തഥാ ഗുണൈസ്ത്രിഭിര്ഹീനോ ന ദേഹീതി വിനിശ്ചയഃ । ദേവദേഹോ മനുഷ്യോ വാ തിരശ്ചോ വാ നരാധിപ
മൂന്നു ഗുണങ്ങൾ ഇല്ലാതെ ദേഹമൊന്നും ഉണ്ടാകില്ലെന്നത് ഉറപ്പാണ്—ദൈവദേഹം ആയാലും, മനുഷ്യൻ ആയാലും, മൃഗം ആയാലും, രാജാവായാലും.
ഗുണൈര്വിരഹിതോ ന സ്യാന്മൃദ്വിഹീനോ ഘടോ യഥാ । ബ്രഹ്മാ വിഷ്ണുസ്തഥാ രുദ്രസ്ത്രയശ്ചാമീ ഗുണാശ്രയാഃ
കുഴച്ചില്ലാതെ കൂജം നിലനിൽക്കാത്തതുപോലെ, ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും രുദ്രനും ഈ ഗുണങ്ങളിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
കദാചിത്പ്രീതിയുക്താസ്തേ തഥാപ്രീതിയുതാഃ പുനഃ । തഥാ വിഷാദയുക്താസ്തേ ഭവന്തി ഗുണയോഗതഃ
അവർക്കു ചിലപ്പോള് സന്തോഷം ഉണ്ടാകും, ചിലപ്പോള് അതിന്റെ വിരുദ്ധം, ചിലപ്പോള് ദുഃഖവും—ഇത് എല്ലാം ഗുണങ്ങളുടെ സ്വാധീനപ്രകാരം.
ബ്രഹ്മാ കദാചിത്സത്ത്വസ്ഥസ്തദാ ശാന്തഃ സമാധിമാന് । പ്രീതിയുക്തോ ഭവേത്സര്വഭൂതേഷു ജ്ഞാനസംയുതഃ
ബ്രഹ്മാവ് ചിലപ്പോൾ സത്ത്വഗുണത്തിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, അപ്പോൾ അദ്ദേഹം ശാന്തനും സമാധാനമുള്ളവനും എല്ലാ ജീവികളോടും സ്നേഹവും ജ്ഞാനവും ഉള്ളവനുമാകും.
പുനഃ സത്ത്വവിഹീനസ്തു രജോഗുണസമാവൃതഃ । തദാ ഭവേദ് ഘോരരൂപഃ സര്വത്രാപ്രീതിസംയുതഃ
വീണ്ടും, സത്ത്വം ഇല്ലാതെ രാജസ്ഗുണം അധികമായി വരുമ്പോൾ, അദ്ദേഹം ഭയങ്കരമായ രൂപവും സന്തോഷം ഇല്ലാത്തവനുമാകും.
യദാ തമോഗുണാവിഷ്ടോ ബാഹുല്യേന ഭവേദ്വിധിഃ । തദാ വിഷാദസമ്പന്നോ മൂഢോ ഭവതി നാന്യഥാ
തമോഗുണം കൂടുതൽ അധികമായി ബ്രഹ്മാവിനെ ബാധിക്കുമ്പോൾ, അപ്പോൾ അദ്ദേഹം ദുഃഖവും ഭ്രമവും നിറഞ്ഞവനാകും—മറ്റുവിധം അല്ല.
മാധവോഽപി സദാ സത്ത്വസംശ്രിതഃ സര്വഥാ ഭവേത് । യദാ ശാന്തഃ പ്രീതിയുക്തോ ഭവേജ്ജ്ഞാനസമന്വിതഃ
മാധവനും എല്ലായ്പ്പോഴും സത്ത്വഗുണത്തിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു; അപ്പോൾ അദ്ദേഹം ശാന്തനും സന്തോഷവാനും ജ്ഞാനമുള്ളവനുമാണ്.
സ ഏവ രജആധിക്യാദപ്രീതിസംയുതോ ഭവേത് । ഘോരശ്ച സര്വഭൂതേഷു ഗുണാധീനോ രമാപതിഃ
പക്ഷേ രാജസ്ഗുണം അധികമാകുമ്പോൾ, ലക്ഷ്മീപതി സന്തോഷം ഇല്ലാത്തവനും എല്ലാ ജീവികളോടും ഭയങ്കരനുമാകും—അവനും ഗുണങ്ങളുടെ അധീനനാണ്.
രുദ്രോഽപി സത്ത്വസംയുക്തഃ പ്രീതിമാഞ്ഛാന്തിമാന്ഭവേത് । രജോനിമീലിതഃ സോഽപി ഘോരഃ പ്രീതിവിവര്ജിതഃ
രുദ്രനും സത്ത്വഗുണം ഉള്ളപ്പോൾ സന്തോഷവും ശാന്തിയും നിറഞ്ഞവനാകും; രാജസ്ഗുണം ബാധിക്കുമ്പോൾ, ഭയങ്കരനും സന്തോഷം ഇല്ലാത്തവനുമാകും.
തമോഗുണയുതഃ സോഽപി മൂഢോ വിഷാദയുഗ്ഭവേത് । ഏതേ യദി ഗുണാധീനാ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുഹരാദയഃ
തമോഗുണം കൂടുമ്പോൾ, അവനും ഭ്രമവും ദുഃഖവും അനുഭവിക്കും. ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, ഹരൻ ഇവരും ഗുണങ്ങൾക്ക് കീഴാണെങ്കിൽ—
സൂര്യവംശോദ്ഭവാസ്തദ്വത്സോമവംശഭവാ അപി । മന്വാദയശ്ച യേ പ്രോക്താശ്ചതുര്ദശ യുഗേ യുഗേ
സൂര്യവംശത്തിൽ ജനിച്ചവരും, ചന്ദ്രവംശത്തിൽ ജനിച്ചവരും, ഓരോ യുഗത്തിലും പറയുന്ന മനുക്കളും മറ്റുള്ളവരും അങ്ങനെ തന്നെ.
അന്യേഷാം ചൈവ കാ വാര്താ സംസാരേഽസ്മിന്നൃപോത്തമ । മായാധീനം ജഗത്സര്വം സദേവാസുരമാനുഷമ്
മറ്റുള്ളവരെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതുണ്ടോ, രാജാവേ? ഈ ലോകം മുഴുവൻ—ദേവന്മാരും, അസുരന്മാരും, മനുഷ്യരും—മായയുടെ അധീനത്തിലാണ്.
തസ്മാദ്രാജന്ന കര്തവ്യഃ സന്ദേഹോഽത്ര കദാചന । ദേഹീ മായാപരാധീനശ്ചേഷ്ടതേ തദ്വശാനുഗഃ
അതിനാൽ, രാജാവേ, ഇതിൽ ഒരിക്കലും സംശയം വയ്ക്കേണ്ട; ദേഹധാരി എല്ലാം മായയുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ, അവളുടെ ഇഷ്ടപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
സാ ച മായാ പരേ തത്ത്വേ സംവിദ്രൂപേഽപി സര്വദാ । തദധീനാ പ്രേരിതാ ച തേന ജീവേഷു സര്വദാ
ആ മായയും പരമതത്ത്വത്തിൽ, അഥവാ ചൈതന്യസ്വരൂപത്തിൽ പോലും, എല്ലായ്പ്പോഴും അതിന് കീഴിലാണ്, അതിന്റെ പ്രേരണയാൽ ജീവികളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
തതോ മായാവിശിഷ്ടാം താം സംവിദം പരമേശ്വരീമ് । മായേശ്വരീം ഭഗവതീം സച്ചിദാനന്ദരൂപിണീമ്
അതുകൊണ്ട്, മായയാൽ വ്യത്യസ്തമായ ആ പരമേശ്വരിയായ ചൈതന്യസ്വരൂപിയായ ദേവിയെ—മായയുടെ നാഥയെയും, സച്ചിദാനന്ദസ്വരൂപിണിയെയും—ധ്യാനിക്കണം.
ധ്യായേത്തഥാരാധയേച്ച പ്രണമേച്ച ജപേദപി । തേന സാ സദയാ ഭൂത്വാ മോചയത്യേവ ദേഹിനമ്
അവളെ ധ്യാനിക്കണം, ആരാധിക്കണം, വന്ദിക്കണം, അവളുടെ നാമങ്ങൾ ജപിക്കണം; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ, അവൾ ദയയോടെ ദേഹധാരിയെ മോചിപ്പിക്കും.
സ്വമായാം സംഹരത്യേവ സ്വാനുഭൂതിപ്രദാനതഃ । ഭുവനം ഖലു മായാ സ്യാദീശ്വരീ തസ്യ നായികാ
സ്വാനുഭവം നൽകികൊണ്ട്, അവൾ സ്വന്തം മായയെ പിൻവലിക്കുന്നു; ഈ ലോകം മായയാണ്, അതിന്റെ യഥാർത്ഥ നാഥ ദേവിയാണ്.
ഭുവനേശീ തതഃ പ്രോക്താ ദേവീ ത്രൈലോക്യസുന്ദരീ । തദ്രൂപേ യദി സക്തം സ്യാച്ചിത്തം ഭൂമിപതേ സദാ
അതിനാൽ, അവളെ ലോകത്തിന്റെ നാഥയെന്നു, ദേവിയെന്നു, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ഏറ്റവും മനോഹരിയെന്നു വിളിക്കുന്നു; രാജാവേ, മനസ്സ് അവളുടെ രൂപത്തിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും ലയിച്ചാൽ—
മായയാ കിം ഭവേത്തത്ര സദസദ്ഭൂതയാ നൃപ । തസ്മാന്മായാനിരാസാര്ഥം നാന്യദ്വൈ ദേവതാന്തരമ്
രാജാവേ, എല്ലാം മായയാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നപ്പോൾ, അവിടെ യാഥാർത്ഥ്യമായതോ, അസത്യമായതോ എന്താണ് നിലനിൽക്കാൻ കഴിയുക? അതുകൊണ്ട്, മായയെ അകറ്റാൻ മറ്റൊരു ദേവതയില്ല.
സമര്ഥം തു വിനാ ദേവീം സച്ചിദാനന്ദരൂപിണീമ് । തമോരാശിം നാശയിതും ശക്തം നൈവ തമോ ഭവേത്
സത്ത്വം, ചൈതന്യം, ആനന്ദം എന്ന സ്വഭാവമുള്ള ദേവിയെ കൂടാതെ, ആ ഇരുണ്ടതയെ നശിപ്പിക്കാൻ മറ്റൊന്നിനും കഴിയില്ല; ദുഃഖം അവിടെ നിലനിൽക്കില്ല.
കിന്തു ഭാനുപ്രഭാചന്ദ്രവിദ്യുദ്വഹ്നിപ്രഭാദയഃ । തസ്മാന്മായേശ്വരീമമ്ബാം സ്വപ്രകാശാം തു സംവിദമ്
സൂര്യന്റെ പ്രകാശം, ചന്ദ്രന്റെ വെളിച്ചം, മിന്നലിന്റെ കാന്തി, അഗ്നിയുടെ ജ്വാല എന്നിവ പോലെ തന്നെ, മായയുടെ ഇശ്വരിയായ അമ്മയെ, സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്ന ചൈതന്യമായ ദേവിയെ ആരാധിക്കണം.
ആരാധയേദതിപ്രീത്യാ മായാഗുണനിവൃത്തയേ । ഇതി സമ്യങ്മയാഖ്യാതം വൃത്രാസുരവധാദികമ്
മായയുടെ ഗുണങ്ങൾ അകറ്റാൻ വളരെ ഭക്തിയോടെ അവളെ ആരാധിക്കണം. ഇതാണ് ഞാൻ വൃത്രാസുരനു വധം മുതലായ കഥകൾ ശരിയായി വിശദീകരിച്ചത്.
യത്പൃഷ്ടം രാജശാര്ദൂല കിമന്യച്ഛ്രോതുമിച്ഛസി । പൂര്വാര്ധോഽയം പുരാണസ്യ കഥിതസ്തവ സുവ്രത
രാജാവേ, നീ ചോദിച്ചതിനാൽ ഇനി എന്താണ് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? ഈ പുരാണത്തിന്റെ ആദ്യഭാഗം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, ധാർമ്മികനായവനേ.
യത്ര ദേവ്യാസ്തു മഹിമാ വിസ്തരേണോപപാദിതഃ । ഏതദ്രഹസ്യം ശ്രീമാതുര്ന ദേയം യസ്യ കസ്യചിത്
ഇവിടെ ദേവിയുടെ മഹത്വം വിശദമായി വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്; ഈ ശ്രീമാതാവിന്റെ രഹസ്യം ആര്ക്കും കൊടുക്കാൻ പാടില്ല.
ദേയം ഭക്തായ ശാന്തായ ദേവീഭക്തിരതായ ച । ശിഷ്യായ ജ്യേഷ്ഠപുത്രായ ഗുരുഭക്തിയുതായ ച
ഇത് ഭക്തനും, ശാന്തനും, ദേവീഭക്തിയുള്ളവനും, ശിഷ്യനും, മൂത്തമകനും, ഗുരുഭക്തിയുള്ളവനും നൽകാം.
ഇദമഖിലകഥാനാം സാരഭൂതം പുരാണം നിഖിലനിഗമതുല്യം സപ്രമാണാനുവിദ്ധമ് । പഠതി പരമഭാവാദ്യഃ ശൃണോതീഹ ഭക്ത്യാ സ ഭവതി ധനവാന്വൈ ജ്ഞാനവാന്മാനവോഽത്ര
എല്ലാ കഥകളുടെയും സാരം, എല്ലാ വേദങ്ങൾക്കുമൊപ്പമുള്ളതും തെളിവുകളാൽ ഉറപ്പുള്ളതുമായ ഈ പുരാണം, പരമഭക്തിയോടെ വായിക്കുന്നവനും, ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുന്നവനും, ഈ ലോകത്ത് ധനവാനും ജ്ഞാനവാനും മഹാനുമാകും.
ദക്ഷപ്രജാപതിവര്ണനമ് സൂത ഉവാച - ശ്രുത്വൈതാം താപസാദ്ദിവ്യാം കഥാം രാജാ മുദാന്വിതഃ । വ്യാസം പപ്രച്ഛ ധര്മാത്മാ പരീക്ഷിതസുതഃ പുനഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഈ ദിവ്യമായ കഥ തപസ്സുകാരനിൽ നിന്ന് കേട്ട രാജാവ് സന്തോഷത്തോടെ, ധാർമ്മികനായ പരിചിതിന്റെ മകൻ, വീണ്ടും വ്യാസനോട് ചോദിച്ചു.
ജനമേജയ ഉവാച - സ്വാമിന് സൂര്യാന്വയാനാം ച രാജ്ഞാം വംശസ്യ വിസ്തരമ് । തഥാ സോമാന്വയാനാം ച ശ്രോതുകാമോഽസ്മി സര്വഥാ
ജനമേജയൻ പറഞ്ഞു: സ്വാമീ, സൂര്യവംശജരുടെയും, ചന്ദ്രവംശജരുടെയും വംശവിവരം ഞാൻ മുഴുവൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
കഥയാനഘ സര്വജ്ഞ കഥാം പാപപ്രണാശിനീമ് । ചരിതം ഭൂപതീനാം ച വിസ്തരാദ്വംശയോര്ദ്വയോഃ
പാപങ്ങൾ അകറ്റുന്ന ആ കഥയും, ആ രണ്ട് വംശങ്ങളിലെ രാജാക്കന്മാരുടെ ജീവിതവും നീ വിശദമായി പറയണം, പാപരഹിതനും സർവ്വജ്ഞനുമായവനേ.
തേ ഹി സര്വേ പരാശക്തിഭക്താ ഇതി മയാ ശ്രുതമ് । ദേവീഭക്തസ്യ ചരിതം ശൃണ്വന്കോഽസ്തി വിരക്തിഭാക്
അവരൊക്കെയും പരാശക്തിയോടു ഭക്തിയുള്ളവരാണെന്ന് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; ദേവീഭക്തന്റെ കർമ്മങ്ങൾ കേൾക്കുന്നവനിൽ ആരാണ് വൈരാഗ്യം ഉണ്ടാകാത്തത്?