ന തഥാ മയി ഭേദോഽത്ര സന്ദേഹം ജനയത്യസൌ । മന്യതേ ത്വാം പതിം കര്തും സര്വഥാ സഞ്ജയാത്മജാ
എന്നോട് അവൾ അങ്ങനെ കാണിക്കുന്നില്ല, അതിനാൽ എനിക്ക് സംശയം തോന്നുന്നു; സഞ്ജയന്റെ മകൾ നിന്നെ ഭർത്താവാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
തവാപി താദൃശം ഭാവം ജാനാമി ലക്ഷണൈരഹമ് । നേത്രവക്ത്രവികാരൈശ്ച ജ്ഞായതേ പ്രീതികാരണമ്
നിന്റെ മനസ്സും അതുപോലെയാണെന്ന് ഞാൻ ലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടു മനസ്സിലാക്കുന്നു; നിന്റെ കണ്ണുകളും മുഖവും ഭാവങ്ങളും സ്നേഹത്തിന്റെ കാരണം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
സത്യം വദ ന തേ മിഥ്യാ വക്തവ്യം വചനം മുനേ । സ്വര്ഗതഃ സമയം കൃത്വാ ചലിതൌ സംസ്മരാധുനാ
സത്യമായത് മാത്രം പറയണം, അസത്യമായത് ഒരിക്കലും പറയരുത്, മഹർഷേ. സ്വർഗത്തിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്തതിനു ശേഷം നീ അതു പാലിച്ചില്ലെന്നു ഇപ്പോൾ ഓർക്കണം.
നാരദ ഉവാച പൃഷ്ടോഽഹം പര്വതേനേദം കാരണം തു ഹഠാദ്യദാ । തദാഹം ഹ്രീസമാക്രാന്തഃ സഞ്ജാതശ്ചാബ്രുവം പുനഃ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഈ കാര്യം പർവതൻ എന്നോടു വീണ്ടും വീണ്ടും ചോദിച്ചപ്പോൾ, ഞാൻ ലജ്ജയിൽ ആകൃഷ്ടനായി വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
പര്വതൈഷാ വിശാലാക്ഷീ പതിം മാം കര്തുമുദ്യതാ । മമാപി മാനസോ ഭാവോ വര്തതേഽസ്യാം വിശേഷതഃ
ഈ വിശാലനായനിയായ പെൺകുട്ടി, പർവതി, എന്നെ ഭർത്താവാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; എനിക്കും അവളോടു പ്രത്യേകമായ സ്നേഹം മനസ്സിൽ ഉണ്ട്.
തച്ഛ്രുത്വാ വചനം സത്യം പര്വതഃ കോപസംയുതഃ । മാമുവാച മുനിര്വാക്യം ധിഗ്ധിഗിതി പുനഃ പുനഃ
എന്റെ ഈ സത്യവാക്യം കേട്ടപ്പോൾ, പർവതൻ കോപത്തോടെ വീണ്ടും വീണ്ടും 'ചീ, ചീ' എന്ന് എന്നോട് പറഞ്ഞു.
പ്രഥമം ശപഥാന്കൃത്വാ വഞ്ചിതോഽഹം ത്വയാ യതഃ । ഭവ വാനരവക്ത്രസ്ത്വം ശാപാച്ച മമ മിത്രധുക്
ആദ്യമേ സത്യം വാഗ്ദാനം ചെയ്ത് എന്നെ വഞ്ചിച്ചതിനാൽ, നീ എന്റെ ശാപം മൂലം കുരങ്ങിന്റെ മുഖം ഉള്ളവനാകണം, സ്നേഹിതനെ വഞ്ചിച്ചവനേ.
ഇതി ശപ്തസ്തു തേനാഹം കുപിതേന മഹാത്മനാ । സഹസാ ഹ്യഭവം ക്രൂരഃ ശാഖാമൃഗമുഖസ്തദാ
അങ്ങനെ ആ മഹാത്മാവിന്റെ കോപത്തിൽ നിന്നു ഞാൻ ശപിക്കപ്പെട്ടു; ഉടനെ ഞാൻ ക്രൂരനും ശാഖയിൽ താമസിക്കുന്ന മൃഗത്തിന്റെ മുഖവും ഉള്ളവനായി.
മയാപി ന കൃതാ തസ്മിന്ക്ഷമാ തു ഭഗിനീസുതേ । സോഽപി ശപ്തോഽതികോപാദ്വൈ മാ സ്വര്ഗേ തേ ഗതിഃ കില
അവന്റെ സഹോദരിയുടെ മകളെ കുറിച്ചുള്ള കാര്യത്തിൽ ഞാൻ അവനെ ക്ഷമിച്ചില്ല; അത്യന്തം കോപത്തോടെ ഞാൻ അവനെയും ശപിച്ചു: 'നിനക്ക് സ്വർഗത്തിൽ പ്രവേശനം ഉണ്ടാകരുത്.'
സ്വല്പേഽപരാധേ യസ്മാന്മാം ശപ്തവാനസി പര്വത । തസ്മാത്തവാപി മന്ദാത്മന് മൃത്യുലോകേ സ്ഥിതിഃ കില
നീ എനിക്ക് ചെറിയൊരു പിഴവിനുവേണ്ടി ശപിച്ചുവല്ലോ, പർവതാ; അതുകൊണ്ട് നീയും, അശുദ്ധബുദ്ധിയുള്ളവനേ, മനുഷ്യലോകത്ത് തന്നെ തുടരേണ്ടി വരും.
പര്വതസ്തു ഗതസ്തസ്മാന്നഗരാദ്വിമനാ ഭൃശമ് । അഹം വാനരവക്ത്രസ്തു സഞ്ജാതസ്തത്ക്ഷണാദപി
പർവതൻ അത്യന്തം ദുഃഖത്തോടെ നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് പോയി; ഞാൻ കുരങ്ങിന്റെ മുഖം ഉള്ളവനായി ഉടനെ മാറി.
ദൃഷ്ട്വാ മാം വാനരം ക്രൂരം രാജപുത്രീ വിലക്ഷണാ । വിമനാതീവ സഞ്ജാതാ വീണാശ്രവണലാലസാ
എന്നെ ക്രൂരനായ കുരങ്ങായി കണ്ട രാജകുമാരി വളരെ വിഷമിച്ചു; വീണയുടെ ശബ്ദം കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ദു:ഖിതയായി.
വ്യാസ ഉവാച തതഃ കിമഭവദ്ബ്രഹ്മന് കഥം ശാപാന്നിവര്തിതഃ । മാനുഷാസ്യഃ പുനര്ജാതോ ഭവാന്ബ്രൂഹി യഥാവിധി
വ്യാസൻ ചോദിച്ചു: പിന്നെ എന്താണ് സംഭവിച്ചത്, ബ്രാഹ്മണാ? ആ ശാപങ്ങൾ എങ്ങനെ മാറി? മനുഷ്യമുഖം വീണ്ടും എങ്ങനെ ലഭിച്ചു എന്ന് യഥാവിധി പറയൂ.
പര്വതഃ ക്വ ഗതോ ഭൂയഃ സങ്ഗമോ യുവയോരഭൂത് । കദാ കുത്ര കഥം സര്വം വിസ്തരേണ വദസ്വ ഹ
പർവതൻ പിന്നെ എവിടേക്ക് പോയി? നിങ്ങൾ രണ്ടുപേരും വീണ്ടും കണ്ടുമുട്ടിയോ? എപ്പോൾ, എവിടെ, എങ്ങനെ? എല്ലാം വിശദമായി പറയൂ.
നാരദ ഉവാച കിം ബ്രവീമി മഹാഭാഗ മായായാശ്ചരിതം മഹത് । ദുഃഖിതോഽഹം ഭൃശം തത്ര പര്വതേ രുഷിതേ ഗതേ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: മഹാഭാഗവ, മായയുടെ അത്ഭുതകൃത്യങ്ങൾ എന്ത് പറയാൻ? പർവതൻ കോപത്തോടെ പോയപ്പോൾ ഞാൻ അത്യന്തം ദു:ഖിതനായി.
പുനഃ സേവാപരാത്യര്ഥം രാജപുത്രീ മമാഭവത് । ഗതേഽഥ പര്വതേ കാമം സ്ഥിതസ്തത്രൈവ സദ്മനി
പർവതൻ പോയ ശേഷം രാജകുമാരി എനിക്ക് സേവയിൽ അത്യന്തം ഭക്തയായി; അവളെ ആഗ്രഹിച്ച് ഞാൻ അവിടത്തെ വീട്ടിൽ തന്നെ തുടർന്നു.
അഹം ദുഃഖാന്വിതോ ദീനസ്തഥാ വാനരവന്മുഖഃ । വിശേഷേണ തു ചിന്താര്തഃ കിം മേ സ്യാദിതി ചിന്തയന്
ഞാൻ ദു:ഖത്തിലും നിരാശയിലും മുങ്ങി, കുരങ്ങിന്റെ മുഖം ഉള്ളവനായി, പ്രത്യേകിച്ച് എന്ത് സംഭവിക്കും എന്ന ചിന്തയിൽ അലഞ്ഞു.
സഞ്ജയോഽഥ സുതാം ദൃഷ്ട്വാ കിഞ്ചിത്പ്രകടയൌവനാമ് । വിവാഹാര്ഥേ രാജസുതാമപൃച്ഛത്സചിവം തദാ
അപ്പോൾ സഞ്ജയൻ തന്റെ മകളിൽ യൗവനം തെളിയുന്നത് കണ്ടു, വിവാഹം സംബന്ധിച്ച് രാജകുമാരിയെ കുറിച്ച് മന്ത്രിയോട് ചോദിച്ചു.
വിവാഹകാലഃ സമ്പ്രാപ്തഃ സുതായാ മമ സാമ്പ്രതമ് । യോഗ്യം വരം മമ ബ്രൂഹി രാജപുത്രം സുസമ്മതമ്
എന്റെ മകളുടെ വിവാഹത്തിന് സമയമെത്തി; ഉചിതനായ രാജകുമാരൻ ആരാണെന്ന്, എല്ലാവർക്കും ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവനായി പറയൂ.
രൂപൌദാര്യഗുണൈര്യുക്തം ശൂരം സുകുലസമ്ഭവമ് । വിവാഹം വിധിവത്പുത്ര്യാഃ കരോമി കില സാമ്പ്രതമ്
സൗന്ദര്യവും ഉദാരതയും ഗുണങ്ങളും ഉള്ള, ധൈര്യശാലിയും ഉന്നതകുലത്തിൽ ജനിച്ചവനുമായ ഒരാളെ കണ്ടെത്തി, എന്റെ മകളുടെ വിവാഹം യഥാവിധി നടത്തും.
പ്രധാനസ്ത്വബ്രവീദ്രാജന് രാജപുത്രാ ഹ്യനേകശഃ । വര്തന്തേ ഭുവി പുത്ര്യാസ്തേ യോഗ്യാഃ സര്വഗുണാന്വിതാഃ
പ്രധാനൻ രാജാവേ, ഭൂമിയിൽ അനേകം രാജകുമാരന്മാർ ഉണ്ട്. അവരൊക്കെയും നല്ല ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നരായി, മകള്ക്ക് യോജ്യരാണു എന്നു പറഞ്ഞു.
യസ്മിന് രുചിസ്തേ രാജേന്ദ്ര തമാഹൂയ നൃപാത്മജമ് । ദേഹി കന്യാം ധനം ഭൂരി ഹസ്ത്യശ്വരഥസംയുതമ്
രാജാധിരാജാ, മകൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള രാജകുമാരനെ വിളിച്ചു വരുത്തി, അവളെ വിവാഹം കഴിപ്പിക്കൂ. കൂടെ ധനവും, ആനകളും, കുതിരകളും, രഥങ്ങളും ധാരാളം കൊടുക്കണം.
നാരദ ഉവാച പിതുശ്ചികീര്ഷിതം ജ്ഞാത്വാ ദമയന്തീ തദാ നൃപമ് । ധാത്ര്യാ മുഖേന വാക്യജ്ഞാ തമുവാച രഹഃ സ്ഥിതമ്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: അപ്പന്റെ മനസ്സിലുണ്ടായിരുന്ന ആഗ്രഹം മനസ്സിലാക്കി, ദമയന്തി അപ്പോൾ തന്റെ വാക്കുകൾ ധാത്രിയുടെ മുഖേന, രഹസ്യമായി രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
ധാത്ര്യുവാച ദമയന്തീ മഹാരാജ പുത്രീ തേ മാമഥാബ്രവീത് । പിതരം ബ്രൂഹി ധാത്രേയി വചനാന്മേ സുഖാന്വിതമ്
ധാത്രി പറഞ്ഞു: മഹാരാജാവേ, മകൾ ദമയന്തി എന്നോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: 'എന്റെ വാക്കുകൾ സന്തോഷത്തോടെ അച്ഛനോട് പറയണം' എന്നു.
മയാ വൃതോഽഥ മേധാവീ നാരദോ മഹതീയുതഃ । നാദമോഹിതയാ കാമം നാന്യഃ കോഽപി പ്രിയോ മമ
'ഞാൻ വലിയ ഗുണങ്ങളുള്ള, ബുദ്ധിമാനായ നാരദനെ തന്നെയാണ് തിരഞ്ഞെടുത്തത്. മോഹം കൊണ്ടല്ല, മറ്റാരും എനിക്ക് ഇഷ്ടമില്ല.'
കുരു മേ വാഞ്ഛിതം താത വിവാഹം മുനിനാ സഹ । നാന്യം വരിഷ്യേ ധര്മജ്ഞ നാരദം തു പതിം വിനാ
'എന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റണം അച്ഛാ; ആ മുനിയുമായി വിവാഹം കഴിക്കാൻ അനുവദിക്കണം. നാരദനെ കൂടാതെ ഞാൻ മറ്റാരെയും വരൻ ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കില്ല, നീ ധർമ്മം അറിയുന്നവനല്ലേ.'
മഗ്നാഹം നാദസിന്ധൌ വൈ നക്രഹീനേ രസാത്മകേ । അക്ഷാരേ സുഖസമ്പൂര്ണേ തിമിങ്ഗിലവിവര്ജിതേ
'ഞാൻ നാരദന്റെ സമുദ്രത്തിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നു; അവിടെ മകരങ്ങൾ ഇല്ല, ആ സമുദ്രം അമൃതംപോലെയാണ്, അനശ്വരവും സന്തോഷം നിറഞ്ഞതും വലിയ മീനുകൾ ഇല്ലാത്തതുമാണ്.'
; നാരദസ്യ മായാദമയന്ത്യാ സഹ വിവാഹവര്ണനമ് നാരദ ഉവാച തത്പുത്ര്യാ വചനം ശ്രുത്വാ രാജാ ധാത്രീമുഖാത്തതഃ । ഭാര്യാം പ്രോവാച കൈകേയീം സമീപസ്ഥാം സുലോചനാമ്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: മകളുടെ വാക്കുകൾ ധാത്രിയുടെ മുഖേന കേട്ട രാജാവ് സമീപത്തിരുന്ന, മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ള കൈകേയിയെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു.
രാജോവാച യദുക്തം വചനം കാന്തേ ധാത്ര്യാ തത്തു ത്വയാ ശ്രുതമ് । വൃതോഽയം നാരദഃ കാമം മുനിര്വാനരവക്ത്രഭാക്
രാജാവ് പറഞ്ഞു: പ്രിയേ, ധാത്രി പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ നീ കേട്ടല്ലോ; ദമയന്തി ആഗ്രഹത്തോടെ വാനരമുഖമുള്ള മുനിയായ നാരദനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു.
കിമിദം ചിന്തിതം പുത്ര്യാ ബുദ്ധിഹീനം വിചേഷ്ടിതമ് । കഥമസ്മൈ മയാ ദേയാ കന്യാ ഹരിമുഖായ സാ
എന്താണ് മകൾ ചെയ്ത ഈ ചിന്തയില്ലാത്ത, വിവേകമില്ലാത്ത പ്രവൃത്തി? വാനരമുഖമുള്ളവനോട് എങ്ങനെ ഞാൻ മകളെ കൊടുക്കും?