि घंटांचा आवाज करत होते. त्या रम्य विमानात, जणू देवांच्या महालासारखे, आम्ही तिघे भयमुक्त प्रवेश केला; आम्हाला तिथे बसलेले पाहून, देवी, जी इंद्रियांवर विजय मिळवली होती, आमच्याकडे पाहू लागली. ती देवी आपल्या शक्तीने त्या विमानाला आकाशात उचलून नेली. त्या विमानातून, हरासह आम्ही देवीचे दर्शन घेतले— तेथे सुंदर झाडे होती, सर्व फळांनी युक्त, कोकिळांच्या गाण्यांनी सजलेली; पर्वत, वन, कुंज या सर्वांनी पृथ्वी रम्य दिसत होती. स्त्रिया-पुरुष, पशू, पवित्र नद्या, तलाव, विहिरी, जलाशय, दलदली आणि धबधबे दिसले. आमच्या समोर एक भव्य नगरी प्रकट झाली, दिव्य किल्ल्यांनी सजलेली, यज्ञशाळांनी युक्त, विविध महालांनी उजळलेली. ती नगरी पाहून आम्ही ओळखले; कुणीतरी म्हणाले, "हे स्वर्ग आहे का? हे अद्भुत स्थान कोणी निर्माण केले?" आम्ही एक राजाला पाहिले, देवासारखा तेजस्वी, तो वनात शिकार करायला जात होता, आणि अंबिका आमच्या विमानावर उभी होती.