സൂര്യവംശോദ്ഭവാസ്തദ്വത്സോമവംശഭവാ അപി । മന്വാദയശ്ച യേ പ്രോക്താശ്ചതുര്ദശ യുഗേ യുഗേ
സൂര്യവംശത്തിൽ ജനിച്ചവരും, ചന്ദ്രവംശത്തിൽ ജനിച്ചവരും, ഓരോ യുഗത്തിലും പറയുന്ന മനുക്കളും മറ്റുള്ളവരും അങ്ങനെ തന്നെ.
അന്യേഷാം ചൈവ കാ വാര്താ സംസാരേഽസ്മിന്നൃപോത്തമ । മായാധീനം ജഗത്സര്വം സദേവാസുരമാനുഷമ്
മറ്റുള്ളവരെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതുണ്ടോ, രാജാവേ? ഈ ലോകം മുഴുവൻ—ദേവന്മാരും, അസുരന്മാരും, മനുഷ്യരും—മായയുടെ അധീനത്തിലാണ്.
തസ്മാദ്രാജന്ന കര്തവ്യഃ സന്ദേഹോഽത്ര കദാചന । ദേഹീ മായാപരാധീനശ്ചേഷ്ടതേ തദ്വശാനുഗഃ
അതിനാൽ, രാജാവേ, ഇതിൽ ഒരിക്കലും സംശയം വയ്ക്കേണ്ട; ദേഹധാരി എല്ലാം മായയുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ, അവളുടെ ഇഷ്ടപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
സാ ച മായാ പരേ തത്ത്വേ സംവിദ്രൂപേഽപി സര്വദാ । തദധീനാ പ്രേരിതാ ച തേന ജീവേഷു സര്വദാ
ആ മായയും പരമതത്ത്വത്തിൽ, അഥവാ ചൈതന്യസ്വരൂപത്തിൽ പോലും, എല്ലായ്പ്പോഴും അതിന് കീഴിലാണ്, അതിന്റെ പ്രേരണയാൽ ജീവികളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
തതോ മായാവിശിഷ്ടാം താം സംവിദം പരമേശ്വരീമ് । മായേശ്വരീം ഭഗവതീം സച്ചിദാനന്ദരൂപിണീമ്
അതുകൊണ്ട്, മായയാൽ വ്യത്യസ്തമായ ആ പരമേശ്വരിയായ ചൈതന്യസ്വരൂപിയായ ദേവിയെ—മായയുടെ നാഥയെയും, സച്ചിദാനന്ദസ്വരൂപിണിയെയും—ധ്യാനിക്കണം.
ധ്യായേത്തഥാരാധയേച്ച പ്രണമേച്ച ജപേദപി । തേന സാ സദയാ ഭൂത്വാ മോചയത്യേവ ദേഹിനമ്
അവളെ ധ്യാനിക്കണം, ആരാധിക്കണം, വന്ദിക്കണം, അവളുടെ നാമങ്ങൾ ജപിക്കണം; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ, അവൾ ദയയോടെ ദേഹധാരിയെ മോചിപ്പിക്കും.
സ്വമായാം സംഹരത്യേവ സ്വാനുഭൂതിപ്രദാനതഃ । ഭുവനം ഖലു മായാ സ്യാദീശ്വരീ തസ്യ നായികാ
സ്വാനുഭവം നൽകികൊണ്ട്, അവൾ സ്വന്തം മായയെ പിൻവലിക്കുന്നു; ഈ ലോകം മായയാണ്, അതിന്റെ യഥാർത്ഥ നാഥ ദേവിയാണ്.
ഭുവനേശീ തതഃ പ്രോക്താ ദേവീ ത്രൈലോക്യസുന്ദരീ । തദ്രൂപേ യദി സക്തം സ്യാച്ചിത്തം ഭൂമിപതേ സദാ
അതിനാൽ, അവളെ ലോകത്തിന്റെ നാഥയെന്നു, ദേവിയെന്നു, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ഏറ്റവും മനോഹരിയെന്നു വിളിക്കുന്നു; രാജാവേ, മനസ്സ് അവളുടെ രൂപത്തിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും ലയിച്ചാൽ—
മായയാ കിം ഭവേത്തത്ര സദസദ്ഭൂതയാ നൃപ । തസ്മാന്മായാനിരാസാര്ഥം നാന്യദ്വൈ ദേവതാന്തരമ്
രാജാവേ, എല്ലാം മായയാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നപ്പോൾ, അവിടെ യാഥാർത്ഥ്യമായതോ, അസത്യമായതോ എന്താണ് നിലനിൽക്കാൻ കഴിയുക? അതുകൊണ്ട്, മായയെ അകറ്റാൻ മറ്റൊരു ദേവതയില്ല.
സമര്ഥം തു വിനാ ദേവീം സച്ചിദാനന്ദരൂപിണീമ് । തമോരാശിം നാശയിതും ശക്തം നൈവ തമോ ഭവേത്
സത്ത്വം, ചൈതന്യം, ആനന്ദം എന്ന സ്വഭാവമുള്ള ദേവിയെ കൂടാതെ, ആ ഇരുണ്ടതയെ നശിപ്പിക്കാൻ മറ്റൊന്നിനും കഴിയില്ല; ദുഃഖം അവിടെ നിലനിൽക്കില്ല.
കിന്തു ഭാനുപ്രഭാചന്ദ്രവിദ്യുദ്വഹ്നിപ്രഭാദയഃ । തസ്മാന്മായേശ്വരീമമ്ബാം സ്വപ്രകാശാം തു സംവിദമ്
സൂര്യന്റെ പ്രകാശം, ചന്ദ്രന്റെ വെളിച്ചം, മിന്നലിന്റെ കാന്തി, അഗ്നിയുടെ ജ്വാല എന്നിവ പോലെ തന്നെ, മായയുടെ ഇശ്വരിയായ അമ്മയെ, സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്ന ചൈതന്യമായ ദേവിയെ ആരാധിക്കണം.
ആരാധയേദതിപ്രീത്യാ മായാഗുണനിവൃത്തയേ । ഇതി സമ്യങ്മയാഖ്യാതം വൃത്രാസുരവധാദികമ്
മായയുടെ ഗുണങ്ങൾ അകറ്റാൻ വളരെ ഭക്തിയോടെ അവളെ ആരാധിക്കണം. ഇതാണ് ഞാൻ വൃത്രാസുരനു വധം മുതലായ കഥകൾ ശരിയായി വിശദീകരിച്ചത്.
യത്പൃഷ്ടം രാജശാര്ദൂല കിമന്യച്ഛ്രോതുമിച്ഛസി । പൂര്വാര്ധോഽയം പുരാണസ്യ കഥിതസ്തവ സുവ്രത
രാജാവേ, നീ ചോദിച്ചതിനാൽ ഇനി എന്താണ് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? ഈ പുരാണത്തിന്റെ ആദ്യഭാഗം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, ധാർമ്മികനായവനേ.
യത്ര ദേവ്യാസ്തു മഹിമാ വിസ്തരേണോപപാദിതഃ । ഏതദ്രഹസ്യം ശ്രീമാതുര്ന ദേയം യസ്യ കസ്യചിത്
ഇവിടെ ദേവിയുടെ മഹത്വം വിശദമായി വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്; ഈ ശ്രീമാതാവിന്റെ രഹസ്യം ആര്ക്കും കൊടുക്കാൻ പാടില്ല.
ദേയം ഭക്തായ ശാന്തായ ദേവീഭക്തിരതായ ച । ശിഷ്യായ ജ്യേഷ്ഠപുത്രായ ഗുരുഭക്തിയുതായ ച
ഇത് ഭക്തനും, ശാന്തനും, ദേവീഭക്തിയുള്ളവനും, ശിഷ്യനും, മൂത്തമകനും, ഗുരുഭക്തിയുള്ളവനും നൽകാം.
ഇദമഖിലകഥാനാം സാരഭൂതം പുരാണം നിഖിലനിഗമതുല്യം സപ്രമാണാനുവിദ്ധമ് । പഠതി പരമഭാവാദ്യഃ ശൃണോതീഹ ഭക്ത്യാ സ ഭവതി ധനവാന്വൈ ജ്ഞാനവാന്മാനവോഽത്ര
എല്ലാ കഥകളുടെയും സാരം, എല്ലാ വേദങ്ങൾക്കുമൊപ്പമുള്ളതും തെളിവുകളാൽ ഉറപ്പുള്ളതുമായ ഈ പുരാണം, പരമഭക്തിയോടെ വായിക്കുന്നവനും, ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുന്നവനും, ഈ ലോകത്ത് ധനവാനും ജ്ഞാനവാനും മഹാനുമാകും.
ദക്ഷപ്രജാപതിവര്ണനമ് സൂത ഉവാച - ശ്രുത്വൈതാം താപസാദ്ദിവ്യാം കഥാം രാജാ മുദാന്വിതഃ । വ്യാസം പപ്രച്ഛ ധര്മാത്മാ പരീക്ഷിതസുതഃ പുനഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഈ ദിവ്യമായ കഥ തപസ്സുകാരനിൽ നിന്ന് കേട്ട രാജാവ് സന്തോഷത്തോടെ, ധാർമ്മികനായ പരിചിതിന്റെ മകൻ, വീണ്ടും വ്യാസനോട് ചോദിച്ചു.
ജനമേജയ ഉവാച - സ്വാമിന് സൂര്യാന്വയാനാം ച രാജ്ഞാം വംശസ്യ വിസ്തരമ് । തഥാ സോമാന്വയാനാം ച ശ്രോതുകാമോഽസ്മി സര്വഥാ
ജനമേജയൻ പറഞ്ഞു: സ്വാമീ, സൂര്യവംശജരുടെയും, ചന്ദ്രവംശജരുടെയും വംശവിവരം ഞാൻ മുഴുവൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
കഥയാനഘ സര്വജ്ഞ കഥാം പാപപ്രണാശിനീമ് । ചരിതം ഭൂപതീനാം ച വിസ്തരാദ്വംശയോര്ദ്വയോഃ
പാപങ്ങൾ അകറ്റുന്ന ആ കഥയും, ആ രണ്ട് വംശങ്ങളിലെ രാജാക്കന്മാരുടെ ജീവിതവും നീ വിശദമായി പറയണം, പാപരഹിതനും സർവ്വജ്ഞനുമായവനേ.
തേ ഹി സര്വേ പരാശക്തിഭക്താ ഇതി മയാ ശ്രുതമ് । ദേവീഭക്തസ്യ ചരിതം ശൃണ്വന്കോഽസ്തി വിരക്തിഭാക്
അവരൊക്കെയും പരാശക്തിയോടു ഭക്തിയുള്ളവരാണെന്ന് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; ദേവീഭക്തന്റെ കർമ്മങ്ങൾ കേൾക്കുന്നവനിൽ ആരാണ് വൈരാഗ്യം ഉണ്ടാകാത്തത്?
ഇതി രാജര്ഷിണാ പൃഷ്ടോ വ്യാസഃ സത്യവതീസുതഃ । തമുവാച മുനിശ്രേഷ്ഠഃ പ്രസന്നവദനോ മുനിഃ
ഇങ്ങനെ രാജർഷി ചോദിച്ചതിന്, സത്യവതിയുടെ മകനായ വ്യാസൻ, ആ മഹർഷി, സന്തോഷപൂർവ്വം അവനോട് പറഞ്ഞു.
വ്യാസ ഉവാച - നിശാമയ മഹാരാജ വിസ്തരാദ്ഗദതോ മമ । സോമസൂര്യാന്വയാനാം ച തഥാന്യേഷാം സമുദ്ഭവമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: മഹാരാജാവേ, ഞാൻ പറയുന്ന സൂര്യവംശവും ചന്ദ്രവംശവും മറ്റു വംശങ്ങളുടെയും ഉത്ഭവം നീ ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കുക.
വിഷ്ണോര്നാഭിസരോജാദ്വൈ ബ്രഹ്മാഭൂച്ചതുരാനനഃ । തപസ്തപ്ത്വാ സമാരാധ്യ മഹാദേവീം സുദുര്ഗമാമ്
വിഷ്ണുവിന്റെ നാഭിയിൽ നിന്നുള്ള താമരയിൽ നിന്ന് നാലുമുഖനായ ബ്രഹ്മാവു ജനിച്ചു; മഹാദേവിയെ പ്രാർത്ഥിച്ച്, കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തു.
തയാ ദത്തവരോ ധാതാ ജഗത്കര്തും സമുദ്യതഃ । നാശകന്മാനുഷീം സൃഷ്ടിം കര്തും ലോകപിതാമഹഃ
അവളിൽ നിന്ന് അനുഗ്രഹം ലഭിച്ച സ്രഷ്ടാവ് ലോകം സൃഷ്ടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു; എന്നാൽ ലോകപിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവിന് മനുഷ്യരെ സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
വിചിന്ത്യ ബഹുധാ ചിത്തേ സൃഷ്ട്യര്ഥം ചതുരാനനഃ । ന വിസ്താരം ജഗാമാശു രചിതാപി മഹാത്മനാ
സൃഷ്ടിക്കുവാൻ മനസ്സിൽ പലവിധം ആലോചിച്ചെങ്കിലും, ആ മഹാത്മാവായ നാലുമുഖനും, വലിയ സൃഷ്ടി ഉടൻ നടത്താൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
(സസര്ജ മാനസാന്പുത്രാന്സപ്തസംഖ്യാന്പ്രജാപതിഃ) മരീചിരങ്ഗിരാത്രിശ്ച വസിഷ്ഠഃ പുലഹഃ ക്രതുഃ । പുലസ്ത്യശ്ചേതി വിഖ്യാതാഃ സപ്തൈതേ മാനസാഃ സുതാഃ
(പ്രജാപതി ഏഴു മനസുപുത്രന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചു:) മരീചി, അങ്കിരസ്, അത്രി, വസിഷ്ഠൻ, പുലഹൻ, ക്രതു, പുലസ്ത്യൻ — ഇവരാണ് പ്രശസ്തമായ ആ ഏഴു മനസുപുത്രന്മാർ.
രുദ്രോ രോഷാത്സമുത്പന്നോഽപ്യുത്സങ്ഗാന്നാരദോഽഭവത് । ദക്ഷോഽങ്ഗുഷ്ഠാത്തഥാന്യേഽപി മാനസാഃ സനകാദയഃ
ശങ്കരൻ കോപത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചെങ്കിലും, അവന്റെ മടിയിൽ നിന്ന് നാരദൻ ജനിച്ചു. ദക്ഷന്റെ വലതുകാലിന്റെ വിരലിൽ നിന്ന്, മനസ്സിൽ നിന്ന് സനകാദിമുനിമാരും ജനിച്ചു.
വാമാങ്ഗുഷ്ഠാദ്ദക്ഷപത്നീ ജാതാ സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ । വീരിണീ നാമ വിഖ്യാതാ പുരാണേഷു മഹീപതേ
ദക്ഷന്റെ ഇടത്തുകാലിന്റെ വലതുവിരലിൽ നിന്ന് അവന്റെ ഭാര്യ, ശരീരമാകെ സുന്ദരിയായ വീരിണി ജനിച്ചു. പുരാണങ്ങളിൽ പ്രശസ്തയായവളാണ് അവൾ.
അസിക്നീതി ച നാമ്നാ സാ യസ്യാം ജാതോഽഥ നാരദഃ । ദേവര്ഷിപ്രവരഃ കാമം ബ്രഹ്മണോ മാനസഃ സുതഃ
അവളെ അസിക്നി എന്നും വിളിച്ചിരുന്നു. അവളിൽ നിന്നാണ് ദേവമുനികളിൽ പ്രധാനം, ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൻ ആയ നാരദൻ ജനിച്ചത്.
ജനമേജയ ഉവാച - അത്ര മേ സംശയോ ബ്രഹ്മന് യദുക്തം ഭവതാ വചഃ । വീരിണ്യാം നാരദോ ജാതോ ദക്ഷാദിതി മഹാതപാഃ
ജനമേജയൻ ചോദിച്ചു: ബ്രാഹ്മണനേ, ദക്ഷന്റെ ഭാര്യയായ വീരിണിയിൽ നിന്ന് നാരദൻ ജനിച്ചു എന്നത് നിങ്ങൾ പറഞ്ഞത് കേട്ട് എനിക്ക് സംശയമുണ്ട്. നാരദൻ മഹാതപസ്സുകാരനല്ലേ?