സമ്പൂര്ണേ ദശമേ മാസി പുത്രോ ജാതസ്തതോ മമ । ശുഭേഽഹ്നി ഗ്രഹനക്ഷത്രലഗ്നതാരാബലാന്വിതേ
പത്താം മാസം പൂര്ത്തിയായപ്പോള്, നല്ല നാളിലും നല്ല ഗ്രഹനക്ഷത്രങ്ങളോടും കൂടെ, എനിക്ക് ഒരു മകന് ജനിച്ചു.
ബഭൂവ നൃപതേര്ഗേഹേ പുത്രജന്മമഹോത്സവഃ । രാജാ പരമസന്തുഷ്ടോ ബഭൂവ സുതജന്മതഃ
രാജാവിന്റെ വീട്ടില് മകന്റെ ജനനത്തിന് വലിയ ഉത്സവം നടന്നു. മകന്റെ ജനനം കൊണ്ടു രാജാവ് അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു.
സൂതകാന്തേ സുതം വീക്ഷ്യ രാജാ മുദമവാപ ഹ । അഹം ഭൂമിപതേശ്ചാസം പ്രിയാ ഭാര്യാ പരന്തപ
സൂതകകാലം കഴിഞ്ഞ് രാജാവ് മകനെ കണ്ടു, അതിനാല് വലിയ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു. ഞാനും ഭൂപതിയുടെ പ്രിയഭാര്യയായി, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ.
തതോ വര്ഷദ്വയാന്തേ വൈ പുനര്ഗര്ഭോ മയാ ധൃതഃ । ദ്വിതീയസ്തു സുതോ ജാതഃ സര്വലക്ഷണസംയുതഃ
അതിനുശേഷം രണ്ട് വര്ഷത്തിന് ശേഷം, ഞാന് വീണ്ടും ഗര്ഭം ധരിച്ചു. പിന്നീടു എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളും ഉള്ള രണ്ടാമത്തെ മകന് ജനിച്ചു.
സുധന്വേതി സുതസ്യാഥ നാമ ചക്രേ നൃപസ്തദാ । വീരവര്മേതി ജ്യേഷ്ഠസ്യ ബ്രാഹ്മണൈഃ പ്രേരിതസ്ത്വയമ്
അന്നവേളയില് രാജാവു ബ്രാഹ്മണരുടെ പ്രേരണയോടെ തന്റെ ഇളയമകനു സുധന്വന് എന്ന പേരും മൂത്തമകനു വീരവര്മ്മന് എന്ന പേരും നല്കി.
ഏവം ദ്വാദശ പുത്രാശ്ച പ്രസൂതാ ഭൂപസമ്മതാഃ । മോഹിതോഽഹം തദാ തേഷാം പ്രീത്യാ പാലനലാലനേ
ഇങ്ങനെ രാജാവിന് പ്രിയപ്പെട്ട പതിനിരണ്ടു പുത്രന്മാര് ജനിച്ചു. അപ്പോള് അവരോടുള്ള സ്നേഹത്താല് ഞാന് മുഴുവനും ആ കുട്ടികളെ പരിപാലിക്കുകയും വളര്ത്തുകയും ചെയ്തു.
പുനരഷ്ട സുതാഃ കാലേ കാലേ ജാതാഃ സ്വരൂപിണഃ । ഗാര്ഹസ്ഥ്യം മേ തതഃ പൂര്ണം സമ്പന്നം സുഖസാധനമ്
പിന്നീട് എട്ടു പുത്രന്മാര് കൂടി ഓരോരുത്തരുടെയും സ്വഭാവം കൊണ്ടു ജനിച്ചു. അതോടെ എന്റെ ഗൃഹസ്ഥജീവിതം പൂര്ണ്ണവും സന്തോഷം നിറഞ്ഞതുമായതായി.
തേഷാം ദാരക്രിയാഃ കാലേ കൃതാ രാജ്ഞാ യഥോചിതാഃ । സ്നുഷാഭിശ്ച തഥാ പുത്രൈഃ പരിവാരോ മഹാനഭൂത്
സമയത്തിന് അനുസരിച്ച് രാജാവു അവര്ക്കു യോജിച്ച വിവാഹങ്ങള് നടത്തി. പുത്രന്മാരും മരുമക്കളുമൊക്കെയായി എന്റെ കുടുംബം വളരെയധികം വലുതായി.
തതഃ പൌത്രാദിസമ്ഭൂതാസ്തേഽപി ക്രീഡാരസാന്വിതാഃ । ആസന്നാനാരസോപേതാ മോഹവൃദ്ധികരാ ഭൃശമ്
അതിനുശേഷം പൗത്രന്മാരും മറ്റു സന്തതികളും ജനിച്ചു. അവർ കളികളിൽ ആനന്ദിച്ചു, എപ്പോഴും സമീപത്തുണ്ടായിരുന്നു, അവരെ കാണുമ്പോള് എന്റെ മമതയും മോഹവും കൂടിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
കദാചിത്സുഖമൈശ്വര്യം കദാചിദ്ദുഃഖമദ്ഭുതമ് । പുത്രേഷു രോഗജനിതം ദേഹസന്താപകാരകമ്
ഒരുപക്ഷേ സന്തോഷവും ഐശ്വര്യവും, ഒരുപക്ഷേ അതിശയകരമായ ദുഃഖവും അനുഭവപ്പെട്ടു. പുത്രന്മാരെ ബാധിച്ച രോഗങ്ങള് എന്റെ ശരീരത്തിലും വേദനയുണ്ടാക്കി.
പരസ്പരം കദാചിത്തു വിരോധോഽഭൂത്സുദാരുണഃ । പുത്രാണാം വാ വധൂനാം ച തേന സന്താപസമ്ഭവഃ
ഒരിക്കല് പുത്രന്മാര്ക്കിടയിലും മരുമക്കള്ക്കിടയിലും കടുത്ത വഴക്കുകളും തര്ക്കങ്ങളും ഉണ്ടായി. അതുകൊണ്ട് വലിയ ദുഃഖം ഉണ്ടായി.
സുഖദുഃഖാത്മകേ ഘോരേ മിഥ്യാചാരകരേ ഭൃശമ് । സങ്കല്പജനിതേ ക്ഷുദ്രേ മഗ്നോഽഹം മുനിസത്തമ
സന്തോഷവും ദുഃഖവും നിറഞ്ഞ ഈ ഭയങ്കരമായ, വ്യാജമായ പെരുമാറ്റവും ചെറുതായ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറഞ്ഞ ജീവിതത്തില് ഞാന് മുഴുവനും മുങ്ങിപ്പോയി, മഹാമുനിയേ.
വിസ്മൃതം പൂര്വവിജ്ഞാനം ശാസ്ത്രജ്ഞാനം തഥാ ഗതമ് । യോഷാഭാവേ വിലീനോഽഹം ഗൃഹകാര്യേഷു സര്വഥാ
പഴയ അറിവും ശാസ്ത്രജ്ഞാനവും എല്ലാം മറന്നു. വിവേകമില്ലാതായി, ഞാന് പൂര്ണമായും ഗൃഹകാര്യങ്ങളില് ലയിച്ചു.
അഹങ്കാരസ്തു സഞ്ജാതോ ഭൃശം മോഹവിവര്ധകഃ । ഏതേ മേ ബലിനഃ പുത്രാഃ സ്നുഷാഃ സുകുലസമ്ഭവാഃ
എന്റെ മനസ്സില് വലിയ അഹങ്കാരമുണ്ടായി, അതിനാല് മോഹം കൂടി. 'ഇവരാണ് എന്റെ ശക്തനായ പുത്രന്മാര്, ഇവരാണ് നല്ല കുടുംബത്തില് ജനിച്ച മരുമക്കള്' എന്നായിരുന്നു എന്റെ ചിന്ത.
ഏതേ പുത്രാഃ സുസന്നദ്ധാഃ ക്രീഡന്തി മമ വേശ്മസു । ധന്യാഹം ഖലു നാരീണാം സംസാരേഽസ്മിന്നഹോ ഭൃശമ്
ഈ പുത്രന്മാര് ആയുധധാരികളായി എന്റെ വീട്ടില് സന്തോഷത്തോടെ കളിച്ചു. ഈ ലോകത്ത് സ്ത്രീകളില് ഏറ്റവും ഭാഗ്യശാലിയാണ് ഞാനെന്ന് ഞാന് കരുതി.
നാരദോഽഹം ഭഗവതാ വഞ്ചിതോ മായയാ കില । ന കദാചിന്മയാപ്യേവം ചിന്തിതം മനസാ കില
ഞാന് നാരദന്, ഭഗവാന്റെ മായയാല് വഞ്ചിക്കപ്പെട്ടു. ഇങ്ങനെ ഒരിക്കലും എന്റെ മനസ്സില് ചിന്തിച്ചിട്ടില്ലായിരുന്നു.
രാജപത്നീ ശുഭാചാരാ ബഹുപുത്രാ പതിവ്രതാ । ധന്യാഹം കില സംസാരേ കൃഷ്ണൈവം മോഹിതസ്ത്വഹമ്
രാജകുമാരിയുടെ ജീവിതം നയിച്ച്, നല്ല പെരുമാറ്റവും ധാരാളം പുത്രന്മാരും ഭര്ത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയും ഉള്ളവളായി, ഈ ലോകത്ത് ഭാഗ്യശാലിയാണെന്ന് ഞാന് കരുതിയിരുന്നു. ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ് കൃഷ്ണാ, ഞാന് മോഹിതയായത്.
അഥ കശ്ചിന്നൃപഃ കാമം ദൂരദേശാധിപോ മഹാന് । അരാതിഭാവമാപന്നഃ പതിനാ സഹ മാനദ
അപ്പോള് ദൂരദേശത്ത് നിന്നൊരു മഹാരാജാവ് എന്റെ ഭര്ത്താവിനോടു ശത്രുതയോടെ സമീപിച്ചു, മാന്യനേ.
കൃത്വാ സൈന്യസമായോഗം രഥൈശ്ച വാരണൈര്യുതമ് । ആജഗാമ കാന്യകുബ്ജേ പുരേ യുദ്ധമചിന്തയത്
സൈന്യവും രഥങ്ങളും ആനകളും കൂട്ടി, ആ രാജാവ് കാന്യകുബ്ജ നഗരത്തിലേക്ക് യുദ്ധത്തിനായി എത്തി.
വേഷ്ടിതം നഗരം തേന രാജ്ഞാ സൈന്യയുതേന ച । മമ പുത്രാശ്ച പൌത്രാശ്ച നിര്ഗതാ നഗരാത്തദാ
ആ രാജാവ് സൈന്യത്തോടെ നഗരം വളഞ്ഞു. അപ്പോള് എന്റെ പുത്രന്മാരും പൗത്രന്മാരും നഗരത്തില് നിന്ന് പുറത്തേക്കു പോയി.
സംഗ്രാമസ്തുമുലസ്തത്ര കൃതസ്തൈസ്തേന പുത്രകൈഃ । ഹതാ രണേ സുതാഃ സര്വേ വൈരിണാ കാലയോഗതഃ
അവിടെ ആ പുത്രന്മാര് ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം നടത്തി. ശത്രുക്കളുടെ കൈകൊണ്ടു, വിധിയുടെ പ്രകാരം, എന്റെ എല്ലാ പുത്രന്മാരും യുദ്ധഭൂമിയില് വീണു.
രാജാ ഭഗ്നസ്തു സംഗ്രാമാദാഗതഃ സ്വഗൃഹം പുനഃ । ശ്രുതം മയാ മൃതാഃ പുത്രാഃ സംഗ്രാമേ ഭൃശദാരുണേ
രാജാവ് യുദ്ധത്തില് തോറ്റു വീണ്ടുമവന്റെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി. ആ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധത്തില് എന്റെ പുത്രന്മാര് മരിച്ചതായി ഞാന് അറിഞ്ഞു.
സ ഹത്വാ മേ സുതാന്പൌത്രാന്ഗതോ രാജാ ബലാന്വിതഃ । ക്രന്ദമാനാ ഹ്യഹം തത്ര ഗതാ സമരമണ്ഡലേ
എന്റെ മക്കളെയും മുമ്മക്കളെയും കൊന്ന്, ശക്തിയോടെ രാജാവ് അവിടെ എത്തി. ഞാന് കരയിക്കൊണ്ട് ആ യുദ്ധഭൂമിയിലേക്കു പോയി.
ദൃഷ്ട്വാ താന്പതിതാന്പുത്രാന്പൌത്രാംശ്ചദുഃഖപീഡിതാ । വിലലാപാഹമായുഷ്മഞ്ഛോകസാഗരസംപ്ലവേ
എന്റെ മക്കളെയും മുമ്മക്കളെയും വീണുകിടക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോള്, ദുഃഖത്തില് മുഴുകി ഞാന് കരഞ്ഞു, ദീർഘായുസ് നല്കുന്നവനേ, ദുഃഖത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങി.
ഹാ പുത്രാഃ ക്വ ഗതാ മേഽദ്യ ഹാ ഹതാസ്മി ദുരാത്മനാ । ദൈവേനാതിബലിഷ്ഠേന ദുര്വാരേണാതിപാപിനാ
ഹായ്, എന്റെ മക്കളേ, ഇന്ന് എവിടേക്കാണ് പോയത്? ഹായ്, ഞാൻ നശിച്ചുപോയി, ദുഷ്ടനാൽ, അത്യന്തം ശക്തിയുള്ള, തടയാനാവാത്ത, പാപിയായ ദൈവത്താൽ.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ തത്ര ഭഗവാന്മധുസൂദനഃ । കൃത്വാ രൂപം ദ്വിജസ്യാഗാദ്വൃദ്ധഃ പരമശോഭനഃ
അത്തസമയം തന്നെ, മഹത്വമുള്ള മധുസൂദനൻ, ഒരു ബ്രാഹ്മണന്റെ രൂപം dhരിച്ച് അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു—വളരെ പ്രായമായ, അത്യന്തം ഭംഗിയുള്ളവനായി.
സുവാസാ വേദവിത്കാമം മത്സമീപം സമാഗതഃ । മാമുവാചാതിദീനാം സ ക്രന്ദമാനാം രണാജിരേ
നന്നായി വസ്ത്രം ധരിച്ച, വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ, സ്വമേധയാ എന്റെ അടുത്തേക്ക് വന്നു, ഞാൻ അത്യന്തം ദുഃഖിതയായി കരയിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോള് ആ യുദ്ധഭൂമിയിൽ.
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച കിം വിഷീദസി തന്വങ്ഗി ഭ്രമോഽയം പ്രകടീകൃതഃ । മോഹേന കോകിലാലാപേ പതിപുത്രഗൃഹാത്മകേ
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: നീ എന്തിന് ദുഃഖിക്കുന്നു, സുന്ദരിയായവളേ? ഭ്രമം ഇതാണ്, ഭർത്താവിനോടും മക്കളോടും വീട്ടിനോടുമുള്ള മായയിൽ നിന്നുള്ള മോഹം, കൊകിലയുടെ മധുരമായ ഭാഷയിൽ പ്രകടമായിരിക്കുന്നു.
കാ ത്വം കസ്യാഃ സുതാഃ കേഽമീ ചിന്തയാത്മഗതിം പരാമ് । ഉത്തിഷ്ഠ രോദനം ത്യക്ത്വാ സ്വസ്ഥാ ഭവ സുലോചനേ
നീ ആരാണ്? ആരുടെ മകളാണ്? ഇവരാരാണ്? നിന്റെ ഉന്നതമായ ആത്മാവിനെ കുറിച്ച് ആലോചിക്കു. എഴുന്നേല്ക്കു, കരയുന്നത് ഉപേക്ഷിച്ചു മനസ്സിലൊത്തവളാവു, കനിഞ്ഞ കണ്ണുകളുള്ളവളേ.
സ്നാനം ച തിലദാനം ച പുത്രാണാം കുരു കാമിനി । പരലോകഗതാനാം ച മര്യാദാരക്ഷണായ വൈ
നിന്റെ മക്കൾക്കായി, കാമിനിയേ, നീ സ്നാനവും എള്ള് ദാനവും ചെയ്യണം. പരലോകത്തേക്ക് പോയവരുടെ കർമ്മങ്ങൾ പാലിക്കാൻ വേണ്ടിയാണ് ഇത്.