ത്രിയുതസ്താം കഥം മായാം ജേതും ശക്തഃ പുമാമ്ഭവേത് । വേദവിദ്യോഗവിദ്വാപി സര്വജ്ഞോ വിജിതേന്ദ്രിയഃ
വേദവും യോഗവും അറിയുന്നവനും, എല്ലാം അറിയുന്നവനും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചവനും ആയാലും, മൂന്ന് ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയ മായയെ ആരെങ്കിലും എങ്ങനെ ജയിക്കും?
കാലോഽപി തസ്യാ രൂപം ഹി രൂപഹീനഃ സ്വരൂപകൃത് । തദ്വശേ വര്തതേ ദേഹീ വിദ്വാന്മൂര്ഖോഽഥ മധ്യമഃ
രൂപമില്ലാത്ത കാലം പോലും അവളുടെ രൂപം സൃഷ്ടിക്കുന്നു; അതും അവളുടെ അധികാരത്തിൽ ആണ്. ജ്ഞാനിയോ, അജ്ഞാനിയോ, സാധാരണയോ ആയ ശരീരധാരികൾ അവളുടെ ഇഷ്ടപ്രകാരം തന്നെയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
കാലഃ കരോതി ധര്മജ്ഞം കദാചിദ്വികലം പുനഃ । സ്വഭാവാത്കര്മതോ വാപി ദുര്ജ്ഞേയം തസ്യ ചേഷ്ടിതമ്
കാലം ധർമ്മപരനായവനെയും ചിലപ്പോൾ ബലഹീനനാക്കും; സ്വഭാവത്താലോ, പ്രവർത്തിയാലോ, അവളുടെ പ്രവർത്തികൾ മനസ്സിലാക്കാൻ വളരെ പ്രയാസമാണ്.
നാരദ ഉവാച ഇത്യുക്ത്വാ വിരതോ വിഷ്ണുരഹം വിസ്മയമാനസഃ । തമബ്രവം ജഗന്നാഥം വാസുദേവം സനാതനമ്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് വിഷ്ണു മൗനം പാലിച്ചു; അത്ഭുതഭരിതനായ മനസ്സോടെ ഞാൻ ആ സനാതനനായ ജഗന്നാഥനായ വാസുദേവനോട് ചോദിച്ചു.
രമാപതേ കഥംരൂപാ മായാ സാ കീദൃശീ പുനഃ । കിയദ്ബലാ ക്വ സംസ്ഥാനാ കസ്യാധാരാ വദസ്വ മേ
ലക്ഷ്മീപതിയായ ദേവാ, ആ മായയുടെ രൂപം എങ്ങനെയാണ്? അവൾ എങ്ങനെയാണു? അവളുടെ ശക്തി എത്രയാണു, അവൾ എവിടെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്, ആരിലാണ് അവൾ ആശ്രയിക്കുന്നത്? ദയവായി പറയൂ.
ദ്രഷ്ടുകാമോഽസ്മി താം മായാം ദര്ശയാശു മഹീധര । ജ്ഞാതുമിച്ഛാമി താം സമ്യക്പ്രസാദം കുരു മാപതേ
ഭൂമിയെ താങ്ങുന്നവനേ, ആ മായയെ ഞാൻ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ദയവായി എനിക്ക് ഉടൻ കാണിക്കൂ. ഞാൻ അവളെ മുഴുവൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു—ദയവായി കൃപചെയ്യണം, പ്രഭോ.
വിഷ്ണുരുവാച ത്രിഗുണാ സാഖിലാധാരാ സര്വജ്ഞാ സര്വസമ്മതാ । അജേയാനേകരൂപാ ച സര്വം വ്യാപ്യ സ്ഥിതാ ജഗത്
വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: അവൾ മൂന്ന് ഗുണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞവളാണ്, എല്ലാറ്റിനും ആധാരവും, എല്ലാം അറിയുന്നവളും, എല്ലാവരാലും ആദരിക്കപ്പെടുന്നവളും, ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവളും, അനേകം രൂപങ്ങൾ ഉള്ളവളും, സർവ്വവ്യാപിനിയായ് ലോകത്ത് നിലകൊള്ളുന്നു.
ദിദൃക്ഷാ യദി തേ ചിത്തേ നാരദാരോഹണം കുരു । ഗരുഡേ മത്സമേതോഽദ്യ ഗച്ഛാവോഽന്യത്ര സാമ്പ്രതമ്
നിനക്ക് അവളെ കാണാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ, നാരദാ, ഇന്നുതന്നെ എന്നോടൊപ്പം ഗരുഡനിൽ കയറി വരിക; നമുക്ക് ഉടൻ മറ്റിടത്തേക്ക് പോവാം.
ദര്ശയിഷ്യാമി തേ മായാം ദുര്ജയാമജിതാത്മഭിഃ । ദൃഷ്ട്വാ താം ബ്രഹ്മപുത്ര ത്വം വിഷാദേ മാ മനഃ കൃഥാഃ
ആത്മസംയമനം ഇല്ലാത്തവർക്കു ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത ആ മായയെ ഞാൻ നിന്നെ കാണിക്കാം; ബ്രഹ്മയുടെ പുത്രനേ, അവളെ കണ്ട ശേഷം മനസ്സിൽ വിഷാദം വരുത്തരുത്.
ഇത്യുക്ത്വാ ദേവദേവോ മാം സസ്മാര വിനതാസുതമ് । സ്മൃതമാത്രസ്തു ഗരുഡസ്തദാഗാദ്ധരിസന്നിധൌ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദേവദേവൻ വിനതയുടെ പുത്രനെ ഓർത്തു; ഓർത്തയുടൻ തന്നെ ഗരുഡൻ ഹരിയുടെ സന്നിധിയിൽ എത്തി.
ആഗതം ഗരുഡം വീക്ഷ്യ ആരുരോഹ ജനാര്ദനഃ । സമാരോപ്യ ച മാം പൃഷ്ഠേ ഗമനായ കൃതാദരഃ
ഗരുഡൻ എത്തിയതറിഞ്ഞ് ജനാർദ്ദനൻ അതിൽ കയറി, യാത്രയ്ക്കായി എന്നെ ശ്രദ്ധയോടെ പിന്നിൽ ഇരുത്തി.
ചലിതോ വിനതാപുത്രോ വൈകുണ്ഠാദ്വായുവേഗവാന് । പ്രേരിതോ യത്ര കൃഷ്ണേന ഗന്തുകാമേന കാനനമ്
വിനതയുടെ മകൻ, കാറ്റുപോലെ വേഗത്തിൽ, വൈകുണ്ഠത്തിൽ നിന്ന് കൃഷ്ണന്റെ ആജ്ഞയാൽ, കാട്ടിലേക്ക് പോകാൻ പുറപ്പെട്ടു.
മഹാവനാനി ദിവ്യാനി സരാംസി സരിതസ്തഥാ । പുരഗ്രാമാകരാദീംശ്ച ഖേടഖര്വടഗോവ്രജാന്
നാം മഹത്തായ ദിവ്യമായ കാടുകളും തടാകങ്ങളും നദികളും, നഗരങ്ങൾ, ഗ്രാമങ്ങൾ, ഖനികൾ, ചെറു പള്ളികൾ, കുടിയിരിപ്പുകൾ, പശുപാലകരുടെ കൂട്ടങ്ങളും കണ്ടു.
മുനീനാമാശ്രമാന് രമ്യാന് വാപീശ്ച സുമനോഹരാഃ । പല്വലാനി വിശാലാനി ഹ്രദാന് പങ്കജഭൂഷിതാന്
മുനിമാരുടെ മനോഹരമായ ആശ്രമങ്ങളും ആകർഷകമായ കുളങ്ങളും, വിശാലമായ ചതുപ്പുകളും താമരകൊണ്ടു അലങ്കരിച്ച തടാകങ്ങളും കണ്ടു.
മൃഗാണാം ച വരാഹാണാം വൃന്ദാന്യപ്യവലോക്യ ച । ഗതാവാവാം കാന്യകുബ്ജസമീപം ഗരുഡാസനൌ
മാൻകൂട്ടങ്ങളും പന്നികളുടെ കൂട്ടങ്ങളും കാണുകയും, ഞങ്ങൾ ഇരുവരും ഗരുഡന്റെ മേൽ ഇരുന്ന് കാന്യകുബ്ജയുടെ അടുത്തെത്തുകയും ചെയ്തു.
തത്ര രമ്യം സരോ ദിവ്യം ദൃഷ്ടം പങ്കജമണ്ഡിതമ് । ഹംസകാരണ്ഡവാകീര്ണം ചക്രവാകോപശോഭിതമ്
അവിടെ നാം മനോഹരവും ദിവ്യവുമായ, താമരകളാൽ അലങ്കരിച്ച, ഹംസകളും മറ്റു ജലപക്ഷികളും നിറഞ്ഞ, ചക്രവാകപ്പക്ഷികൾ കൊണ്ടും ഭംഗിയാർന്ന ഒരു തടാകം കണ്ടു.
നാനാവര്ണൈഃ പ്രഫുല്ലൈശ്ച പങ്കജൈരുപരഞ്ജിതമ് । ശുചി മിഷ്ടജലം ഭൃങ്ഗയൂഥനാദവിരാജിതമ്
നാനാ വർണ്ണത്തിലുള്ള പുഷ്പിച്ച താമരകളാൽ അതു ചായം പിടിച്ചിരിക്കുന്നു; ശുദ്ധവും മധുരവുമായ വെള്ളം, തേനീച്ചകളുടെ ഗുഞ്ചലോടെ മുഴങ്ങുന്നു.
മാമാഹ ഭഗവാന് വീക്ഷ്യ തഡാഗം പരമാദ്ഭുതമ് । സ്പര്ധകം ചോദധേഃ ക്ഷീരം മിഷ്ടം വാരി വിശേഷതഃ
ആ അത്ഭുതകരമായ തടാകം കണ്ടു, ഭഗവാൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'ഇതിലെ വെള്ളം പ്രത്യേകിച്ച് മധുരമാണ്, സമുദ്രത്തിലെ പാൽപോലും ഇതിനെ അപേക്ഷിച്ച് കുറവാണ്'.
ശ്രീഭഗവാനുവാച പശ്യ നാരദ ഗമ്ഭീരം സരഃ സാരസനാദിതമ് । സര്വത്ര പങ്കജൈശ്ഛന്നം സ്വച്ഛനീരപ്രപൂരിതമ്
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: 'നാരദാ, ഈ ആഴമുള്ള തടാകം നോക്ക്; സാരസപക്ഷികളുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങുന്നു, എല്ലാടും താമരകൾ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, സുതാരമായ വെള്ളം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു'.
അത്ര സ്നാത്വാ ഗമിഷ്യാവഃ കാന്യകുബ്ജം പുരോത്തമമ് । ഇത്യുക്ത്വാ ഗരുഡാദാശു മാമുത്താര്യ വ്യതാരയത്
'ഇവിടെ കുളിച്ച് നാം കാന്യകുബ്ജ എന്ന മഹാനഗരത്തിലേക്ക് പോകാം.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഭഗവാൻ വേഗത്തിൽ എന്നെ ഗരുഡനിൽ നിന്ന് ഇറക്കി, കടത്തിക്കൊണ്ടുപോയി.
വിഹസ്യ ഭഗവാംസ്തത്ര ജഗ്രാഹ മമ തര്ജനീമ് । സ്തുവന്സരോവരം ഭൂയസ്തീരേ മാമനയത്പ്രഭുഃ
അവിടെ ഭഗവാൻ പുഞ്ചിരിച്ച് എന്റെ ചൂണ്ടുവിരൽ പിടിച്ചു, വീണ്ടും ആ തടാകത്തെ സ്തുതിച്ച് എന്നെ കരയിലേക്ക് നയിച്ചു.
വിശ്രമ്യ തടഭാഗേ തു സ്നിഗ്ധച്ഛായേ മനോഹരേ । മാമുവാച മുനേ സ്നാനം കുരു ത്വം വിമലേ ജലേ
സ്നേഹമുള്ള തണലിൽ മനോഹരമായ കരയിൽ വിശ്രമിച്ചശേഷം, അവൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'മഹർഷേ, ഈ ശുദ്ധജലത്തിൽ നീ കുളിക്കൂ'.
പശ്ചാദഹം കരിഷ്യാമി തഡാഗേഽസ്മിന്സുപാവനേ । സാധൂനാമിവ ചേതാംസി ജലാനി നിര്മലാനി ച
'ശേഷം ഞാൻ ഈ അതിപവിത്രമായ തടാകത്തിൽ കുളിക്കും. സത്യവാന്മാരുടെ മനസ്സുപോലെ ഇതിലെ വെള്ളം നിർമലമാണ്'.
സുരഭീണി പരാഗൈസ്തു പങ്കജാനാം വിശേഷതഃ । ഇത്യുക്തോഽഹം ഭഗവതാ മുക്ത്വാ വീണാം മൃഗാജിനമ്
'ഇവിടെ താമരപ്പൂവിന്റെ പരാഗം കൊണ്ടാണ് പ്രത്യേകമായ സുഗന്ധം.' ഇങ്ങനെ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ ഞാൻ എന്റെ വീണയും മൃഗചർമ്മവും വച്ചു.
സ്നാനായ കൃതധീസ്തീരേ ഗതഃ പ്രേമസമന്വിതഃ । പാദൌപ്രക്ഷാല്യ ഹസ്തൌച ശിഖാം ബദ്ധ്വാ കുശഗ്രഹമ്
കുളിക്കാൻ മനസ്സുറച്ച്, ഭക്തിയോടെ ഞാൻ കരയിലേക്ക് പോയി, കാലും കൈയും കഴുകി, മുടി കെട്ടി, ദർഭയെടുത്തു.
കൃത്വാഽഽചമ്യ ശുചിസ്തോയേ സ്നാതവാനസ്മി തജ്ജലേ । യദാ തസ്മിജ്ജലേ രമ്യേ സ്നാതോഽഹം പശ്യതോ ഹരേഃ
ആചമനം ചെയ്തു, ശുദ്ധജലത്തിൽ ഞാൻ കുളിച്ചു; ഹരിയെ നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കെ ആ മനോഹരമായ തടാകത്തിൽ ഞാൻ കുളിച്ചു.
വിഹായ പൌരുഷം രൂപം പ്രാപ്തഃ സ്ത്രീത്വമനുത്തമമ് । ഹരിര്ഗൃഹീത്വാ വീണാം മേ തഥാ കൃഷ്ണാജിനം ശുഭമ്
ആ രമണീയമായ വെള്ളത്തിൽ കുളിക്കുമ്പോൾ, ഹരിയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, ഞാൻ പുരുഷരൂപം വിട്ട് അതുല്യമായ സ്ത്രീരൂപം നേടി; ഹരി എന്റെ വീണയും മൃഗചർമ്മവും എടുത്തു.
ആരുഹ്യ ഗരുഡം തൂര്ണം ജഗാമ സ്വഗൃഹം ക്ഷണാത് । തതോഽഹം സ്ത്രീത്വമാപന്നശ്ചാരുഭൂഷണഭൂഷിതഃ
ഗരുഡനിൽ വേഗത്തിൽ കയറി, ഹരി തന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് ക്ഷണത്തിൽ പോയി. പിന്നെ ഞാൻ സ്ത്രീരൂപം പ്രാപിച്ചു, മനോഹരമായ ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ചവളായി.
തത്ക്ഷണാന്മനസോ ജാതാ പൂര്വദേഹസ്യ വിസ്മൃതിഃ । വിസ്മൃതോഽസൌ ജഗന്നാഥോ മഹതീ വിസ്മൃതാ പുനഃ
അന്നേരം എന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നു പഴയ ശരീരത്തിന്റെ ഓർമ്മ പൂർണ്ണമായും മായിച്ചു. ലോകനാഥനെ ഞാൻ മറന്നു, വലിയൊരു മറവിയിൽ ഞാൻ വീണ്ടും ആകൃഷ്ടയായി.
സമ്പ്രാപ്യ മോഹിനീരൂപം തഡാഗാന്നിര്ഗതോ ബഹിഃ । അപശ്യം നലിനീജുഷ്ടം സരസ്തദ്വിമലോദകമ്
മോഹിനിയായ രൂപം സ്വീകരിച്ച് ഞാൻ കുളത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്കു വന്നു. അപ്പോൾ ഞാൻ മുന്നിൽ കാട്ടിൽ കനിഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന താമരകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, സുതാര്യമുള്ള വെള്ളമുള്ള ഒരു തടാകം കണ്ടു.