ഏവം സംസേവ്യമാനൌ തു സ്ഥിതൌ രാജ്ഞോ ഗൃഹേ കില । വേദാധ്യയനസംശീലാവാവാം വേദവ്രതേ രതൌ
ഇങ്ങനെ സേവനം ലഭിച്ചുകൊണ്ട്, ഞങ്ങൾ രാജാവിന്റെ വീട്ടിൽ വേദപഠനത്തിലും വേദനിയമങ്ങളിൽ താല്പര്യത്തോടെയും താമസിച്ചു.
അഹം വീണാം കരേ കൃത്വാ സാധയിത്വാ സ്വരോത്തമമ് । ഗായത്രം സാമ സുസ്വാദമഗാം കര്ണരസായനമ്
ഞാൻ വീണ കൈയിൽ എടുത്ത്, അതിനെ നല്ല രീതിയിൽ സ്വരം കൂട്ടി, മനോഹരമായ സാംഗീതം പാടി, കാതിന് ആനന്ദം പകരുന്ന രീതിയിൽ ആസ്വദിച്ചു.
രാജപുത്രീ തു തച്ഛ്രുത്വാ സാമഗാനം മനോഹരമ് । ബഭൂവ മയി രാഗാഢ്യാ പ്രീതിയുക്താ വിശാരദാ
ആ സാംഗീതം കേട്ട രാജകുമാരി, എനിക്ക് വളരെ സ്നേഹവും ആകർഷണവും തോന്നി, അതിൽ പ്രാവീണ്യവും കാണിച്ചു.
ദിനേ ദിനേഽനുരാഗോഽസ്യാ മയി വൃദ്ധിം ഗതഃ പരഃ । മമാപി പ്രീതിയുക്തായാം മനോ ജാതം സ്പൃഹാപരമ്
ദിവസം ദിവസമായി അവളുടെ സ്നേഹം എനിക്കു വളരെയധികം വർദ്ധിച്ചു; അവളുടെ സ്നേഹം കണ്ടപ്പോൾ എന്റെ മനസ്സിലും ആഗ്രഹം ഉണർന്നു.
മമ തസ്യ ച സാ കന്യാ ഭോജനാദിഷു കര്ഹിചിത് । അകരോദന്തരം കിഞ്ചിത്സേവാഭേദം രസാന്വിതാ
ഭക്ഷണത്തിലും മറ്റും ആ പെൺകുട്ടി എനിക്കും പാർവതയ്ക്കും ഒരിക്കലും വ്യത്യാസം കാണിച്ചില്ല; എല്ലായ്പ്പോഴും സമാനമായി, മനസ്സോടെ സേവിച്ചു.
സ്നാനായോഷ്ണജലം മഹ്യം പര്വതായ ച ശീതലമ് । ദധി മഹ്യം തഥാ തക്രം പര്വതായാപ്യകല്പയത്
എനിക്ക് കുളിക്കാൻ ചൂടുവെള്ളവും പാർവതയ്ക്ക് തണുത്ത വെള്ളവും, എനിക്ക് തൈരും പാർവതയ്ക്ക് മോറും അവൾ ഒരുക്കി നൽകി.
ശയനാസ്തരണം ശുഭ്രം മദര്ഥേ പര്യകല്പയത് । പ്രീത്യാ പരമയാ യദ്വത്പര്വതായ ന താദൃശമ്
എനിക്ക് വേണ്ടി അവൾ വളരെ സ്നേഹത്തോടെ വെളുത്ത നല്ല കിടക്ക ഒരുക്കി, പക്ഷേ പാർവതയ്ക്ക് അങ്ങനെ ഒരുക്കിയില്ല.
വിലോകയതി മാം പ്രേമ്ണാ സുന്ദരീ ന ച പര്വതമ് । തതോഽസ്യാസ്താദൃശം ദൃഷ്ട്വാ പര്വതഃ പ്രേമകാരണമ്
ആ സുന്ദരിയായ പെൺകുട്ടി സ്നേഹത്തോടെ എന്നെ നോക്കുമായിരുന്നു, പാർവതയെ നോക്കാറില്ല; ഇതു കണ്ടപ്പോൾ പാർവത അവളുടെ സ്നേഹത്തിന്റെ കാരണം മനസ്സിലാക്കി.
മനസാ ചിന്തയാമാസ കിമേതദിതി വിസ്മിതഃ । പപ്രച്ഛ മാം രഹഃ സമ്യഗ്ബ്രൂഹി നാരദ സര്വഥാ
ഇത് എന്താണെന്ന് അത്ഭുതപ്പെട്ട് പാർവത മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു; പിന്നെ രഹസ്യമായി എന്നോട് ചോദിച്ചു: 'നാരദാ, എല്ലാം തുറന്നു പറയൂ.'
രാജപുത്രീ ത്വയി പ്രേമ കരോതി മുദിതാ ഭൃശമ് । ദദാതി ഭക്ഷ്യഭോജ്യാനി സ്നേഹയുക്താ സമന്തതഃ
രാജകുമാരി നിന്നെ വളരെ സന്തോഷത്തോടെ സ്നേഹിക്കുന്നു; അവൾ സ്നേഹത്തോടെ എല്ലാ വിധ ഭക്ഷണവും പാനീയവും നിനക്ക് നൽകുന്നു.
ന തഥാ മയി ഭേദോഽത്ര സന്ദേഹം ജനയത്യസൌ । മന്യതേ ത്വാം പതിം കര്തും സര്വഥാ സഞ്ജയാത്മജാ
എന്നോട് അവൾ അങ്ങനെ കാണിക്കുന്നില്ല, അതിനാൽ എനിക്ക് സംശയം തോന്നുന്നു; സഞ്ജയന്റെ മകൾ നിന്നെ ഭർത്താവാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
തവാപി താദൃശം ഭാവം ജാനാമി ലക്ഷണൈരഹമ് । നേത്രവക്ത്രവികാരൈശ്ച ജ്ഞായതേ പ്രീതികാരണമ്
നിന്റെ മനസ്സും അതുപോലെയാണെന്ന് ഞാൻ ലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടു മനസ്സിലാക്കുന്നു; നിന്റെ കണ്ണുകളും മുഖവും ഭാവങ്ങളും സ്നേഹത്തിന്റെ കാരണം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
സത്യം വദ ന തേ മിഥ്യാ വക്തവ്യം വചനം മുനേ । സ്വര്ഗതഃ സമയം കൃത്വാ ചലിതൌ സംസ്മരാധുനാ
സത്യമായത് മാത്രം പറയണം, അസത്യമായത് ഒരിക്കലും പറയരുത്, മഹർഷേ. സ്വർഗത്തിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്തതിനു ശേഷം നീ അതു പാലിച്ചില്ലെന്നു ഇപ്പോൾ ഓർക്കണം.
നാരദ ഉവാച പൃഷ്ടോഽഹം പര്വതേനേദം കാരണം തു ഹഠാദ്യദാ । തദാഹം ഹ്രീസമാക്രാന്തഃ സഞ്ജാതശ്ചാബ്രുവം പുനഃ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഈ കാര്യം പർവതൻ എന്നോടു വീണ്ടും വീണ്ടും ചോദിച്ചപ്പോൾ, ഞാൻ ലജ്ജയിൽ ആകൃഷ്ടനായി വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
പര്വതൈഷാ വിശാലാക്ഷീ പതിം മാം കര്തുമുദ്യതാ । മമാപി മാനസോ ഭാവോ വര്തതേഽസ്യാം വിശേഷതഃ
ഈ വിശാലനായനിയായ പെൺകുട്ടി, പർവതി, എന്നെ ഭർത്താവാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; എനിക്കും അവളോടു പ്രത്യേകമായ സ്നേഹം മനസ്സിൽ ഉണ്ട്.
തച്ഛ്രുത്വാ വചനം സത്യം പര്വതഃ കോപസംയുതഃ । മാമുവാച മുനിര്വാക്യം ധിഗ്ധിഗിതി പുനഃ പുനഃ
എന്റെ ഈ സത്യവാക്യം കേട്ടപ്പോൾ, പർവതൻ കോപത്തോടെ വീണ്ടും വീണ്ടും 'ചീ, ചീ' എന്ന് എന്നോട് പറഞ്ഞു.
പ്രഥമം ശപഥാന്കൃത്വാ വഞ്ചിതോഽഹം ത്വയാ യതഃ । ഭവ വാനരവക്ത്രസ്ത്വം ശാപാച്ച മമ മിത്രധുക്
ആദ്യമേ സത്യം വാഗ്ദാനം ചെയ്ത് എന്നെ വഞ്ചിച്ചതിനാൽ, നീ എന്റെ ശാപം മൂലം കുരങ്ങിന്റെ മുഖം ഉള്ളവനാകണം, സ്നേഹിതനെ വഞ്ചിച്ചവനേ.
ഇതി ശപ്തസ്തു തേനാഹം കുപിതേന മഹാത്മനാ । സഹസാ ഹ്യഭവം ക്രൂരഃ ശാഖാമൃഗമുഖസ്തദാ
അങ്ങനെ ആ മഹാത്മാവിന്റെ കോപത്തിൽ നിന്നു ഞാൻ ശപിക്കപ്പെട്ടു; ഉടനെ ഞാൻ ക്രൂരനും ശാഖയിൽ താമസിക്കുന്ന മൃഗത്തിന്റെ മുഖവും ഉള്ളവനായി.
മയാപി ന കൃതാ തസ്മിന്ക്ഷമാ തു ഭഗിനീസുതേ । സോഽപി ശപ്തോഽതികോപാദ്വൈ മാ സ്വര്ഗേ തേ ഗതിഃ കില
അവന്റെ സഹോദരിയുടെ മകളെ കുറിച്ചുള്ള കാര്യത്തിൽ ഞാൻ അവനെ ക്ഷമിച്ചില്ല; അത്യന്തം കോപത്തോടെ ഞാൻ അവനെയും ശപിച്ചു: 'നിനക്ക് സ്വർഗത്തിൽ പ്രവേശനം ഉണ്ടാകരുത്.'
സ്വല്പേഽപരാധേ യസ്മാന്മാം ശപ്തവാനസി പര്വത । തസ്മാത്തവാപി മന്ദാത്മന് മൃത്യുലോകേ സ്ഥിതിഃ കില
നീ എനിക്ക് ചെറിയൊരു പിഴവിനുവേണ്ടി ശപിച്ചുവല്ലോ, പർവതാ; അതുകൊണ്ട് നീയും, അശുദ്ധബുദ്ധിയുള്ളവനേ, മനുഷ്യലോകത്ത് തന്നെ തുടരേണ്ടി വരും.
പര്വതസ്തു ഗതസ്തസ്മാന്നഗരാദ്വിമനാ ഭൃശമ് । അഹം വാനരവക്ത്രസ്തു സഞ്ജാതസ്തത്ക്ഷണാദപി
പർവതൻ അത്യന്തം ദുഃഖത്തോടെ നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് പോയി; ഞാൻ കുരങ്ങിന്റെ മുഖം ഉള്ളവനായി ഉടനെ മാറി.
ദൃഷ്ട്വാ മാം വാനരം ക്രൂരം രാജപുത്രീ വിലക്ഷണാ । വിമനാതീവ സഞ്ജാതാ വീണാശ്രവണലാലസാ
എന്നെ ക്രൂരനായ കുരങ്ങായി കണ്ട രാജകുമാരി വളരെ വിഷമിച്ചു; വീണയുടെ ശബ്ദം കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ദു:ഖിതയായി.
വ്യാസ ഉവാച തതഃ കിമഭവദ്ബ്രഹ്മന് കഥം ശാപാന്നിവര്തിതഃ । മാനുഷാസ്യഃ പുനര്ജാതോ ഭവാന്ബ്രൂഹി യഥാവിധി
വ്യാസൻ ചോദിച്ചു: പിന്നെ എന്താണ് സംഭവിച്ചത്, ബ്രാഹ്മണാ? ആ ശാപങ്ങൾ എങ്ങനെ മാറി? മനുഷ്യമുഖം വീണ്ടും എങ്ങനെ ലഭിച്ചു എന്ന് യഥാവിധി പറയൂ.
പര്വതഃ ക്വ ഗതോ ഭൂയഃ സങ്ഗമോ യുവയോരഭൂത് । കദാ കുത്ര കഥം സര്വം വിസ്തരേണ വദസ്വ ഹ
പർവതൻ പിന്നെ എവിടേക്ക് പോയി? നിങ്ങൾ രണ്ടുപേരും വീണ്ടും കണ്ടുമുട്ടിയോ? എപ്പോൾ, എവിടെ, എങ്ങനെ? എല്ലാം വിശദമായി പറയൂ.
നാരദ ഉവാച കിം ബ്രവീമി മഹാഭാഗ മായായാശ്ചരിതം മഹത് । ദുഃഖിതോഽഹം ഭൃശം തത്ര പര്വതേ രുഷിതേ ഗതേ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: മഹാഭാഗവ, മായയുടെ അത്ഭുതകൃത്യങ്ങൾ എന്ത് പറയാൻ? പർവതൻ കോപത്തോടെ പോയപ്പോൾ ഞാൻ അത്യന്തം ദു:ഖിതനായി.
പുനഃ സേവാപരാത്യര്ഥം രാജപുത്രീ മമാഭവത് । ഗതേഽഥ പര്വതേ കാമം സ്ഥിതസ്തത്രൈവ സദ്മനി
പർവതൻ പോയ ശേഷം രാജകുമാരി എനിക്ക് സേവയിൽ അത്യന്തം ഭക്തയായി; അവളെ ആഗ്രഹിച്ച് ഞാൻ അവിടത്തെ വീട്ടിൽ തന്നെ തുടർന്നു.
അഹം ദുഃഖാന്വിതോ ദീനസ്തഥാ വാനരവന്മുഖഃ । വിശേഷേണ തു ചിന്താര്തഃ കിം മേ സ്യാദിതി ചിന്തയന്
ഞാൻ ദു:ഖത്തിലും നിരാശയിലും മുങ്ങി, കുരങ്ങിന്റെ മുഖം ഉള്ളവനായി, പ്രത്യേകിച്ച് എന്ത് സംഭവിക്കും എന്ന ചിന്തയിൽ അലഞ്ഞു.
സഞ്ജയോഽഥ സുതാം ദൃഷ്ട്വാ കിഞ്ചിത്പ്രകടയൌവനാമ് । വിവാഹാര്ഥേ രാജസുതാമപൃച്ഛത്സചിവം തദാ
അപ്പോൾ സഞ്ജയൻ തന്റെ മകളിൽ യൗവനം തെളിയുന്നത് കണ്ടു, വിവാഹം സംബന്ധിച്ച് രാജകുമാരിയെ കുറിച്ച് മന്ത്രിയോട് ചോദിച്ചു.
വിവാഹകാലഃ സമ്പ്രാപ്തഃ സുതായാ മമ സാമ്പ്രതമ് । യോഗ്യം വരം മമ ബ്രൂഹി രാജപുത്രം സുസമ്മതമ്
എന്റെ മകളുടെ വിവാഹത്തിന് സമയമെത്തി; ഉചിതനായ രാജകുമാരൻ ആരാണെന്ന്, എല്ലാവർക്കും ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവനായി പറയൂ.
രൂപൌദാര്യഗുണൈര്യുക്തം ശൂരം സുകുലസമ്ഭവമ് । വിവാഹം വിധിവത്പുത്ര്യാഃ കരോമി കില സാമ്പ്രതമ്
സൗന്ദര്യവും ഉദാരതയും ഗുണങ്ങളും ഉള്ള, ധൈര്യശാലിയും ഉന്നതകുലത്തിൽ ജനിച്ചവനുമായ ഒരാളെ കണ്ടെത്തി, എന്റെ മകളുടെ വിവാഹം യഥാവിധി നടത്തും.